Yemen chìm trong nắng nóng và mất điện, nhà cửa biến thành 'lò nướng'

Yemen đang hứng chịu một đợt nắng nóng gay gắt khi nhiệt độ tăng vọt lên trên 40 độ C, biến những ngôi nhà thành “lò nướng”. Tình trạng mất điện kéo dài càng làm gia tăng đau khổ cho hàng triệu người trên khắp đất nước vốn đã bị tàn phá bởi chiến tranh.

Với việc chính quyền gặp khó khăn trong việc tăng cường nguồn cung điện, người dân không có nơi nào để thoát khỏi cái nóng oi bức và ẩm ướt đang bao trùm phần lớn các khu vực phía nam, phía đông và phía tây của Yemen. Điều này càng làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo tại quốc gia Ả Rập nghèo nhất.

Cư dân các thành phố ven biển như Mukalla và Aden, thuộc quyền kiểm soát của chính phủ được quốc tế công nhận, cho biết tình trạng mất điện kéo dài đang gây tổn hại đến hoạt động kinh doanh, làm gián đoạn cuộc sống hàng ngày, khiến người dân mất ngủ và làm trầm trọng thêm các vấn đề sức khỏe.

Một người dân tại Aden, anh Saddam Al-Jamlani, cho biết: “Điện bị cắt trong tám tiếng và chỉ được cấp trở lại hai tiếng”.

Khu vực phía bắc Yemen do lực lượng Houthis kiểm soát cũng không có ngoại lệ khi người dân phải chịu cảnh nắng nóng và mất điện thường xuyên.

Sự thất vọng ngày càng gia tăng cũng làm dấy lên lo ngại về tình trạng bất ổn tại một quốc gia vẫn đang vật lộn để phục hồi sau hơn một thập kỷ xung đột đã tàn phá hầu hết mọi mặt của cuộc sống.

Cuộc khủng hoảng kéo dài nhiều năm

Trong hơn một thập kỷ, Yemen đã chìm trong cuộc chiến giữa lực lượng Houthis và chính phủ được quốc tế công nhận do Saudi Arabia hậu thuẫn. Xung đột đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và bị thương, hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa và tàn phá phần lớn cơ sở hạ tầng của đất nước, bao gồm cả ngành điện.

Sự sụp đổ của các dịch vụ công cộng và cuộc khủng hoảng kinh tế ngày càng trầm trọng đã nhiều lần thổi bùng cơn giận dữ của người dân. Trong những năm gần đây, các cuộc biểu tình bạo lực do tình trạng mất điện kéo dài và điều kiện sống tồi tệ đã khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương. Các phe phái chính trị đối địch cũng tìm cách khai thác sự thất vọng của công chúng để huy động sự ủng hộ chống lại đối thủ.

Đầu năm nay, ngay sau khi lực lượng Yemen do liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu đẩy lực lượng Chuyển tiếp miền Nam (STC) do UAE hậu thuẫn ra khỏi một số tỉnh phía nam, Riyadh đã công bố gói tài chính trị giá 81,2 triệu USD để mua hơn 300 triệu lít nhiên liệu từ thị trường địa phương nhằm vận hành hàng chục nhà máy điện trên khắp Yemen.

Sự can thiệp của Saudi Arabia vào tháng 1, diễn ra trong những tháng mát mẻ hơn khi nhu cầu điện thấp hơn, đã giúp nhiều nhà máy điện hoạt động liên tục và cho phép cư dân ở các thành phố như Aden được hưởng điện gần như liên tục trong lần đầu tiên sau nhiều năm. Tuy nhiên, khi nhiệt độ và độ ẩm mùa hè bắt đầu tăng lên, tình hình điện lại xấu đi.

Ngày 27/5, Saudi Arabia công bố một gói hỗ trợ khác trị giá 150 triệu USD để mua các sản phẩm dầu cho các nhà máy điện tại các khu vực do chính phủ Yemen kiểm soát. Tuy nhiên, người dân và chủ doanh nghiệp cho biết sự hỗ trợ này vẫn chưa mang lại cải thiện đáng kể nào cho việc cung cấp điện tại nhiều thành phố bị ảnh hưởng.

