Alabama thúc ép Tối cao Pháp viện Mỹ phê chuẩn bản đồ bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ

Phe Cộng hòa tại bang Alabama, miền nam nước Mỹ, đã đệ đơn lên Tối cao Pháp viện Mỹ yêu cầu phê chuẩn bản đồ bầu cử Quốc hội từng bị tòa án cấp dưới coi là phân biệt chủng tộc. Ngày 13/5, giới lãnh đạo Cộng hòa của bang yêu cầu tòa án tối cao ra phán quyết trước ngày 19/5 để kịp áp dụng cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026.

Năm 2023, Tối cao Pháp viện từ chối đảo ngược phán quyết của tòa cấp dưới, kết luận bản đồ vi phạm lệnh cấm phân biệt chủng tộc theo Đạo luật Quyền Bầu cử năm 1965. Đạo luật vốn là một trong số ít giới hạn đối với việc phân chia lại khu vực bầu cử vì lợi ích đảng phái (gerrymandering), trong đó có điều khoản cấm các nhà lập pháp hạn chế đại diện chính quyền dựa trên chủng tộc hoặc tình trạng thiểu số.

Tuy nhiên, hồi tháng 4/2026, trong vụ án Louisiana kiện Callais, Tối cao Pháp viện Mỹ đã thu hẹp phạm vi áp dụng Đạo luật Quyền Bầu cử đối với các vụ kiện về phân chia khu vực bầu cử. Kể từ đó, các bang như Alabama đã chuyển hướng tái áp dụng những bản đồ từng bị bác bỏ vì lý do phân biệt chủng tộc.

Nỗ lực tái phân chia của Alabama

Trong vụ việc của Alabama, một hội đồng ba thẩm phán năm 2023 kết luận giới lãnh đạo Cộng hòa của bang đã cố tình làm suy yếu sức mạnh chính trị của cử tri da đen, vốn có xu hướng ủng hộ đảng Dân chủ. Hội đồng ra phán quyết rằng bang cần có hai khu vực bầu cử đa số da đen: một gồm thành phố Birmingham, khu vực còn lại gồm thủ phủ Montgomery.

Nhưng trong đơn kiện ngày 13/5, phe Cộng hòa Alabama lập luận phán quyết của hội đồng không còn hiệu lực sau phán quyết tháng 4. Họ thúc đẩy khôi phục bản đồ năm 2023, tập trung phần lớn cử tri da đen vào một khu vực bầu cử duy nhất. Các nhà lãnh đạo Cộng hòa nhấn mạnh hành động khẩn cấp là cần thiết để ngăn chặn “thiệt hại không thể khắc phục” đối với nỗ lực phân chia khu vực bầu cử của họ. “Tệ hơn nữa, cử tri sẽ buộc phải bỏ phiếu theo bản đồ phân chia chủng tộc do tòa án vạch ra, không đáp ứng các mục tiêu phân chia hợp pháp của Alabama,” đơn kiện viết.

Nếu bản đồ bị bác bỏ được khôi phục, Thống đốc Kay Ivey đã thông báo sẽ tổ chức bầu cử sơ bộ mới tại bốn trong bảy khu vực bầu cử Quốc hội của bang để phù hợp với ranh giới mới, dự kiến vào ngày 11/8. Bầu cử sơ bộ đã diễn ra trên toàn bang ngày 19/5, nhưng cử tri tại các khu vực thứ nhất, hai, sáu và bảy sẽ phải bỏ phiếu lại. Người thắng cuộc sẽ tham gia cuộc tổng tuyển cử tháng 11.

Tuy nhiên, nỗ lực do phe Cộng hòa dẫn đầu vấp phải rào cản vào ngày 11/5 khi tòa cấp dưới một lần nữa bác bỏ bản đồ năm 2023. “Tòa án đã nhìn thấu âm mưu trắng trợn của Alabama nhằm khôi phục bản đồ bầu cử dựa trên chủng tộc mà cơ quan lập pháp cố tình thực thi để tước tiếng nói của cử tri da đen trong Quốc hội,” các nguyên đơn tuyên bố ngày 11/5 qua Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU).

Bản đồ mới trên toàn quốc

Cuộc chiến về các khu vực bầu cử Quốc hội Alabama phản ánh cuộc đua nóng bỏng giành quyền kiểm soát Hạ viện Mỹ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Hiện đảng Cộng hòa nắm 217 ghế trong số 435 ghế Hạ viện, chiếm đa số mong manh; kết quả của một số cuộc bầu cử có thể xoay chuyển cán cân.

Năm 2025, Tổng thống Cộng hòa Donald Trump phát động chiến dịch nhằm giúp đảng của ông chiếm ưu thế. Tháng 6/2025, xuất hiện báo cáo rằng Nhà Trắng đã liên hệ với các nhà lập pháp bang Texas để khuyến khích họ thông qua bản đồ bầu cử mới nhằm giảm khả năng chiến thắng của đảng Dân chủ. Thông thường, việc phân chia lại khu vực diễn ra mỗi thập kỷ để phản ánh thay đổi dân số, nhưng quyết định của Texas đã châm ngòi một cuộc chiến trên toàn quốc.

Tháng 8/2025, Texas thông qua bản đồ mới giúp đảng Cộng hòa giành thêm năm ghế Hạ viện. California, thành trì đảng Dân chủ, đáp trả bằng sáng kiến bỏ phiếu tái thiết kế khu vực bầu cử để giúp các ứng viên cánh tả. Đề xuất được thông qua tháng 11/2025. Các bang khác cũng làm theo. Tennessee đã tái định hình bản đồ để phá vỡ một khu vực Dân chủ ở Memphis, trong khi Louisiana tuyên bố ý định vẽ lại. Tuy nhiên, một số bang như Nam Carolina từ chối, bỏ qua đề xuất phân chia lại hồi đầu tuần.

Tổng thống Trump coi kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ là cuộc khủng hoảng hiện sinh đối với nhiệm kỳ của mình. “Các ông phải thắng bầu cử giữa nhiệm kỳ vì nếu không thắng, họ sẽ tìm lý do để luận tội tôi,” ông nói với các nhà lãnh đạo Cộng hòa hồi tháng 1.