Biên giới Jordan - Israel thành điểm nóng mới của nạn buôn ma túy công nghệ cao

Amman, Jordan – Người dân Jordan lo ngại đường biên giới với Israel đang trở thành một tuyến buôn lậu ma túy lớn, trong bối cảnh các băng nhóm gia tăng hoạt động tinh vi bằng flycam và bóng bay bơm khí heli.

Các mạng lưới có tổ chức hoạt động tại sa mạc Negev ở miền nam Israel có liên hệ với các nhóm tại Jordan và bán đảo Sinai của Ai Cập, cùng vận hành dọc một trong những đường biên giới được giám sát dày đặc nhất thế giới. Giới chức Jordan ngày càng quan ngại về những hệ lụy mà tình trạng này có thể gây ra cho vương quốc.

Diễn biến này trùng với những thay đổi trong thị trường ma túy khu vực, đặc biệt sau khi Tổng thống Syria Bashar al-Assad sụp đổ vào cuối năm 2024. Một số thành phần trong chính quyền cũ của ông từng gắn với việc sản xuất và phân phối Captagon, một loại ma túy tổng hợp dạng amphetamine bị cấm. Syria từng trở thành trung tâm phân phối Captagon tới vùng Vịnh, trong đó Jordan là điểm trung chuyển và cũng là thị trường tiêu thụ. Không quân Hoàng gia Jordan từng tiến hành các cuộc không kích định kỳ nhằm vào các điểm sản xuất và buôn lậu ma túy bên trong lãnh thổ Syria, phản ánh mối lo an ninh lớn của Amman về hoạt động này.

Kể từ khi chính quyền Assad sụp đổ và một chính quyền mới coi buôn lậu Captagon là vấn đề an ninh quốc gia được thiết lập, hoạt động buôn ma túy từ Syria vào Jordan đã giảm. Tuy nhiên, trong khi các lực lượng dân quân Druze tại tỉnh Suwayda của Syria, được cho là có liên hệ với Israel, bị cáo buộc tiếp tục hoạt động buôn bán ma túy, lực lượng an ninh Jordan ngày càng tập trung vào tuyến biên giới với Israel.

Theo các thông tin ghi nhận, việc sử dụng flycam quadcopter và bóng bay nằm trong số những chiêu thức mới của các băng nhóm tại Israel nhằm tuồn hashish, ma túy đá và amphetamine vào Jordan. Lực lượng an ninh Jordan được cho là ngày càng bất bình với quy mô của các vụ buôn lậu ma túy và đã cáo buộc quân đội Israel không xử lý nghiêm vấn đề này.

Số liệu ban đầu từ lực lượng Jordan ghi nhận 17 vụ chặn bắt liên quan đến flycam trong nửa đầu năm 2026 tại khu vực biên giới phía tây nam giáp Israel. Cùng thời gian, họ cũng ghi nhận 231 vụ buôn lậu và xâm nhập, đồng thời bắn hạ 56 flycam trên các tuyến biên giới khác nhau.

Bộ trưởng Nội vụ Mazen al-Faraya nói với Al Jazeera rằng lực lượng Jordan vẫn đang nỗ lực ngăn chặn ma túy bị tuồn vào vương quốc, nhưng rõ ràng đang đối mặt với hoạt động ngày càng phức tạp của giới buôn ma túy. "Các vụ buôn lậu ma túy từ Israel vào Jordan bằng flycam đang gia tăng. Số vụ ma túy bị thu giữ trong năm nay đã lên tới 15.342 vụ. Các vụ mua bán, vận chuyển chiếm khoảng 28%, so với 72% là các vụ sử dụng", ông nói.

Truyền thông Israel cho biết các băng nhóm hoạt động tại sa mạc Negev đứng sau một phần các vụ buôn lậu vào Jordan, nơi ma túy có thể bán được giá cao hơn. Theo ước tính được tờ The Telegraph của Anh dẫn lại, 1 kg hashish có thể bán với giá khoảng 7.500 bảng Anh (gần 10.000 USD). Các cơ quan an ninh Israel tin rằng giá hashish tại Jordan cao gấp khoảng 15 lần so với tại Israel.

