Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ngày 27/5 cho biết Bangladesh đã yêu cầu một chương trình hỗ trợ mới khi nền kinh tế nước này đang hứng chịu hậu quả từ cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động chống Iran.
IMF không tiết lộ quy mô hay điều khoản cụ thể của gói hỗ trợ mà Bangladesh yêu cầu. Trưởng phái đoàn IMF tại Bangladesh, ông Ivo Krznar, cho biết: "Các nhân viên IMF đang thảo luận với chính quyền Bangladesh về chương trình cải cách và các ưu tiên chính sách".
Trước đó, tháng 3/2026, chính phủ Bangladesh thông báo đang tìm kiếm 2 tỷ USD vay từ nhiều nhà tài trợ để đối phó với cuộc khủng hoảng năng lượng do chiến tranh Iran gây ra.
Khủng hoảng năng lượng
Cuộc chiến bắt đầu từ ngày 28/2/2026 khi Mỹ và Israel tấn công Iran đã gây ra khủng hoảng năng lượng toàn cầu và đẩy giá nhiên liệu tăng cao. Eo biển Hormuz - nơi trước chiến tranh vận chuyển 1/5 lượng dầu thô và khí đốt thế giới, phần lớn đến châu Á - vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Iran trong khi Mỹ duy trì phong tỏa hải quân. Tình trạng này khiến giá dầu tăng lên khoảng 100 USD/thùng so với mức 66 USD trước chiến tranh.
Bangladesh với 170 triệu dân nhập khẩu 95% nhu cầu dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), chủ yếu từ Trung Đông. Nhu cầu đặc biệt cao vào mùa hè. Dhaka đã thực hiện các biện pháp hạn chế tiêu thụ nhiên liệu bao gồm dừng sản xuất hầu hết các nhà máy phân bón. Ngày 19/4, Bangladesh tăng giá nhiên liệu từ 10-15%, đẩy giá xăng từ 0,95 USD/lít lên 1,10 USD/lít.
Suy yếu ngành may mặc
Ngành may mặc - chiếm hơn 80% kim ngạch xuất khẩu của Bangladesh - cũng bị ảnh hưởng nặng. Các nhà máy nhập khẩu nguyên liệu thô từ Trung Quốc qua Biển Đỏ và Trung Đông, nơi vận chuyển đang bị gián đoạn, đẩy chi phí tăng cao. Ông Sayeed Ahmed Chowdhury, giám đốc nhà sản xuất vải Square Denim, dự báo đơn đặt hàng có thể giảm 20-25% trong mùa tới. Sau khi chiến tranh bùng nổ, nhiều hãng hàng không hủy chuyến tháng 3/2026 khiến hàng may mặc dành cho Inditex và các nhà bán lẻ lớn bị kẹt tại sân bay Bangladesh và Ấn Độ.
Giá nguyên liệu sản xuất tăng
Giá nhựa resin - nguyên liệu chính sản xuất nhựa - từ 900-950 USD/tấn đã tăng lên 1.500-1.600 USD/tấn do giá dầu thô tăng. Cuộc chiến cũng làm gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên liệu cho các ngành công nghiệp khác.
Gánh nặng nợ nước ngoài
Theo đánh giá của IMF, nợ nước ngoài của Bangladesh đã tăng trong những năm gần đây khi chính phủ vay nhiều hơn cho các dự án cơ sở hạ tầng và củng cố cán cân thanh toán. Tháng 12/2025, nợ nước ngoài của Bangladesh đạt 113,5 tỷ USD, so với 112,2 tỷ USD quý trước. Năm 2024, Ngân hàng Thế giới và IMF xếp Bangladesh vào nhóm rủi ro thấp về khủng hoảng nợ khi gánh nặng nợ chiếm khoảng 22% tổng thu nhập quốc dân, nhưng điều này có thể thay đổi do hậu quả từ cuộc chiến Iran.
Lịch sử hợp tác với IMF
Bangladesh đang trong giai đoạn thực hiện chương trình hỗ trợ 5,7 tỷ USD của IMF bắt đầu từ năm 2023 kéo dài 4 năm. Trong cuộc họp ảo tuần trước giữa Bộ trưởng Tài chính Amir Khasru Mahmud Chowdhury và Phó Tổng giám đốc IMF Nigel Clarke, hai bên nhất trí nhanh chóng đưa ra chương trình mới. Tuần trước, Ngân hàng Thế giới phê duyệt khoản vay 350 triệu USD giúp Bangladesh quản lý chi phí nhập khẩu nhiên liệu tăng và tăng cường an ninh năng lượng.
IMF cảnh báo cuộc chiến Iran có nguy cơ làm gia tăng nợ công toàn cầu. Báo cáo tháng 4/2026 của IMF ước tính tổng nợ chính phủ toàn cầu đạt gần 94% GDP thế giới năm ngoái và có thể lên 100% vào năm 2029, mức chưa từng thấy kể từ sau Thế chiến II.
