Ấn Độ và Bắc Âu tổ chức hội nghị thượng đỉnh: Thúc đẩy hợp tác chiến lược và thương mại

Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ-Bắc Âu lần thứ ba đã diễn ra tại Oslo (Na Uy) vào ngày 20/5, với sự tham dự của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cùng Thủ tướng 5 nước Bắc Âu gồm Na Uy (Jonas Gahr Store), Đan Mạch (Mette Frederiksen), Phần Lan (Petteri Orpo), Iceland (Kristrún Frostadottir) và Thụy Điển (Ulf Kristersson). Sự kiện này diễn ra chỉ vài tháng sau khi Ấn Độ và Liên minh châu Âu (EU) ký hiệp định thương mại tự do, và một năm sau khi Ấn Độ ký thỏa thuận hợp tác kinh tế với Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ.

Theo tuyên bố ngày 11/5 của Bộ Ngoại giao Ấn Độ, hội nghị nhằm “mang lại chiều kích chiến lược hơn cho mối quan hệ của Ấn Độ với các nước Bắc Âu, đặc biệt trong công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và năng lượng tái tạo, phát triển bền vững, kinh tế xanh (blue economy), quốc phòng, không gian và Bắc Cực”. Các nhà lãnh đạo dự kiến thảo luận về thương mại, biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và các vấn đề địa chính trị, bao gồm cả tác động kinh tế từ chiến tranh Nga-Ukraine và xung đột Mỹ-Israel-Iran.

Chuyến thăm của Thủ tướng Modi tới Na Uy là lần đầu tiên một thủ tướng Ấn Độ đến nước này sau 43 năm, kể từ chuyến thăm của Indira Gandhi năm 1983. Năm 2024, kim ngạch thương mại giữa Ấn Độ và các nước Bắc Âu đạt 19 tỷ USD. Các công ty lớn từ Bắc Âu như Nokia (Phần Lan), Volvo và IKEA (Thụy Điển) đều đã có sự hiện diện đáng kể tại Ấn Độ, trong khi các nhà máy đóng tàu Ấn Độ đang xây dựng các tàu chiếm khoảng 11% đơn hàng của Hiệp hội Chủ tàu Na Uy.

Bà Shairee Malhotra, Phó giám đốc tại Quỹ Nghiên cứu Observer (ORF) ở New Delhi, cho biết Ấn Độ sẽ tận dụng thế mạnh riêng của từng nước Bắc Âu: Iceland với địa nhiệt, Na Uy với kinh tế xanh và vận tải biển, Thụy Điển với đổi mới công nghiệp và quốc phòng. “Bắc Âu là một khối khu vực rất tiên tiến gồm 5 quốc gia nhỏ với tổng GDP khoảng 2 nghìn tỷ USD... Họ dẫn đầu thế giới trong các lĩnh vực phù hợp chặt chẽ với ưu tiên phát triển và tham vọng chiến lược của Ấn Độ,” bà nói.

Bà Garima Mohan, thành viên cấp cao tại Quỹ Marshall Đức có trụ sở tại Brussels, nhấn mạnh hội nghị lần này tập trung vào công nghệ xanh và đổi mới, đặc biệt trong bối cảnh khủng hoảng ở eo biển Hormuz. “Chiến tranh Iran đã tạo ra cuộc khủng hoảng an ninh kinh tế và năng lượng lớn, ảnh hưởng đến cả châu Âu và Ấn Độ. Việc quản lý các tác động này chắc chắn sẽ là một phần lớn trong các cuộc thảo luận,” bà nói.

Về vấn đề Bắc Cực, Ấn Độ dù không có biên giới đất liền hay biển với bất kỳ quốc gia Bắc Cực nào, nhưng đã tham gia khu vực này từ tháng 2/1920 khi ký Hiệp ước Svalbard. Năm 2007, Ấn Độ cử đoàn thám hiểm khoa học đến Bắc Cực, năm 2008 thành lập trạm nghiên cứu Himadri và năm 2014 triển khai trạm quan sát dưới nước IndARC. Ấn Độ cũng là nước quan sát viên của Hội đồng Bắc Cực từ năm 2013 và đã ban hành chính sách Bắc Cực riêng vào tháng 3/2022. Theo các báo cáo địa phương, New Delhi hy vọng thiết lập một cơ chế Bắc Cực Ấn Độ-Bắc Âu tại hội nghị này.

Về quan hệ với Nga, dù chiến tranh Ukraine dự kiến được thảo luận khi các nước Bắc Âu lên án mạnh mẽ hành động của Moscow, nhưng chưa rõ liệu họ có đề cập cụ thể đến mối quan hệ hiện tại của Ấn Độ với Nga hay không. Bà Mohan cho biết: “Luôn có một số khác biệt về mối quan hệ của Ấn Độ với Nga và các nước Bắc Âu, nhưng những khác biệt này đang được cả hai bên tích cực quản lý vì các lĩnh vực hội tụ giữa châu Âu và Ấn Độ lớn hơn và vượt trội so với những khác biệt này.”

Trước hội nghị thượng đỉnh Bắc Âu, Thủ tướng Modi đã có cuộc gặp song phương với Thủ tướng Na Uy Store hôm 18/5, nâng cấp quan hệ lên “Đối tác chiến lược xanh”. Modi cũng đã đến Thụy Điển (17-18/5) và Hà Lan (15-17/5) trước đó. Tại Hà Lan, Tata Electronics đã ký thỏa thuận với tập đoàn ASML để xây dựng nhà máy bán dẫn lớn ở miền tây Ấn Độ. Tuy nhiên, Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten đã bày tỏ quan ngại về “quyền tự do báo chí và quyền của các nhóm thiểu số” ở Ấn Độ. Sau hội nghị Bắc Âu, Thủ tướng Modi sẽ tới Italy gặp Thủ tướng Giorgia Meloni tại Rome.