Andy Burnham thắng cử bổ sung quan trọng, tạo áp lực lên Thủ tướng Keir Starmer

Thị trưởng Greater Manchester Andy Burnham đã giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử bổ sung căng thẳng tại miền bắc nước Anh, tạo đà để ông có thể thách thức Thủ tướng Keir Starmer trong cuộc đua lãnh đạo Công đảng và chức thủ tướng Vương quốc Anh.

Kết quả kiểm phiếu rạng sáng thứ Sáu cho thấy, ông Burnham đã đánh bại đối thủ gần nhất Robert Kenyon - ứng viên của đảng chống nhập cư Reform UK - tại ghế bầu cử Makerfield. Chiến thắng này giúp ông giành được ghế Hạ viện cần thiết để tiến hành chiến dịch tranh cử thủ tướng.

Giới quan sát nhận định, chiến thắng của ông Burnham có thể khiến Thủ tướng Starmer từ chức hoặc kích hoạt một cuộc đua lãnh đạo giữa thủ tướng đương nhiệm, cựu thị trưởng, và cựu Bộ trưởng Y tế Wes Streeting.

Ông Burnham được đánh giá là ứng cử viên sáng giá nhất cho chức thủ tướng nếu thách thức ông Starmer. Trong cuộc thăm dò của Ipsos công bố đầu tuần này, 25% người trưởng thành Anh chọn ông Burnham làm thủ tướng ưa thích, so với 12% ủng hộ ông Starmer.

Nếu thay thế ông Starmer, ông Burnham - từng là ứng cử viên dẫn đầu trong cuộc đua lãnh đạo Công đảng năm 2015 trước khi về nhì sau ông Jeremy Corbyn - sẽ trở thành thủ tướng thứ bảy của Anh kể từ khi nước này bỏ phiếu Brexit năm 2016.

Sau khi đưa Công đảng giành chiến thắng vang dội trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024, ông Starmer đang chịu áp lực ngày càng lớn phải từ chức trước sự bất mãn rộng rãi của công chúng. Những lời kêu gọi ông từ chức trong nội bộ Công đảng gia tăng sau khi đảng này chịu tổn thất nặng nề trong các cuộc bầu cử địa phương và khu vực hồi tháng Năm.

Đã có 20 bộ trưởng từ chức khỏi chính phủ của ông Starmer trong vòng chưa đầy hai năm, gần một nửa trong số đó bày tỏ mất lòng tin vào sự lãnh đạo của ông hoặc xung đột về chính sách, bao gồm cả ông Streeting. Thủ tướng Starmer phản đối những lời kêu gọi từ chức, cam kết đấu tranh trước bất kỳ thách thức nào và nhấn mạnh rằng một cuộc cạnh tranh lãnh đạo sẽ là “điều tồi tệ cho đất nước”.

Được mệnh danh “vua miền bắc” nhờ sức hút cơ sở khắp miền bắc Anh và sẵn sàng thách thức Westminster, ông Burnham vận động với cam kết “thay đổi Công đảng” để “thay đổi chính trị và đất nước”. Với tư cách thị trưởng Greater Manchester, ông xây dựng lượng người hâm mộ tại các khu vực kém phát triển hơn ở miền bắc nước Anh bằng cách khai thác các chủ đề dân túy về sự thờ ơ của giới tinh hoa và suy thoái công nghiệp.

Được bầu làm thị trưởng lần đầu năm 2017 và tái đắc cử năm 2021 và 2024, ông Burnham chỉ trích hệ thống chính trị Anh “quá tập trung vào London” và công kích các chính sách kinh tế tân tự do và kinh tế nhỏ giọt vốn không “nhỏ giọt được bao nhiêu cả”.

Ông từng giữ nhiều chức vụ bộ trưởng dưới thời Thủ tướng Tony Blair và Gordon Brown. Trước bầu cử, ông là ứng cử viên được yêu thích hẹp hơn, dẫn trước ông Kenyon 5 điểm trong một cuộc thăm dò của Opinium.

Ghế Makerfield trước đó thuộc về ông Josh Simons (Công đảng), người đã từ chức hồi tháng trước để nhường ghế cho ông Burnham thách thức ông Starmer. Khoảng 75.000 người đủ điều kiện bỏ phiếu tại khu vực này, cách London khoảng 320km về phía tây bắc. Tỷ lệ cử tri đi bầu đạt 58,75%, tăng so với mức 52,4% trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024.