Thủ tướng Anh Keir Starmer đang chịu áp lực ngày càng lớn từ chính đảng của mình, khi nhiều nghị sĩ Công đảng kêu gọi ông từ chức sau loạt sai lầm và kết quả bầu cử địa phương thảm hại hồi đầu tháng Năm. Trong bối cảnh đó, Thị trưởng Manchester Andy Burnham bất ngờ công bố kế hoạch đầy tham vọng: giành một ghế nghị sĩ tại Ashton-in-Makerfield, một thị trấn phía bắc nước Anh.
Những người ủng hộ ông cho rằng Burnham là ứng viên tốt nhất để thay thế Starmer tại hội nghị thường niên của Công đảng vào tháng Chín tới. Theo thăm dò của Ipsos, mức độ tín nhiệm của Starmer hiện là thấp nhất từ trước tới nay kể từ khi các cuộc khảo sát bắt đầu vào cuối thập niên 1970. Công đảng dù từng thắng áp đảo trong cuộc tổng tuyển cử năm 2024, nhưng hiện thường xuyên đứng thứ hai sau đảng Cải cách (Reform) theo các cuộc thăm dò dư luận.
Andy Burnham, 56 tuổi, được báo chí Anh đặt biệt danh “Vua phương Bắc”. Ông được đánh giá là một nhân vật thuộc phe trung tả, không thuộc giới tinh hoa chính trị London – yếu tố khiến ông trở nên khác biệt và hấp dẫn. Theo tờ The Times, các đối thủ của Burnham trong cuộc đua vào ghế lãnh đạo, bao gồm cả đương kim thủ tướng, được cho là đang được yêu cầu rút lui nếu Burnham thắng cử bổ sung.
Mặc dù được xem là người ngoài “bong bóng Westminster”, Burnham từng là thành viên nổi bật trong nội các của Thủ tướng Gordon Brown, giữ các chức vụ như Bộ trưởng Tài chính và Bộ trưởng Y tế. Ông từng hai lần tranh cử lãnh đạo Công đảng (2010 và 2015) nhưng đều thất bại.
Bước ngoặt trong sự nghiệp của Burnham xảy ra vào năm 2009, khi còn là Bộ trưởng Văn hóa, ông bị la ó tại một sự kiện tưởng niệm thảm họa Hillsborough và sau đó ủng hộ cuộc điều tra. Sự kiện này khiến ông nhận ra rằng “toàn bộ nhà nước Anh đã phớt lờ tiếng kêu công lý của thành phố Liverpool suốt 20 năm”.
Kể từ khi trở thành Thị trưởng Manchester năm 2017, Burnham tập trung mở rộng quyền tự chủ cho vùng đô thị, bao gồm kiểm soát giao thông, nhà ở và đào tạo kỹ năng. Ông thành lập Bee Network – hệ thống xe buýt do công quản lý – và triển khai các sáng kiến giải quyết tình trạng vô gia cư. Trong đại dịch COVID-19, những cuộc đụng độ của ông với chính quyền trung ương về kinh phí phong tỏa khiến báo chí đặt cho ông biệt danh “Vua phương Bắc”.
Về chính sách đối ngoại, Burnham từng kêu gọi ngừng bắn ở Gaza vào tháng 10/2023, trái ngược với lập trường của phần lớn Công đảng lúc đó. Ông chỉ trích các khu định cư bất hợp pháp của Israel và Thủ tướng Benjamin Netanyahu, đồng thời từng tới thăm Bờ Tây năm 2012. Tuy nhiên, ông cũng là thành viên của tổ chức Labour Friends of Israel từ năm 2015, từng tuyên bố nếu đắc cử lãnh đạo đảng, chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của ông sẽ là tới Israel, đồng thời coi chiến dịch tẩy chay Israel là “ác ý”.
Burnham từng bỏ phiếu ủng hộ cuộc chiến tranh Iraq và hai lần phản đối điều tra về cuộc chiến này, dù sau đó ông thừa nhận cuộc chiến “gây ra tổn hại to lớn cho dân thường vô tội”. Ông chỉ trích Brexit và hy vọng nước Anh sẽ tái gia nhập EU. Ông cũng ủng hộ mạnh mẽ NATO, từng dọa từ chức trong chính phủ của Jeremy Corbyn nếu Corbyn quyết định rời khỏi liên minh quân sự này.
Tuy nhiên, con đường tới số 10 phố Downing của Burnham vẫn còn nhiều chông gai. Một cuộc bầu cử bổ sung chưa được ấn định lịch và đảng Cải cách theo đường lối cực hữu đang trỗi dậy mạnh mẽ. Lãnh đạo đảng Cải cách Nigel Farage tuyên bố sẽ “dốc toàn lực” vào cuộc bầu cử bổ sung tại Ashton-in-Makerfield. Vì vậy, dù được tung hô là “Vua phương Bắc”, Burnham vẫn chưa thể chắc chắn về một “lễ đăng quang” tại Westminster.