Doanh nghiệp gặp khó

Tình trạng mất điện mùa hè nghiêm trọng cũng đã làm tê liệt các hoạt động kinh doanh, buộc một số cửa hàng phải đóng cửa sớm, trong khi những cửa hàng khác phải vật lộn với hàng hóa hư hỏng và ít khách hàng hơn khi mọi người tránh ra ngoài lúc nắng nóng.

Anh Muhanad Salem, nhân viên một tiệm sửa ô tô ở Mukalla, cho biết việc cắt điện thường xuyên khiến thiết bị không thể hoạt động, buộc công nhân phải ngừng việc hoặc tiêu tốn tiền bạc vào máy phát điện thường xuyên hỏng hóc và cần sửa chữa.

“Mất điện kéo dài đã ảnh hưởng đến công việc của chúng tôi”, anh Salem nói khi lau mồ hôi trên mặt. “Chúng tôi chỉ bật máy phát điện khi thực sự cần thiết, và ngay cả khi đó, nó đôi khi cũng bị hỏng và cần bảo trì”.

Anh Omer Baesa, một người bán cá ở Mukalla, cho biết tình trạng mất điện kéo dài buộc anh phải mua đá từ chợ địa phương để bảo quản cá, nhưng một số vẫn bị hỏng do không được làm lạnh đầy đủ.

Hệ thống điện trên bờ vực

Bộ trưởng Điện lực mới được bổ nhiệm của Yemen, ông Adnan al-Kaf, đã đổ lỗi cho sự sụp đổ của các dịch vụ điện ở các khu vực do chính phủ kiểm soát là do các nhà máy điện cũ kỹ và xuống cấp, nhiều năm thiếu bảo trì, sự chậm trễ trong việc nhập khẩu phụ tùng thay thế quan trọng, chi phí điện từ các nhà cung cấp tư nhân cao, thu ngân sách yếu kém và biên chế bị thổi phồng.

“Tôi sẽ nói dối nếu nói với họ (người dân) rằng hãy mong đợi một mùa hè mát mẻ. Tôi không muốn đưa ra những lời hứa suông”, ông al-Kaf phát biểu trên truyền hình nhà nước vào tháng 4 khi được hỏi liệu người dân Yemen có thể mong đợi các dịch vụ điện tốt hơn trong những tháng mùa hè hay không. “Tình hình hiện tại thật thảm khốc, và mùa hè này sẽ rất khó khăn”.

Mất điện tại khu vực do Houthis kiểm soát

Tại các khu vực do Houthis kiểm soát, người dân cho biết tình hình điện cũng nghiêm trọng không kém. Nhiều hộ gia đình hiện gần như phụ thuộc hoàn toàn vào năng lượng mặt trời vì điện từ lưới điện quốc gia vẫn không có trong thời gian dài.

Tình hình càng trở nên phức tạp hơn sau các đợt không kích của Israel nhằm vào cơ sở hạ tầng tại các khu vực do Houthis kiểm soát, bao gồm các cơ sở điện ở thủ đô Sanaa và thành phố Hodeidah phía tây.

Tại Hodeidah, nơi cũng nổi tiếng với cái nóng oi bức và độ ẩm cao, người dân gần đây đã bày tỏ sự phẫn nộ sau khi nhận được hóa đơn tiền điện tăng vọt mặc dù thường xuyên bị cắt điện. Nhiều người đã lên mạng xã hội để trút bỏ sự bực tức.

Anh Ali Omar, một cư dân Hodeidah, đăng tải một video phàn nàn rằng hóa đơn tiền điện của anh đã tăng vọt từ dưới 3.000 riyal (5,6 USD) lên 19.000 riyal (35,6 USD), mặc dù gia đình anh chủ yếu sử dụng năng lượng mặt trời vào ban ngày.

“Đây không thể là hóa đơn của tôi. Nó chắc chắn là của người khác”, anh nói trong video. “Sao các người tính hóa đơn tiền điện của tôi là 19.000 riyal trong khi tôi sử dụng năng lượng mặt trời vào ban ngày?”