Bà Suu Kyi lần đầu tiếp quan chức nước ngoài sau 5 năm bị giam giữ

Bà Aung San Suu Kyi, cựu lãnh đạo Myanmar bị lật đổ và giam giữ hơn 5 năm qua sau cuộc đảo chính quân sự đẩy đất nước vào nội chiến, đã được phép gặp đại diện của Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế (ICRC) lần đầu tiên kể từ khi bị phế truất, sau nhiều năm có những câu hỏi về sức khỏe và tình trạng của người phụ nữ 81 tuổi từng đoạt giải Nobel Hòa bình.

Người phát ngôn chính phủ Myanmar cho biết bà Suu Kyi đã gặp ông Arnaud de Baecque, đại diện thường trú của ICRC tại Myanmar, vào thứ Hai tại thủ đô Naypyitaw.

ICRC ra tuyên bố: “Chuyến thăm được thực hiện theo các tiêu chuẩn và quy trình của ICRC đối với việc thăm người bị tước quyền tự do, bao gồm cơ hội trao đổi riêng với bà Aung San Suu Kyi.” Tuyên bố cũng nói rằng các cuộc thăm giam giữ tạo cơ hội cho người bị giam giữ trao đổi tin tức với gia đình họ.

Con trai bà Suu Kyi, ông Kim Aris, gọi chuyến thăm của Chữ thập đỏ là diễn biến tích cực đầu tiên liên quan đến nhà hoạt động dân chủ này trong hơn 5 năm qua.

“Đây có thể là bước đầu tiên, nhưng không được phép là bước cuối cùng,” ông Aris nói trong một tuyên bố. “Tôi hy vọng điều này dẫn đến những tiến bộ nhân đạo hơn nữa, bao gồm liên lạc trực tiếp với mẹ tôi, gia đình được tiếp cận, thông tin đáng tin cậy và được xác minh độc lập về tình trạng của bà, và cuối cùng là trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho bà cùng tất cả tù nhân chính trị.”

Ông Aris nói thêm rằng ông vẫn chưa nhận được xác nhận độc lập về tình trạng sức khỏe của mẹ mình. Trước đó, ông từng nói với hãng tin Reuters rằng ông đã nhiều năm không nhận được tin từ mẹ và lo sợ bà có thể qua đời mà ông không hề hay biết.

Một trong bốn bức ảnh do chính phủ Myanmar cung cấp cho thấy bà Suu Kyi mặc trang phục truyền thống, đứng không cần người đỡ và bắt tay ông Baecque. Một bức khác cho thấy hai người ngồi trong phòng ốp gỗ với hai chiếc ghế và một bàn làm việc. Bức thứ ba chụp bà Suu Kyi cắt bánh sinh nhật, và bức thứ tư là chiếc bánh có dòng chữ: “Chúc mừng sinh nhật Dì Suu 29.6.2026”. Ngày và địa điểm chụp các bức ảnh chưa được xác minh.

Chính phủ quân sự Myanmar hồi tháng 12 cho biết bà Suu Kyi “có sức khỏe tốt”. Sau cuộc họp của các ngoại trưởng Đông Nam Á tại Bangkok vào tháng trước, nhà ngoại giao hàng đầu Thái Lan là ông Sihasak Phuangketkeow đã kêu gọi cho phép tiếp cận bà Suu Kyi “để có thể xác minh các tuyên bố”.

Tướng Min Aung Hlaing, người chỉ huy cuộc đảo chính lật đổ bà Suu Kyi, đã trở thành tổng thống dân sự của Myanmar vào tháng 4 sau cuộc bầu cử bị hạn chế nghiêm ngặt.

Cuối tháng đó, bà Suu Kyi được chuyển sang quản thúc tại gia sau khi ông Min Aung Hlaing tuyên bố giảm một phần sáu án tù của bà trong đợt ân xá cho hàng nghìn tù nhân, đồng thời trả tự do cho đồng minh của bà, cựu Tổng thống Win Myint. Các cáo buộc chống lại bà bị nhiều người coi là bịa đặt và có động cơ chính trị.

Bà hiện còn 18 năm án phải thi hành. Đây không phải lần đầu tiên bà bị giam giữ trong đời. Một chính phủ quân sự trước đó từng quản thúc bà tại gia trong ba giai đoạn kéo dài tổng cộng 15 năm, bắt đầu từ năm 1989 và kết thúc năm 2010.

Trong suốt những năm bị giam giữ, sự nổi tiếng của bà ngày càng tăng. Cha bà là một vị tướng được kính trọng, được coi là cha đẻ của quốc gia hiện đại nhờ lãnh đạo phong trào kháng chiến giành độc lập từ thực dân Anh, nhưng bị ám sát năm 1947, chỉ 6 tháng trước khi đất nước chính thức tuyên bố độc lập.

Bà Suu Kyi tự mình trở thành biểu tượng quốc gia và quốc tế, được hàng triệu người dân Myanmar căm ghét chế độ quân sự yêu mến và được thế giới ca ngợi như một tù nhân lương tâm thanh lịch. Khi quân đội tạm thời chuyển sang dân chủ, đảng Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD) của bà đã thắng hai cuộc bầu cử liên tiếp vào năm 2015 và 2020.

Khi quân đội soạn hiến pháp mới, họ đưa vào điều khoản cấm bà Suu Kyi làm tổng thống. Tuy nhiên, Tổng thống Htin Kyaw của NLD đã bổ nhiệm bà làm Cố vấn Nhà nước, khiến bà trở thành nhà lãnh đạo trên thực tế của chính phủ dân cử tồn tại ngắn ngủi.

Trong những năm trước khi bị lật đổ trong cuộc đảo chính gần nhất, hình ảnh quốc tế của bà bị hoen ố vì thái độ dường như coi thường nhóm thiểu số Hồi giáo Rohingya và việc bà không ngăn chặn bạo lực diệt chủng nhằm vào họ, khiến gần như toàn bộ cộng đồng này phải rời bỏ đất nước.