Bóng rổ nữ Nigeria: Khát vọng vươn xa từ những sân đấu khiêm tốn

Abuja, Nigeria – Khamila Sani Ibrahim lớn lên tại bang Kano, miền Bắc Nigeria, nơi cơ hội chơi thể thao bài bản cho các cô gái rất hạn chế và hình ảnh nữ giới trên sân bóng rổ là điều không phổ biến. Mỗi kỳ nghỉ hè về thăm ông bà, cô phải tìm cách sắp xếp việc tập luyện trong khi vẫn đáp ứng kỳ vọng của gia đình.

“Tôi rất khó khăn để tập bóng rổ. Tôi chỉ ra sân khi không có ai ở nhà, hoặc tôi nói với họ rằng tôi đi thăm bạn bè, rồi từ đó tôi đến sân bóng,” Ibrahim chia sẻ.

Trong nhiều cộng đồng ở miền Bắc Nigeria, bóng rổ và bóng đá từ lâu được xem là môn thể thao dành cho nam giới. Các cô gái muốn chơi thể thao thường phải đối mặt với nhiều rào cản như thiếu sân bãi, trang thiết bị, thiếu huấn luyện viên, kinh phí và ít cơ hội thi đấu.

Tìm chỗ đứng trên sân đấu

Giờ đây, thông qua sáng kiến Grassroots To Greatness (G2G) – chuyên trao quyền cho phụ nữ trong thể thao – các cô gái trẻ đang có cơ hội tập luyện, thi đấu và phát triển kỹ năng. Jawahir Bello, một nhà hoạt động thể thao thanh thiếu niên, đã thành lập sáng kiến này sau khi nhận thấy rất ít cơ hội dành cho các cô gái trong khu vực.

Tại các giải đấu, các vận động viên nữ mặc áo hijab thiết kế riêng, áo khoác thể thao dài và quần bó sát. “Giá trị cốt lõi của chúng tôi là tham gia thể thao mà không vi phạm các giá trị văn hóa hoặc bản sắc Hồi giáo của mình,” Bello nói với Al Jazeera. “Dù bạn mặc hijab hay đồ lót bên trong áo đấu, sự kín đáo là quan trọng nhất. Bạn ra sân với vẻ ngoài lịch sự, đứng đắn và che chắn đầy đủ.”

Dù dự đoán sẽ gặp sự phản đối từ một số cộng đồng khi tổ chức giải đấu chỉ dành cho nữ và các buổi tập huấn cộng đồng, Bello cho biết cô nhận được sự ủng hộ từ các bên liên quan trong cộng đồng. Để huy động người tham gia, G2G hợp tác trực tiếp với các huấn luyện viên cơ sở đang điều hành các đội bóng tại địa phương.

Giải đấu của riêng họ

Khi Ibrahim đại diện cho bang Kano tại giải đấu G2G liên bang với sự tham gia của các cầu thủ nữ từ chín bang, cô nhận thấy mình được thi đấu trong môi trường hoàn toàn khác so với các đội bóng nam địa phương trước đây, nơi các cô gái thường bị đánh giá thấp.

“G2G đã làm điều thật phi thường cho chúng tôi. Họ cung cấp áo đấu, hijab riêng, bóng rổ, chi phí đi lại và cả tiền hỗ trợ cho tất cả các đội, bất kể thắng thua. Điều đó khiến chúng tôi cảm thấy được trân trọng và có giá trị,” Ibrahim nói.

Fatima Diouf, một cầu thủ trẻ sống tại Abuja, bắt đầu chơi bóng rổ ở trường từ năm 11 tuổi. Cô tham gia chương trình G2G để thử thách bản thân với những đối thủ mạnh hơn. Dù đội của cô không lọt vào vòng chung kết, cô rời giải với những bài học đáng giá.

“Tôi học được nhiều thứ không chỉ về bóng rổ. Tôi học được tinh thần đồng đội, sự tự tin, kỷ luật và cách không ngừng cải thiện bản thân,” Diouf chia sẻ.

Khó khăn ngoài sân đấu

Với Ibrahim, việc có thời gian luyện tập trên sân vẫn chưa bao giờ dễ dàng. Cô phải vượt qua sự nghi ngờ bản thân và thái độ coi thường của các bạn nam, những người cho rằng con gái không thể thi đấu ngang bằng. Cô cũng phải cân bằng giữa việc tập luyện cường độ cao với việc nhà và bài vở ở trường.

Mansur Abdullahi, trợ lý huấn luyện viên đội tuyển bóng đá nữ U-20 Nigeria (Falconets), cho rằng các huấn luyện viên và tổ chức cộng đồng có thể giúp tạo cơ hội cho các vận động viên trẻ mà các cơ cấu thể thao lớn hơn không thể vươn tới. “Các cơ quan thể thao chính thức có cơ cấu lớn, nhưng các nhóm địa phương lại tạo dựng được niềm tin và sự thấu hiểu văn hóa. Chỉ thông qua các sáng kiến do cộng đồng dẫn dắt, các đội chuyên nghiệp mới hiểu được điều gì là chấp nhận được cho nam và nữ, cũng như cách định hướng thể thao phù hợp với giá trị hiện có, thay vì xung đột với chúng.”

Ước mơ chinh phục đỉnh cao

Với nhiều người tham gia, các giải đấu là cơ hội để thử sức với đối thủ mới và nghĩ về những bước tiến tiếp theo. Trước khi tham gia G2G, cha của Ibrahim từng e ngại rằng thể thao cạnh tranh có thể ảnh hưởng đến chuẩn mực gia đình. Nhưng sau khi xem con gái thi đấu, thấy trang phục thể thao và môi trường chuyên nghiệp, ông trở thành một trong những người ủng hộ lớn nhất của cô.

“Tôi muốn giành học bổng thể thao đại học tại Mỹ và sau đó chơi chuyên nghiệp. Quan trọng hơn, tôi muốn các cô gái Hồi giáo khác trên khắp miền Bắc Nigeria thấy rằng thể thao giúp bạn khỏe mạnh, mạnh mẽ và tự tin, và không gì có thể ngăn cản bạn theo đuổi ước mơ,” Ibrahim bày tỏ.

Việc thấy mạng lưới huấn luyện viên, nhà tổ chức tại giải đấu cũng mở rộng tầm nhìn của Diouf, giúp cô hình dung việc thi đấu ở các nước châu Phi khác trong tương lai.

Với G2G, tham vọng không chỉ dừng lại ở việc tổ chức giải đấu dành riêng cho nữ. Bello muốn chương trình cho các cô gái thấy rằng họ có chỗ đứng trong thể thao và có thể thi đấu mà không phải từ bỏ bản sắc của mình. “Bạn có thể giữ gìn bản sắc, ăn mặc kín đáo và vẫn đạt được những thành tựu trong cuộc sống,” Bello nói.