Iran bác phản hồi của Mỹ về kế hoạch mở lại Hormuz, Trump xác nhận không kích

Iran ngày 3/11 tuyên bố phản hồi của Mỹ đối với bộ 7 điều kiện mà Tehran đưa ra để mở lại eo biển Hormuz là "không thuyết phục", trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận các cuộc không kích nhằm vào một hòn đảo của Iran gần tuyến hàng hải chiến lược này.

Diễn biến trên đồng thời với việc Qatar đẩy mạnh các nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn một cuộc chiến mới giữa Mỹ và Iran, và với việc thêm một tàu chở dầu bị tấn công tại eo biển Hormuz.

Các cuộc đàm phán gián tiếp xoay quanh đề xuất của Iran về việc mở lại tuyến hàng hải trong hai ngày, với điều kiện Mỹ đáp ứng 7 yêu cầu của Tehran, trong đó có dỡ bỏ trừng phạt và chấm dứt phong tỏa hải quân của Mỹ.

Dù những ngày gần đây có thông tin về tiến triển, ông Mohsen Rezaei, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, ngày 3/11 cho rằng phản hồi của Washington vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. "Phản hồi của Mỹ đối với các quyền và yêu cầu của Iran không thuyết phục, và họ phải giải quyết đầy đủ, rõ ràng 7 điều kiện của Iran và thực hiện chúng", ông viết trên X. "Chỉ trong trường hợp đó, eo biển Hormuz mới được mở lại."

Phát biểu trên được đưa ra sau khi người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar, ông Majed al-Ansari, cho biết đàm phán đang tiếp diễn và cả hai bên "vẫn cam kết với tiến trình đàm phán". Ông nói Qatar đang làm trung gian cho việc "trao đổi đề xuất theo thời gian thực" giữa Mỹ và Iran.

Tấn công đảo Qeshm

Tại Washington, Tổng thống Trump xác nhận Mỹ đã tấn công Iran vào sáng 3/11, nói với Fox News rằng mục tiêu là một cơ sở phòng không. Ông mô tả đây là "cuộc tấn công nhỏ" và "không phải chiến tranh".

"Họ xây một cơ sở phòng không. Họ mất khoảng hai tháng. Chúng tôi theo dõi quá trình xây dựng. Ngay khi hoàn thành, chúng tôi đánh nó vào đêm qua", ông nói.

Truyền thông Iran cho biết các cuộc không kích nhằm vào đảo Qeshm ở vùng Vịnh, gần eo biển Hormuz. Trước đó cùng ngày, các quan chức Mỹ nói với truyền thông nước này rằng các cuộc tấn công mang tính "phòng vệ", sau khi Iran nổ súng vào một máy bay Mỹ.

Các cuộc không kích diễn ra trong lúc truyền thông Mỹ, dẫn lời quan chức nước này, đưa tin Bộ Chỉ huy Trung tâm đã chuẩn bị kế hoạch tấn công có thể bắt đầu sớm nhất từ 4/11, sau bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi ba tàu sân bay Mỹ có mặt trong khu vực.

Cuộc bầu cử quan trọng này có thể khiến đảng Cộng hòa của ông Trump mất quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện, làm dấy lên lo ngại rằng ông có thể tiến hành một cuộc tấn công được cảnh báo trước nhằm vào Iran sau khi bỏ phiếu kết thúc. Truyền thông Mỹ trước đó đưa tin chiến dịch dự kiến sẽ ngắn nhưng dữ dội.

Trong khi đó, ông Trump tiếp tục cảnh báo về hành động quân sự thêm, nói rằng "Tôi không muốn... giết nhiều người" và "Nếu buộc phải làm, chúng tôi sẽ làm". Trong một cuộc phỏng vấn trước đó với Financial Times, ông cho thấy hài lòng với thế bế tắc hiện tại với Iran. "Chúng tôi dường như đang có được mọi thứ mình muốn", tờ báo dẫn lời ông trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại kéo dài 6 phút.

Lãnh tụ tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, trong khi đó đã chỉ thị quân đội vào cuối tuần phản ứng tức thời với mọi mối đe dọa, không giới hạn phạm vi địa lý, và cập nhật danh sách mục tiêu. Các quan chức Iran gợi ý rằng các nước châu Âu và tuyến cáp ngầm dưới biển ở vùng Vịnh có thể nằm trong số mục tiêu.

Tàu chở dầu bị tấn công tại Hormuz

Trong lúc giới chức cân nhắc khả năng leo thang, hoạt động vận tải thương mại tiếp tục bị tấn công. Cơ quan Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết hai vật thể chưa xác định đã đánh trúng phòng máy của một tàu chở dầu cách làng Limah ven biển Oman khoảng 14 hải lý (26 km) về phía đông bắc vào ngày 3/11. Không có thương vong được báo cáo.

Riêng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố 4 tàu chở dầu đã trúng thủy lôi và bốc cháy sau khi tắt hệ thống định vị và nhận dạng, sử dụng tuyến đường mà lực lượng này gọi là không được phép qua Hormuz; IRGC cũng nói đã bắt giữ hai tàu khác. Thông tin này chưa được kiểm chứng độc lập và chưa được xác nhận có liên quan đến vụ việc do UKMTO báo cáo.

IRGC cũng tuyên bố đã bắn hạ hai máy bay không người lái tấn công LUCAS của Mỹ trên vùng Bandar Khamir, theo đài truyền hình nhà nước Iran Pars Today.

Nhà khoa học chính trị Mỹ John Mearsheimer đặt câu hỏi liệu một chiến dịch ném bom ngắn nữa có đạt được mục tiêu của Washington hay không, cảnh báo rằng sự trả đũa của Iran có thể kéo Mỹ vào một cuộc đối đầu dài hơn. "Nếu chiến dịch ném bom 40 ngày không hiệu quả, thì chiến dịch ném bom 3 ngày sẽ hiệu quả thế nào?", ông đặt câu hỏi trong một bình luận video, đề cập chiến dịch không kích Mỹ - Israel ban đầu và các đề xuất mở một đợt tấn công mới ngắn hơn.

Theo ông, phản ứng của Iran có thể khiến Mỹ leo thang thêm, làm gia tăng thiệt hại cho kinh tế toàn cầu.