Xung đột và hạn hán đẩy Sudan đến bờ vực nạn đói

Theo cảnh báo của một cơ quan giám sát khủng hoảng lương thực toàn cầu, xung đột và hạn hán đang làm gia tăng nguy cơ nạn đói trên khắp các vùng Darfur và Kordofan của Sudan.

Trong tuyên bố đưa ra hôm thứ Hai, Phân loại Giai đoạn An ninh Lương thực Tích hợp (IPC) cho biết đợt hạn hán do El Nino gây ra, ảnh hưởng tới khoảng một nửa lãnh thổ Sudan, đang cộng dồn tác động của xung đột và tình trạng di dời, làm giảm nguồn cung lương thực, đẩy giá cả tăng cao và ảnh hưởng tới sinh kế của người dân.

IPC nhấn mạnh: “Dịch vụ y tế cực kỳ hạn chế, thường hoàn toàn không thể tiếp cận, trong khi nước sạch ngày càng khan hiếm, khiến một bộ phận dân cư vốn đã suy dinh dưỡng trở nên dễ bị tổn thương trước bệnh tật và tử vong.”

IPC là sáng kiến nhằm nâng cao an ninh lương thực, gồm 21 tổ chức và thể chế liên chính phủ, trong đó có Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Ngân hàng Thế giới, Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

‘Mất an ninh lương thực, suy dinh dưỡng cấp tính và tỷ lệ tử vong vượt mức’

Theo IPC, sinh kế của nông dân đã suy giảm và mức độ phụ thuộc vào viện trợ lương thực đang gia tăng. Cơ quan này cảnh báo: “Tình trạng mất an ninh lương thực, suy dinh dưỡng cấp tính và tỷ lệ tử vong vượt mức nhiều khả năng sẽ còn nghiêm trọng hơn.”

Thảm thực vật kém phát triển ảnh hưởng tới gần hai phần ba diện tích đất canh tác ở Bắc Darfur và khoảng một nửa diện tích ở Nam Darfur, Tây Kordofan và Nam Kordofan, nơi tình trạng thiếu nước nghiêm trọng cùng ít cơ hội phục hồi sản xuất nông nghiệp đang đe dọa sinh kế người dân.

IPC ghi nhận tình trạng suy dinh dưỡng cấp tính ngày càng trầm trọng ở thêm nhiều khu vực, trong đó có Nyala, nơi tỷ lệ trẻ em được tiếp cận dịch vụ dinh dưỡng nhưng phải nhập viện vì suy dinh dưỡng cấp tính nghiêm trọng đã tăng gấp đôi, từ khoảng 5% lên 11% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 8. Hai trại tạm cư ở Nam Darfur cũng ghi nhận tỷ lệ suy dinh dưỡng cấp tính toàn cầu vượt ngưỡng nạn đói.

Tại Bắc Darfur, mưa đến muộn ảnh hưởng tới việc trồng trọt cùng nguồn lương thực dự trữ “xuống mức cực thấp” đã làm tình trạng mất an ninh lương thực thêm trầm trọng. Trong khi đó, Tây Kordofan đang trải qua một trong những đợt hạn hán tồi tệ nhất kể từ năm 2004 do mưa thất thường.

Hệ quả kéo dài khi xung đột chưa chấm dứt

Hồi tháng 5, theo đánh giá của IPC, gần 19,5 triệu người, tương đương hơn 40% dân số Sudan, đang đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực cấp tính ở mức cao. Trong số đó, 135.000 người thuộc Giai đoạn 5, mức phân loại nghiêm trọng nhất, đặc trưng bởi tình trạng thiếu lương thực trầm trọng, đói kém, suy dinh dưỡng ở mức rất cao và tử vong do bệnh tật hoặc suy dinh dưỡng cấp tính.

Cuộc chiến tại Sudan bùng phát vào tháng 4/2023 khi căng thẳng giữa quân đội và Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) bán quân sự leo thang thành giao tranh công khai ở thủ đô Khartoum, sau đó lan rộng khắp cả nước. Theo cơ quan giám sát xung đột ACLED, cuộc xung đột đã khiến ít nhất 150.000 người thiệt mạng, dù các nhóm viện trợ cho rằng con số thực tế có thể cao hơn. Khoảng 13 triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa.

Quân đội Sudan đang kiểm soát các khu vực miền trung và miền đông nước này, trong khi vùng Darfur ở phía tây và một số khu vực phía nam nằm dưới sự kiểm soát của RSF.

Vùng Darfur khô hạn, có diện tích tương đương Tây Ban Nha, là nơi hứng chịu một số đợt bạo lực tồi tệ nhất, với các trại tạm cư bị tấn công và nạn thanh trừng sắc tộc khiến hàng nghìn người thiệt mạng mỗi đợt.