Các nhà lãnh đạo Đông Nam Á đã thông qua các biện pháp nhằm giảm thiểu tác động từ cuộc chiến tranh Iran đối với nền kinh tế của họ, nhưng thừa nhận các sáng kiến này sẽ cần nhiều thời gian để phát huy hiệu quả. Tuyên bố được đưa ra trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) diễn ra tại Philippines, nơi việc đóng cửa eo biển Hormuz trở thành chủ đề trọng tâm.
Các thành viên ASEAN nhất trí xây dựng một khung chia sẻ nhiên liệu khu vực nhằm giảm bớt căng thẳng kinh tế do tuyến đường thủy chiến lược bị đóng cửa hơn hai tháng qua, gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, các chi tiết quan trọng về cách thức hoạt động của chương trình vẫn chưa được làm rõ, bao gồm quốc gia nào sẽ được ưu tiên trong thời kỳ khủng hoảng và cơ chế thanh toán.
Chủ tịch ASEAN, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr., hoan nghênh kết quả đạt được nhưng thừa nhận các thỏa thuận thực tế vẫn cần được làm rõ. “Làm thế nào để chia sẻ? Ai nhận được gì? Làm thế nào để thanh toán? Có thanh toán hay không? Hay đó là một cuộc trao đổi? … Chúng ta chưa từng làm điều này trước đây”, ông nói.
Ngoài khuôn khổ chia sẻ nhiên liệu, các nhà lãnh đạo cũng nhất trí phát triển lưới điện khu vực và kho dự trữ nhiên liệu, đồng thời giảm dần phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng từ Trung Đông. Theo Trung tâm Năng lượng ASEAN, khối này hiện nhập khẩu hơn một nửa lượng dầu thô và 17% khí đốt tự nhiên từ khu vực này. Hồi cuối tháng 3, Philippines trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia vì dự trữ năng lượng giảm dần.
Tổng thống Marcos cảnh báo rằng hậu quả kinh tế từ cuộc chiến tại Iran sẽ còn kéo dài trong tương lai. “Những gián đoạn chỉ vài tuần sẽ mất nhiều năm để khắc phục”, ông nhấn mạnh.
Phóng viên Jamela Alindogan của Al Jazeera đưa tin từ hội nghị thượng đỉnh tại tỉnh Cebu, miền trung Philippines, cho biết chủ đề xuyên suốt là tinh thần đoàn kết, với các nước ASEAN cam kết tiếp tục phối hợp ứng phó nhưng vẫn bảo vệ lợi ích quốc gia. Bà cũng lưu ý rằng khối này vẫn đang phục hồi sau các mức thuế do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt từ năm ngoái và đang cân nhắc cách điều chỉnh quan hệ với các nước khác để tránh các cuộc khủng hoảng trong tương lai.
