Cử tri Zambia đã bắt đầu đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử tổng thống, nơi Tổng thống đương nhiệm Hakainde Hichilema tìm kiếm nhiệm kỳ thứ hai. Các điểm bỏ phiếu mở cửa lúc 6 giờ sáng (4 giờ GMT) và dự kiến đóng cửa sau 12 giờ, với 8,7 triệu người đăng ký tham gia bỏ phiếu.
Cuộc bầu cử lần này được xem là phép thử cho các cải cách kinh tế mà chính phủ của ông Hichilema đưa ra, liệu có đủ để vượt qua những lo ngại lan rộng về chi phí sinh hoạt tăng cao hay không. Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới, hơn 70% trong số 22 triệu dân Zambia sống với mức dưới 3 USD mỗi ngày. Dù lạm phát đã giảm xuống 6,8% vào tháng 4 và đồng kwacha mạnh lên, nhiều người vẫn phải đối mặt với chi phí lương thực và năng lượng cao. Tỷ lệ thất nghiệp khoảng 10%.
Zambia từ lâu được coi là một trong những nền dân chủ ổn định hơn ở châu Phi, nhưng chính phủ của ông Hichilema đang bị giám sát vì những lo ngại rằng không gian cho bất đồng chính kiến bị thu hẹp, ngay cả khi chính phủ cam kết phục hồi kinh tế mạnh mẽ hơn.
Ông Hichilema, 64 tuổi, là một doanh nhân giàu có, giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2021 ở lần thử thứ sáu. Ông đặt cược vào việc tạo việc làm và một chương trình phát triển hạ tầng đầy tham vọng để bảo đảm nhiệm kỳ cuối cùng kéo dài 5 năm.
Đối thủ chính của ông trong số 13 ứng viên khác là Brian Mundubile, cựu bộ trưởng trong chính phủ Mặt trận Yêu nước (PF) cầm quyền từ 2011 đến 2021. Mundubile, 55 tuổi, được một liên minh các đảng đối lập hậu thuẫn, ra tranh cử dưới đảng mới thành lập NRPUP, có nền tảng chính trị phần lớn từ đảng cầm quyền trước đây. Ông tham gia cuộc đua từ tháng 5, tạo thêm yếu tố bất ngờ cho cuộc bầu cử vốn tưởng như nghiêng hẳn về ông Hichilema.
Phát biểu với hãng tin AFP hôm thứ Tư, ông Mundubile nói rằng chính phủ đã thắt chặt hạn chế đối với chiến dịch tranh cử của đảng ông và ông không coi cuộc bầu cử này là tự do và công bằng. Ông nói rằng chiến thắng của phe đối lập sẽ bắt đầu bằng 'cuộc tái thiết quốc gia' và hòa giải trong một đất nước mà ông mô tả là bị chia rẽ sâu sắc. 'Một đất nước bị chia rẽ thì rất khó phát triển', ông nói.
Ngoài bầu tổng thống, cử tri Zambia cũng sẽ bầu ra 226 ghế nghị sĩ quốc hội, tăng so với con số 156 trước đây. Việc bỏ phiếu truyền thống diễn ra theo khu vực, với đảng của ông Hichilema mạnh nhất ở miền nam và miền tây, trong khi PF duy trì sự ủng hộ ở phía bắc và Copperbelt. Kết quả bầu cử tổng thống dự kiến sẽ được công bố vào ngày 17/8. Người chiến thắng cần hơn 50% số phiếu để tránh một vòng bỏ phiếu thứ hai.
