Bảy bang Mỹ kiện chính quyền Trump vì hủy dự án điện gió ngoài khơi

Bảy bang miền đông bắc Mỹ hôm thứ Ba đã đệ đơn kiện chính quyền liên bang, phản đối thỏa thuận giữa Bộ Nội vụ Mỹ và tập đoàn năng lượng Pháp TotalEnergies, theo đó TotalEnergies được trả 928 triệu USD để hủy bỏ hai dự án điện gió ngoài khơi ngoài khơi bang New York và North Carolina, đồng thời cam kết đầu tư vào dầu khí.

Đơn kiện do các tổng chưởng lý của bảy bang bao gồm New York, New Jersey, California, Maryland, Massachusetts, Rhode Island và Virginia nêu rõ: Bang New York “đang thiếu hụt nghiêm trọng nguồn điện bổ sung”. Dự án điện gió Attentive Energy – nằm cách bãi biển Jones Beach (New York) 87 km về phía nam – được kỳ vọng cung cấp điện cho một triệu hộ gia đình và doanh nghiệp tại New York và New Jersey, đồng thời giúp các bang này “đảm bảo độ tin cậy của lưới điện và đạt được các mục tiêu khí hậu theo luật định”.

Đây không phải là thỏa thuận duy nhất. Trong tháng 3 và tháng 4, Bộ Nội vụ đã đạt được các thỏa thuận tương tự để hủy hợp đồng thuê đối với bốn dự án điện gió ngoài khơi, bao gồm Attentive Energy, Carolina Long Bay, Golden State Wind (ngoài khơi bờ biển trung tâm California) và Blue Point Wind (ngoài khơi New York). Tổng số tiền chính phủ liên bang chi trả cho các nhà phát triển để rút khỏi bốn hợp đồng thuê này vượt quá 2 tỷ USD.

Giới chuyên gia luật cho rằng các thỏa thuận này chưa từng có tiền lệ. Ông Dave Owens, giáo sư luật tại Đại học California, San Francisco, nhận xét: “Gọi đây là những thỏa thuận bất thường là một cách nói giảm nói tránh. Tôi chưa từng biết tiền lệ nào như vậy”. Bà Jordan Diamond, chủ tịch Viện Luật Môi trường (Environmental Law Institute), cho biết: “Đây là lần đầu tiên các nhà phát triển được trả tiền để rút khỏi hợp đồng thuê điện gió”.

Ủy ban Năng lượng California đã ban hành trát đòi hầu tòa đối với Golden State Wind, yêu cầu cung cấp toàn bộ tài liệu và email liên quan đến thỏa thuận. Theo ước tính, việc hủy dự án này khiến bang California thiệt hại hơn 100 triệu USD vì đã đầu tư xây dựng cảng, bến neo đậu và các cơ sở hạ tầng khác để chuẩn bị cho dự án. Giới chuyên gia pháp lý dự báo California có thể kiện Golden State Wind hoặc chính quyền liên bang.

Về phía TotalEnergies, trong tuyên bố hồi tháng 3 hãng cho rằng dự án “không nằm trong lợi ích quốc gia” và “các nghiên cứu của TotalEnergies đã chỉ ra rằng điện gió ngoài khơi ở Mỹ, khác với châu Âu, có chi phí cao và có thể ảnh hưởng tiêu cực tới giá điện cho khách hàng Mỹ”. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành Patrick Pouyanne thừa nhận với Axios rằng các dự án điện gió ngoài khơi “đòi hỏi nhiều năm phát triển… Nếu cứ bốn năm lại thay đổi chính quyền và thay đổi chính sách, bạn đầu tư rồi lại dừng, điều đó không hiệu quả. Tôi không thể làm điều đó”.

Ở chiều ngược lại, Quỹ Hưu trí Chung của bang New York – một nhà đầu tư của TotalEnergies – cho biết đang xem xét rút vốn khỏi tập đoàn này.

Trước đó, hồi tháng 12 năm ngoái, Bộ Nội vụ đã hủy bỏ năm dự án điện gió ngoài khơi đang xây dựng ở đông bắc Mỹ. Các nhà phát triển đã kiện và tòa án cho phép tiếp tục xây dựng. Tổ chức Oceantic Network – hiệp hội ngành điện gió ngoài khơi – cho biết các dự án đang hoạt động tại Massachusetts, New York, Rhode Island và Virginia đã cung cấp 1 gigawatt điện, đủ cho 500.000 hộ gia đình.

Bộ Nội vụ viện dẫn lo ngại an ninh từ Lầu Năm Góc làm lý do hủy hợp đồng thuê. Tuy nhiên, đơn kiện của bảy bang khẳng định các dự án này đã được kiểm tra và mọi rủi ro an ninh đều đã được xem xét trước khi cấp phép. Vụ kiện cũng đặt câu hỏi về việc sử dụng “Quỹ phán quyết” (Judgment Fund) để chi trả các khoản bồi thường, khi các công tố viên bang cho rằng “không tồn tại tranh chấp hợp pháp nào về trách nhiệm hoặc số tiền” vì các dự án vẫn đang tiến triển.

Giới phân tích ngành cho rằng các nhà phát triển điện gió khác cũng đã nhận được đề nghị tương tự để rút khỏi hợp đồng thuê. Nếu thêm nhiều hợp đồng bị hủy, các bang sẽ mất đi những khoản đầu tư lớn vào cảng, cơ sở hạ tầng và đào tạo lao động lành nghề. Tổ chức phi lợi nhuận National Resources Defense Council nhận định: “Những công ty kiên định có thể sẽ thu được lợi ích lâu dài. Giai đoạn này rồi sẽ qua”.