Theo các báo cáo, do tình trạng bị gạt ra ngoài lề xã hội và nghèo đói lan rộng, một số thành phần trong các cộng đồng người Palestine tại Israel có liên quan đến hoạt động buôn bán ma túy. Nhiều nguồn tin cáo buộc Israel dung dưỡng để các thị trấn, thành phố của người Palestine trở thành ổ tội phạm, nhằm tạo chia rẽ và ngăn các đòi hỏi về quyền lợi lớn hơn.

Thượng nghị sĩ Jordan Ammar al-Qudah, cựu thiếu tướng thuộc Cục An ninh Công cộng, khẳng định các băng nhóm có tổ chức ở Negev đã có được hơn 1.000 flycam vốn được dùng cho mục đích nông nghiệp và an ninh. "Các mạng lưới buôn lậu có liên hệ với những băng nhóm khác tại Jordan, Sinai và Negev, dựa trên một tuyến đường khởi đầu từ Sinai, đi qua Negev rồi tới Wadi Araba, bên cạnh các tuyến khác gồm biên giới Lebanon - Israel và vùng Galilee hướng về Syria", ông nói với Al Jazeera.

Theo ông al-Qudah, các đối tượng còn sử dụng nhiều công nghệ tinh vi để vượt qua hệ thống an ninh ở cả hai phía biên giới, gồm bóng bay bơm khí heli gắn thiết bị GPS và flycam có thể mang theo khoảng 50 kg ma túy, trong đó có hashish đen và ma túy đá. Ông cảnh báo một phần hashish đen và ma túy đá bị tuồn vào vương quốc được tiêu thụ trong nước, phần còn lại chuyển sang các thị trường khác trong khu vực.

Với những hoạt động công nghệ cao như vậy, xuất hiện cáo buộc rằng một số thành viên lực lượng Israel biết về hoạt động của các băng nhóm ma túy, dựa trên kinh nghiệm trước đây ở Ai Cập. Một báo cáo của West Point cho biết những người theo dõi dấu vết hiện tại và từng phục vụ trong quân đội Israel tại Negev bị giới buôn lậu chiêu mộ để cung cấp thông tin tình báo, tạo thuận lợi cho hoạt động của chúng tại Ai Cập. Năm 2012, một số quân nhân Israel từng bị bắt với nghi vấn cấu kết với giới buôn lậu ma túy qua biên giới Ai Cập.

Dù chưa có bằng chứng cho thấy tình trạng tương tự lặp lại ở Jordan, nhiều người đặt câu hỏi làm thế nào flycam và bóng bay chở ma túy có thể vượt qua đường biên giới Israel được giám sát và canh gác dày đặc để vào Jordan. Cục phòng chống ma túy Jordan, phối hợp với lực lượng vũ trang, đã theo dõi các vụ việc và tiến hành bắt giữ.

Chuẩn tướng về hưu Daifallah al-Daboubi, chuyên gia chiến lược và quân sự, nhận định Jordan đang chứng kiến một "làn sóng ma túy ngược", khởi đầu từ bán đảo Sinai, đi qua vùng Negev rồi tới vương quốc. "Các nhóm hoạt động ở Beersheba và Negev có tiềm lực tài chính lớn và sử dụng phương thức buôn lậu tân tiến, đáng chú ý nhất là flycam", ông nói.

Theo ông, việc quân đội Israel đang bận tâm với các cuộc chiến ở Gaza, Lebanon và Cao nguyên Golan bị chiếm đóng đã tạo khoảng trống cho giới buôn lậu hoạt động ở biên giới Jordan. Tuy nhiên, ông loại trừ khả năng giới lãnh đạo chính trị hoặc quân sự Israel trực tiếp dính líu vào bất kỳ hoạt động buôn lậu ma túy nào.

Các bước Israel đã thực hiện nhằm tăng cường an ninh ở biên giới phía đông gồm việc thành lập Sư đoàn 96, bắt đầu hoạt động tại Thung lũng Jordan từ năm 2025, và xây dựng một hàng rào an ninh gây tranh cãi với Jordan. Tuy nhiên, dường như không có biện pháp nào trong số này nhằm ngăn ma túy rời khỏi Israel, mà thay vào đó hướng tới việc ngăn vũ khí và các loại hàng hóa bất hợp pháp khác từ Jordan vào nước này.