Ảnh vệ tinh hé lộ mức độ tàn phá trong cuộc chiến Mỹ - Israel tại Iran
Amr ElKazaz
Hình ảnh vệ tinh thương mại do Al Jazeera tổng hợp hé lộ mức độ tàn phá nghiêm trọng tại 15 địa điểm thuộc Iran, Lebanon và vùng Vịnh sau 100 ngày Mỹ-Israel mở chiến dịch tấn công Tehran. Các cuộc không kích và tấn công tên lửa đã phá hủy cơ sở hạt nhân Natanz, cảng dầu Siri, căn cứ quân sự và nhiều khu dân cư, đồng thời gây thiệt hại cho cả các căn cứ của Mỹ trong khu vực.
Kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran cách đây 100 ngày, quy mô tàn phá trên toàn khu vực vẫn khó có thể đánh giá đầy đủ. Các công ty ảnh vệ tinh, trong đó có Planet Labs - nhà điều hành vệ tinh thương mại lớn nhất thế giới có trụ sở tại California - đã áp đặt lệnh cấm vô thời hạn đối với hình ảnh về cuộc xung đột theo yêu cầu của Washington. Tuy nhiên, trước khi lệnh hạn chế có hiệu lực, các camera không gian từ Airbus, Planet Labs, Sentinel và Vantor đã ghi lại được bức tranh toàn cảnh về sự tàn phá.
Đơn vị Nguồn mở của Al Jazeera đã tổng hợp 15 địa điểm từ Iran, Lebanon và khắp vùng Vịnh cho thấy cuộc chiến này được nhìn từ trên cao như thế nào.
Các địa điểm tại Iran: Khu phức hợp Natanz ở tỉnh Isfahan, cơ sở làm giàu uranium lớn nhất của Iran, đã bị tấn công hai lần vào tháng 6/2025, đầu tiên là bởi Israel, sau đó là Mỹ trong khuôn khổ Chiến dịch Midnight Hammer, sử dụng bom phá boongke GBU-57 cùng với các cuộc tấn công nhằm vào Fordow và Isfahan. Hình ảnh vệ tinh trước và sau cho thấy thiệt hại cấu trúc trực tiếp đối với các tòa nhà, đường dốc và lối vào dành cho nhân viên, phương tiện dẫn đến các hầm làm giàu dưới lòng đất.
Đảo Siri, cách bờ biển phía nam Iran khoảng 70km, đóng vai trò là điểm xuất khẩu dầu thay thế quan trọng cho một số mỏ dầu lớn. Hình ảnh vệ tinh từ Sentinel-2 ngày 15/4/2026 cho thấy một đám cháy lớn tại các cơ sở dầu của hòn đảo, với phân tích cho thấy một đòn trúng trực tiếp vào bể chứa lớn nhất có sức chứa 1 triệu thùng, sau các cuộc tấn công tương tự tại nhà ga xuất khẩu dầu chính Kharg.
Bandar Abbas, thành phố cảng của Iran gần eo biển Hormuz chiến lược, xuất hiện trong ảnh vệ tinh từ Planet Labs và Airbus cho thấy sự tàn phá trên diện rộng tại 11 vị trí, bao gồm thiệt hại cấu trúc nặng nề đối với các nhà kho chính và một tàu neo đậu. Căn cứ không quân Fath gần Karaj, cách Tehran 35km về phía Tây, là trung tâm hoạt động chính của Lực lượng Không gian Vệ binh Cách mạng Iran, cho thấy mái nhà sập và thiệt hại cấu trúc nghiêm trọng tại các nhà chứa máy bay phía Bắc, cùng với các mảnh vỡ và vết cháy trên đường băng.
Căn cứ hải quân Bandar Abbas, nằm trên eo biển Hormuz, là cảng nhà chính của Hải quân Iran. Hình ảnh vệ tinh ngày 2/3 cho thấy một đòn trúng trực tiếp vào tàu "IRIS Makran", với lửa cháy trên thân tàu và khói dày đặc bốc lên từ boong, cùng một đám cháy lớn ảnh hưởng đến các cơ sở chính bên trong căn cứ.
Các địa điểm tại Lebanon: Naqoura, ở Tây Nam Lebanon, là nơi đặt trụ sở của Lực lượng Lâm thời Liên hợp quốc tại Lebanon. Hình ảnh vệ tinh cho thấy hơn 100 tòa nhà bị phá hủy. Bint Jbeil, thủ phủ biểu tượng và lịch sử của khu vực biên giới Nam Lebanon, ghi nhận thiệt hại nặng nề đối với khoảng 725 tòa nhà. Rachaf, một thị trấn trên đồi chiến lược, cho thấy toàn bộ khu dân cư bị san phẳng. Kozah và Beit Lif, các thị trấn lân cận Nam Lebanon, hứng chịu thiệt hại nặng nề đối với các di tích lịch sử, dân sự và tôn giáo, bao gồm Nhà thờ Thánh Joseph và một vị trí gìn giữ hòa bình của UNIFIL.
Các địa điểm tại vùng Vịnh: Căn cứ không quân Al Udeid ở Qatar, trụ sở tiền phương của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, bị ảnh hưởng cấu trúc tại ba địa điểm, bao gồm một tòa nhà hậu cần bị phá hủy. Căn cứ không quân Ali Al Salem của Kuwait cho thấy thiệt hại tại chín địa điểm do mảnh vỡ từ tên lửa đạn đạo của Iran bị hệ thống phòng không Kuwait đánh chặn. Căn cứ không quân al-Dhafra, cách Abu Dhabi 32km về phía Nam, hứng chịu các đòn trúng trực tiếp vào một số nhà chứa máy bay chính. Căn cứ không quân Prince Sultan của Saudi Arabia, cách Riyadh 80km về phía Nam, ghi nhận thiệt hại tại ít nhất ba địa điểm sau cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran, bao gồm vết cháy trên đường băng và một đòn tấn công trực tiếp vào đường băng chính. Trụ sở Hạm đội 5 Mỹ, tại cơ sở hải quân Mina Salman ở Manama, Bahrain, chịu thiệt hại cấu trúc trên diện rộng sau các cuộc tấn công của Iran, bao gồm các đòn trúng trực tiếp vào nhiều mái vòm radar.