Zambia tạm dừng đàm phán các thỏa thuận tỷ USD với Mỹ vì yêu cầu về khoáng sản và chia sẻ dữ liệu
Al Jazeera English
Chính phủ Zambia tuyên bố tạm dừng đàm phán các thỏa thuận trị giá hàng tỷ USD với Mỹ trong lĩnh vực y tế và khoáng sản. Nguyên nhân do các điều khoản từ Washington bị coi là không thể chấp nhận và xâm phạm chủ quyền quốc gia. Zambia gia nhập danh sách các nước châu Phi bác bỏ yêu cầu chia sẻ dữ liệu từ Mỹ.
Ngày 28/10, Bộ trưởng Ngoại giao Zambia Mulambo Haimbe thông báo chính phủ nước này đã tạm dừng đàm phán với Mỹ về các thỏa thuận song phương trong lĩnh vực y tế và khoáng sản. Theo ông Haimbe, các thỏa thuận này bị đình trệ do những điều khoản mà Washington đưa ra bị coi là “không thể chấp nhận” và đòi hỏi đối xử ưu đãi.
Một thỏa thuận y tế, theo đó Mỹ đề xuất hỗ trợ tới 2 tỷ USD trong vòng 5 năm, đã bị đình chỉ vì “các điều khoản mà chính phủ Zambia cho là không thể chấp nhận”. Đặc biệt, phía Zambia cho rằng yêu cầu chia sẻ dữ liệu từ Mỹ sẽ vi phạm “quyền công dân” của người dân nước này.
Một thỏa thuận riêng về khoáng sản chiến lược cũng bị trì hoãn do Mỹ khăng khăng đòi các công ty Mỹ phải được đối xử ưu đãi. Zambia là nước sản xuất đồng lớn thứ hai châu Phi và có trữ lượng đáng kể các khoáng sản khác.
Bộ trưởng Haimbe cũng nêu lo ngại về việc Mỹ muốn “gộp hai thỏa thuận” lại với nhau, khiến việc kết thúc thỏa thuận y tế phụ thuộc vào kết quả thỏa thuận khoáng sản. “Chính phủ Zambia nhất quán khẳng định các thỏa thuận phải được xem xét riêng rẽ dựa trên giá trị của chúng,” ông Haimbe nhấn mạnh.
Trước đó, hôm 24/10, Đại sứ Mỹ sắp mãn nhiệm tại Lusaka, ông Michael Gonzales, bày tỏ quan ngại về nỗ lực chống tham nhũng của Zambia và các vấn đề cơ cấu liên quan đến hỗ trợ y tế của Mỹ. Tuy nhiên, Bộ trưởng Haimbe bác bỏ cáo buộc này, khẳng định quan hệ song phương không dựa trên viện trợ mà là sự hợp tác chiến lược mạnh mẽ và đang phát triển.
Các nhà hoạt động y tế từng cảnh báo rằng thỏa thuận y tế này đã gắn nguồn tài trợ với quyền khai thác khoáng sản, đồng thời tiềm ẩn rủi ro về chia sẻ dữ liệu. Trước đây, chính phủ Zambia chỉ cho biết một số điều khoản trong thỏa thuận không phù hợp với lợi ích quốc gia.
Zambia hiện gia nhập danh sách các nước châu Phi như Ghana và Zimbabwe trong việc bác bỏ các yêu cầu từ Washington, đặc biệt liên quan đến chia sẻ dữ liệu. Nhiều nước châu Phi khác đã ký các biên bản ghi nhớ theo cách tiếp cận viện trợ của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump.
