Ấn Độ đang trải qua một mùa hè khắc nghiệt bất thường. Nhiệt độ trên cả nước đã vượt quá 45 độ C, thậm chí có nơi lên tới 46,9 độ C vào ngày 26/4. Hậu quả là nhiều người đã thiệt mạng, bao gồm nhân viên điều tra dân số, cử tri tham gia bầu cử ở Tây Bengal, và cả một người đàn ông lên xe buýt dự đám cưới. Vào cuối tháng 4, tất cả 50 thành phố nóng nhất thế giới đều nằm tại Ấn Độ.
Ánh nắng gay gắt từ sáng sớm khiến nông dân không thể làm việc ngoài đồng, gia súc bị stress nhiệt, mùa màng thất bát. Liên Hợp Quốc lo ngại rằng các đợt sóng nhiệt đang đẩy nguồn cung lương thực đến bờ vực. Nhiệt độ cực đoan không chỉ gây đau tim, tổn thương thận, ảnh hưởng giấc ngủ mà còn làm trầm trọng thêm các bệnh mãn tính như tiểu đường, hô hấp và sức khỏe tâm thần.
Hầu hết các ca tử vong liên quan đến nhiệt đều không được ghi nhận chính thức. Theo các nhà báo sức khỏe kỳ cựu, giống như các thảm họa trước đây, những người chết sớm thường chỉ trở thành con số thống kê. Ủy ban Tài chính thứ 16 đã khuyến nghị coi sóng nhiệt là thảm họa quốc gia, nhưng việc giải ngân hỗ trợ cho các nạn nhân vướng nhiều thủ tục hành chính.
Trong bối cảnh thế giới tìm cách giảm thiểu biến đổi khí hậu bằng cây xanh và vùng đất ngập nước, Ấn Độ lại chứng kiến một 'bữa tiệc' chặt cây ở các thành phố chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Từ Nashik, Pune, Bengaluru đến Kashmir, những cây cổ thụ hàng thế kỷ bị đốn hạ để nhường chỗ cho đường xá và các dự án 'đô thị thông minh'.
Thủ tướng Narendra Modi từng phủ nhận biến đổi khí hậu khi lên nắm quyền năm 2014, gây lo ngại cho giới khoa học. Sóng nhiệt hiện nay làm gia tăng bất bình đẳng về đẳng cấp, giai cấp và giới tính. Người giàu di chuyển trong không gian máy lạnh, còn người nghèo lang thang trên những con phố không bóng cây. Một nghiên cứu của Harvard chỉ ra rằng gần 380 triệu người Ấn Độ đang sống trong điều kiện vượt quá khả năng chịu đựng của cơ thể con người.
Chính quyền Modi bị chỉ trích vì không ghi nhận minh bạch số ca tử vong do nhiệt hàng năm. Hệ thống dữ liệu nhiệt độ của Cục Khí tượng Ấn Độ (IMD) bị coi là rời rạc, thiếu nhất quán và chậm chạp. Năm ngoái, IMD phải đổ lỗi cho 'cảm biến lỗi' sau khi ghi nhận nhiệt độ 52,9°C.
Mãi đến khi nhiệt độ duy trì trên 40°C trong 40 ngày liên tiếp, chính phủ mới triển khai Kế hoạch Hành động Sóng Nhiệt. Giới quan sát cho rằng kế hoạch này chủ yếu mang tính quảng bá thương hiệu, khi các 'điểm làm mát' mới được phủ kín hình ảnh của thủ tướng. Người dân giờ đây chỉ còn biết tự bảo vệ mình, giống như từng trải qua các cuộc khủng hoảng quốc gia trước đây.
