72 giờ đầu sau động đất tại Venezuela: Cuộc đua giành giật sự sống

Các đội cứu hộ đang chạy đua với thời gian trên khắp Venezuela sau hai trận động đất mạnh, với tâm chấn ở bang La Guaira và thủ đô Caracas. Bộ trưởng Y tế nước này cho biết ít nhất 235 người đã thiệt mạng và hơn 4.300 người bị thương, con số này dự kiến còn tăng cao.

Hai trận động đất liên tiếp, có độ lớn lần lượt 7,2 và 7,5, đã được cảm nhận trên khắp đất nước và thậm chí ở một số khu vực của Brazil. Quyền Tổng thống Delcy Rodriguez đã ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, trong khi sân bay quốc tế Simon Bolivar ở Caracas bị đóng cửa do hư hại.

Vì sao trận động đất có sức tàn phá lớn?

Venezuela nằm trên ranh giới giữa mảng kiến tạo Caribe và Nam Mỹ, khiến nước này đặc biệt dễ xảy ra động đất mạnh. Khoảng 80% dân số Venezuela sống trong các khu vực có hoạt động địa chấn.

Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), trận động đất đầu tiên có độ lớn 7,2 xảy ra gần San Felipe, cách Caracas khoảng 284km về phía tây. Ngay sau đó là trận động đất thứ hai mạnh hơn, độ lớn 7,5, gần Yumare. Cả hai trận động đất đều nông, xảy ra ở độ sâu dưới 20km, gây rung chấn mạnh hơn so với các trận động đất sâu hơn có cùng cường độ.

Phản ứng đầu tiên như thế nào?

Trong vòng vài phút sau khi động đất xảy ra, chính quyền đã kích hoạt các kế hoạch ứng phó khẩn cấp. Chính quyền địa phương đã huy động lính cứu hỏa, cảnh sát, đội y tế và nhân viên phòng vệ dân sự.

Các nước láng giềng là những nước đầu tiên đề nghị hỗ trợ. Brazil thông báo sẽ cử một phái đoàn cứu hộ chuyên trách gồm 36 lính cứu hỏa. Mexico cũng cam kết hỗ trợ. Pháp và Thụy Sĩ cử đội cứu hộ, trong khi Mỹ cam kết viện trợ nhân đạo 150 triệu USD. Liên đoàn Chữ thập đỏ đã kích hoạt mạng lưới khẩn cấp trên toàn Venezuela.

Công tác tìm kiếm cứu nạn bắt đầu khi nào?

Ngay lập tức. Những người sống sót sau sụp đổ ban đầu có thể sống vài ngày nếu tránh được chấn thương nghiêm trọng, nhưng cơ hội sống giảm nhanh chóng theo từng giờ. Nước thường là yếu tố quyết định: ba ngày không có nước thường gây tử vong. Những người sống sót lâu hơn trong đống đổ nát thường là do họ có được một ít nước.

Làm thế nào để ứng phó với dư chấn?

Động đất lớn hầu như luôn kéo theo dư chấn, một số đủ mạnh để phá hủy các tòa nhà vốn đã yếu. Chỉ sau hơn 5 giờ, chính quyền đã ghi nhận ít nhất 20 dư chấn. Các chuyên gia cho biết có 99% khả năng sẽ có dư chấn độ lớn 3 và 4 trong tuần tới, và hơn 90% khả năng có dư chấn độ lớn 5.

Chính quyền đã nhiều lần kêu gọi người dân không quay lại các tòa nhà bị hư hại. Ở Caracas và các thành phố khác, nhiều cư dân đã qua đêm trên đường phố vì lo ngại dư chấn.

Khi nào mới biết số người thiệt mạng?

Quy mô thực sự của thảm họa thường không rõ ràng trong nhiều ngày. Trong vài giờ đầu, báo cáo thương vong thường đến lẻ tẻ từ các quan chức địa phương. Sáu giờ sau động đất, con số tử vong toàn quốc đầu tiên là 32 người, khoảng 700 người bị thương. Trong vòng 24 giờ, con số này tăng lên ít nhất 235 người chết và hơn 4.300 người bị thương.

USGS ước tính tiềm năng có từ 10.000 đến 100.000 ca tử vong thông qua hệ thống PAGER.

Vì sao động đất ngày nay ít gây chết người hơn?

Các chuyên gia cho rằng số người chết ở Venezuela có thể không cao như dự kiến ban đầu. Dường như chất lượng xây dựng đã tốt hơn nhiều người lo ngại. Trình tự bất thường của hai trận động đất cũng có thể đã cứu sống nhiều người, vì trận đầu tiên nhỏ hơn đã đưa mọi người ra khỏi nhà trước khi trận lớn hơn xảy ra 40 giây sau đó.

Các nước thường xuyên hứng chịu động đất lớn như Nhật Bản, Chile, New Zealand đã tăng cường quy định xây dựng và đầu tư vào các công trình chống động đất. Ngược lại, các khu vực ít xảy ra động đất có thể có các tòa nhà cũ hơn hoặc dễ bị tổn thương hơn vì rủi ro địa chấn ít được chú ý.