Đợt nắng nóng lịch sử đang hoành hành ở châu Âu là một phần của xu hướng thời tiết nguy hiểm mà theo các nhà khoa học, chỉ có thể giải thích bằng biến đổi khí hậu do con người gây ra.
Nhóm nghiên cứu World Weather Attribution (WWA) công bố báo cáo ngày 28/6 cho biết nhiệt độ cực cao quét qua phần lớn châu Âu đánh dấu đợt nắng nóng 'khắc nghiệt nhất' từng được ghi nhận trong tháng 6 tại khu vực này. Nửa thế kỷ trước, hiện tượng này 'gần như không thể xảy ra'.
Trong tuần qua, hàng triệu người tại Pháp, Italy, Tây Ban Nha, Anh và nhiều nơi khác ở châu Âu phải hứng chịu nắng nóng gay gắt, với nhiệt độ ban ngày vượt 40 độ C ở nhiều địa phương.
Đến ngày 28/6, đợt nắng nóng được ghi nhận đang di chuyển về phía đông, đe dọa Đức và Trung Âu với những điều kiện tương tự từng khiến hàng chục người thiệt mạng ở phía tây lục địa, làm quá tải dịch vụ y tế và gây sức ép lên nền kinh tế.
WWA ước tính, một đợt nắng nóng có đặc điểm tương tự xảy ra vào tháng 6/1976 – khi châu Âu cũng hứng chịu nhiệt độ cao kéo dài – sẽ mát hơn khoảng 3,5 độ C. So với đợt nắng nóng năm 2003, nhiệt độ hiện tại cao hơn khoảng 2 độ C.
Theo nghiên cứu, các đợt nắng nóng dữ dội đang gia tăng nhanh chóng, ngay trong vòng một thế hệ. 'Những sự kiện như vậy có khả năng xảy ra cao hơn hàng chục đến hàng trăm lần so với năm 2003 và gần như không thể xảy ra chỉ 50 năm trước', báo cáo nêu.
'Sự kiện này sẽ không thể xảy ra vào tháng 6 nếu không có biến đổi khí hậu', tác giả chính của nghiên cứu, ông Theodore Keeping từ Đại học Imperial College London, nói với các phóng viên.
Trái đất đã ấm lên khoảng 1,4 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, chủ yếu do đốt than, dầu và khí đốt. Các nhà khoa học đồng thuận rằng điều này làm cho các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng trở nên thường xuyên và dữ dội hơn, và việc hạn chế sự ấm lên là rất quan trọng để tránh những tác động tồi tệ nhất.
Trong số gần 850 thành phố châu Âu được WWA phân tích, khoảng 45% đã phá vỡ hoặc dự kiến phá vỡ kỷ lục về mức độ căng thẳng nhiệt (heat stress) trong tháng 6.
'Bản thân hình thái thời tiết không đặc biệt bất thường, nhưng nhiệt độ thì có – hoặc ít nhất chúng đã từng như vậy nếu không có biến đổi khí hậu do con người gây ra', bà Friederike Otto, đồng sáng lập WWA, nhận định.
Đợt nắng nóng tháng 6 này là lần thứ hai trong năm 2026 tại châu Âu. Trước đó, một đợt nắng nóng đầu mùa vào tháng 5 đã mang nhiệt độ điển hình của cao điểm mùa hè đến Trung và Tây Âu.
WWA nhấn mạnh việc loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch là 'rất quan trọng nếu chúng ta muốn tránh nhiệt độ cao hơn nữa và hậu quả của chúng trong tương lai'.
