Bé trai Somalia được bạn đọc Guardian quyên tiền phẫu thuật sau vụ không kích

Trên chuyến xe kéo đến bệnh viện, Marian Haji Abdi Guled mang trong lòng niềm vui xen lẫn lo lắng: ngày mà họ hằng chờ đợi cuối cùng đã đến.

Gần một năm trước, con trai bảy tuổi của bà, Abdiqadir Salah, đã bị thương nặng, cùng với hai người anh chị em của mình, trong một vụ không kích mà điều tra của Guardian xác định là do drone Mỹ tấn công làng Jamaame, Somalia, khiến ít nhất 12 dân thường thiệt mạng, trong đó có tám trẻ em.

Cơ thể nhỏ bé của Abdiqadir bị mảnh đạn xuyên qua, một số mảnh vẫn còn găm trong lưng cậu. Các bác sĩ e ngại rằng nếu không phẫu thuật lấy ra, cậu bé có thể mất khả năng đi lại, nhưng Guled không có tiền để mổ. Suốt 10 tháng, gia đình sống chật vật ở Mogadishu với chi phí ngày một tăng mà không có thu nhập – không đủ khả năng chi trả ca phẫu thuật, nhưng cũng không muốn để cậu bé trở về làng khi chưa được mổ.

Sau loạt điều tra kể lại câu chuyện của Guled và những dân thường khác bị ảnh hưởng bởi vụ tấn công, một nhóm bạn đọc Guardian từ khắp nơi trên thế giới đã cùng gây quỹ cho ca phẫu thuật và quá trình hồi phục của Abdiqadir.

Chỉ trong vài giờ, số tiền quyên góp đã đủ để trang trải chi phí điều trị và phục hồi chức năng cho cậu bé, cùng mọi chi phí y tế và điều trị cho hai người con khác của bà bị thương nhẹ hơn.

“Tôi vô cùng hạnh phúc khi biết bạn đọc Guardian đã quyên đủ tiền cho ca phẫu thuật của con trai. Tôi không nghĩ trên đời lại có những người như vậy”, Guled nói. “Những người đã đóng góp cho ca phẫu thuật – tôi thực sự biết ơn sự hỗ trợ của họ và việc họ đã đứng về phía gia đình tôi khi chúng tôi cần nhất.”

Vào một buổi sáng thứ Bảy hồi tháng 9, Guled hồi hộp chờ đợi khi Abdiqadir cuối cùng được đưa vào phẫu thuật tại bệnh viện Kaafi ở Mogadishu.

“Những bệnh nhân khác được đưa vào sau con tôi nhưng ra trước – nên tôi lo rằng có thể đã có trục trặc gì đó”, bà kể. “Tôi đã hoảng đến mức gõ cửa phòng mổ và hỏi con tôi còn sống không, rồi bị những bệnh nhân khác giữ lại.”

Cuối cùng, con trai bà cũng được đưa ra. Các bác sĩ nói với Guled rằng ca mổ thành công nhưng phức tạp. Hai mảnh đạn từ tên lửa đã được lấy ra, còn mảnh cuối cùng được xem là quá rủi ro, có thể dẫn tới liệt, nên họ kết luận để lại và theo dõi tình trạng của cậu bé là an toàn hơn.

Khi Guardian ghé thăm Abdiqadir vài tuần sau đó, cậu bé tỏ ra lanh lợi, tràn đầy năng lượng và vui vẻ rõ rệt. “Con vẫn còn một mảnh kim loại trong người, và nếu họ chạm vào nó, con có thể bị liệt”, cậu bé bảy tuổi nói. “Nhưng con không thấy vấn đề gì với mảnh kim loại cuối cùng đó, vì con không còn đau nữa.”

Cuộc điều tra của Guardian về các cuộc không kích của Mỹ khiến Abdiqadir bị thương đã đặt ra nhiều câu hỏi về hoạt động tình báo quân sự Mỹ, như cách chọn mục tiêu và vì sao trẻ em bị trúng đạn trong khi chúng ở ngoài trời, dễ thấy. Phía Mỹ đã không trả lời bất kỳ câu hỏi nào về vụ tấn công ở Jamaame.

Trong những tháng sau đó, các cuộc tấn công của Mỹ vào khu vực này vẫn tiếp diễn: từ tháng 12/2025 đến tháng 7/2026, Mỹ thực hiện ít nhất ba cuộc không kích quanh Jamaame, theo nghiên cứu của New America, một tổ chức tư vấn an ninh chuyên ghi nhận các hoạt động quân sự của Mỹ ở nước ngoài. Cư dân cho biết drone vẫn tiếp tục bay trên thị trấn.

“Chúng tôi không thể trở về Jamaame vì thứ khiến các con tôi bị thương vẫn còn ở đó”, Guled nói. “Tôi rời Jamaame cùng những đứa con bị thương vì drone, và drone vẫn còn [bay].”

Với khoản hỗ trợ tài chính còn lại nhận được từ bạn đọc Guardian, Guled dự định cùng các con chuyển đến thành phố cảng Kismayo do chính phủ kiểm soát, nơi chưa từng là mục tiêu của các cuộc không kích bằng drone, và nơi Abdiqadir có thể tiếp tục phẫu thuật nếu cần.

Gần một năm sau khi gia đình bị ném bom, bà vẫn muốn chính phủ Mỹ đưa ra câu trả lời. “Con trai tôi đã mang sẹo suốt đời”, bà nói. “Tôi muốn chính phủ Mỹ phải chịu trách nhiệm về những gì họ đã làm với gia đình tôi và chấm dứt ném bom cộng đồng của chúng tôi.”