Ngày 26/5, Ấn Độ và Mỹ đã chính thức ký một thỏa thuận khung về khoáng sản chiến lược và đất hiếm, bao gồm cả khai thác và chế biến. Thỏa thuận được Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hoàn tất tại New Delhi, trong khuôn khổ chuyến thăm 4 ngày của ông Rubio tới Ấn Độ.
Khoáng sản chiến lược là các khoáng sản phi nhiên liệu dùng để sản xuất pin, đồng hồ, dây điện, thiết bị quân sự, chất bán dẫn và nhiều sản phẩm công nghệ khác. Mỹ coi đây là những vật liệu “thiết yếu đối với an ninh kinh tế hoặc quốc gia” và có “chuỗi cung ứng dễ bị gián đoạn”. Các khoáng sản phổ biến nhất bao gồm niken, coban, liti, nhôm và kẽm.
Đáng chú ý, Mỹ hiện phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu đối với 12 loại khoáng sản chiến lược, và nhập khẩu ít nhất một nửa nhu cầu đối với 29 loại khác. Trong khi đó, Trung Quốc đang kiểm soát phần lớn nguồn cung đất hiếm toàn cầu khi sở hữu 60% trữ lượng và xử lý 90% sản lượng thế giới.
Thỏa thuận Mỹ-Ấn tìm cách tăng cường hợp tác trên toàn bộ chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược và đất hiếm, từ khai thác, chế biến, tái chế đến các khoản đầu tư liên quan. Đại sứ quán Mỹ tại Ấn Độ cho biết: “Thông qua khuôn khổ này, Mỹ và Ấn Độ sẽ tham gia vào các nỗ lực quốc tế nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng nhạy cảm khỏi các hoạt động thị trường mang tính cưỡng ép và giảm khả năng tổn thương trước tình trạng độc quyền từ một nguồn cung”.
Về phía Ấn Độ, nước này có trữ lượng monazit (một loại khoáng sản chứa oxit đất hiếm) khoảng 13,15 triệu tấn, tương đương 7,23 triệu tấn oxit đất hiếm. Tuy nhiên, hiện Ấn Độ mới chỉ sản xuất 4 loại khoáng sản chiến lược gồm đồng, graphit, phốt pho và titan. Trong ngân sách tài khóa 2026-2027, chính phủ Ấn Độ đã công bố kế hoạch tạo ra “hành lang đất hiếm” tại các bang Odisha, Kerala, Andhra Pradesh và Tamil Nadu.
Cũng trong ngày 26/5, các nước trong nhóm Quad (gồm Mỹ, Nhật Bản, Australia và Ấn Độ) đã công bố một sáng kiến riêng về khoáng sản chiến lược. Theo đó, các chính phủ và doanh nghiệp tư nhân trong nhóm dự kiến huy động tới 20 tỷ USD thông qua các khoản vay, bảo lãnh, trợ cấp và hợp đồng mua dài hạn để đầu tư vào các dự án khai thác, chế biến và tái chế. Các nước cũng nhất trí chia sẻ thông tin về quy trình cấp phép và hợp tác tái chế khoáng sản.
Trước đó, Mỹ đã ký 11 khuôn khổ khoáng sản chiến lược với Argentina, Quần đảo Cook, Ecuador, Guinea, Morocco, Paraguay, Peru, Philippines, UAE, Anh và Uzbekistan. Tháng 12/2025, Mỹ công bố khoản đầu tư 1,25 tỷ USD vào khai thác khoáng sản chiến lược tại Reko Diq, Pakistan, và tháng 4/2026 cam kết tới 50 triệu USD cho Dự án Đất hiếm Phalaborwa ở Nam Phi.
