Xung đột Mỹ - Israel với Iran làm đảo lộn mùa du lịch hè châu Âu

London, Vương quốc Anh – Nadia Waleed cùng chồng và ba con gái đã khởi hành từ London đến Bali để nghỉ hè, trước khi tiếp tục sang Pakistan với điểm dừng tại Dubai. Tuy nhiên, kế hoạch chuyến đi của gia đình cô liên tục bị xáo trộn do tình hình xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran.

Chỉ vài ngày trước khi khởi hành, lịch trình chuyến bay hồi của Waleed bị thay đổi, khiến điểm dừng ba giờ tại Dubai kéo dài thành 18 giờ. Cô phải gọi điện suốt hai giờ để tìm cách đổi sang chuyến bay sớm hơn từ Pakistan nhằm giảm thời gian chờ. Ngay hôm sau, lịch trình của một thành viên trong gia đình lại bị đẩy lùi cả tháng.

“Chúng tôi còn nhận được email thông báo thay đổi giờ bay trong lúc đi nghỉ, khiến phải sắp xếp lại taxi và việc đón,” Waleed chia sẻ.

Câu chuyện của Waleed chỉ là một minh họa nhỏ cho sự gián đoạn lớn hơn nhiều. Xung đột Mỹ - Israel với Iran đã buộc các hãng hàng không từ bỏ những vùng trời rộng lớn, đẩy các chuyến bay thương mại vào lộ trình dài hơn, tốn kém hơn và làm đảo lộn kế hoạch của nhiều gia đình, người về hưu và các cặp đôi đi hưởng tuần trăng mật.

Tại Trailfinders, một công ty du lịch Anh, tác động đến rất rõ rệt. “Xung đột Trung Đông khiến Trailfinders phải sắp xếp lại hoặc hủy hàng nghìn đặt chỗ,” Nikki Davies, đại diện công ty, cho biết, đề cập đến Dubai, Qatar và Abu Dhabi – những điểm đến quan trọng đồng thời là trung chuyển chính cho khách đi Australia và châu Á. Khi Bộ Ngoại giao Anh khuyến cáo không nên đi lại trong khu vực, lượng khách hoãn chuyến tăng vọt. Khuyến cáo này sau đó đã được dỡ bỏ, và Davies mô tả “nhu cầu bị dồn nén đáng kinh ngạc” cho du lịch qua vùng Vịnh.

Nhưng sự gián đoạn dường như đã thay đổi lựa chọn điểm đến của du khách. “Châu Âu đang rất được ưa chuộng vì gần nhà hơn, với các điểm nổi bật là Italy, Tây Ban Nha, Hy Lạp và Na Uy,” Davies nói.

TUI, hãng lữ hành lớn nhất châu Âu, cũng ghi nhận xu hướng tương tự. “Thông thường, 75% du khách châu Âu của TUI đặt kỳ nghỉ hè tại châu Âu. Năm nay, xu hướng này còn mạnh hơn, cho thấy du khách đổ xô đến các kỳ nghỉ trọn gói và được bảo vệ,” phát ngôn viên Aage Dunhaupt của TUI cho hay.

Gần như thời COVID

Cơ quan An toàn Hàng không Liên minh châu Âu tuần qua yêu cầu các hãng bay tránh không phận Jordan sau các cuộc tấn công mới, đồng thời gia hạn cảnh báo với Bahrain, Kuwait, Qatar, UAE và Oman đến hết ngày 31/8. British Airways đã đình chỉ các chuyến bay đến Dubai, Doha, Abu Dhabi và Tel Aviv, đồng thời hủy vĩnh viễn đường bay London - Jeddah. Đường bay London - Riyadh hai chuyến mỗi ngày cũng sẽ giảm xuống còn một chuyến khi nối lại vào tháng 8. Virgin Atlantic đình chỉ đường bay London - Dubai trong suốt mùa đông tới.

Với đại lý du lịch độc lập Assra Satti, sự lo lắng thể hiện ở những điều khoản nhỏ. Một gia đình đặt chuyến đi Việt Nam vào tháng 7 qua Istanbul muốn có cam kết bằng văn bản về việc sẽ được đổi lộ trình hoặc hoàn tiền nếu chiến tranh làm gián đoạn chuyến bay. Satti đã cung cấp xác nhận bằng văn bản cho cả hai phương án và gia đình đã bay theo kế hoạch. Cô khuyên khách hàng nên đặt mọi thứ trong một gói bảo vệ duy nhất, dù giá cao hơn một chút, “vì khi đó toàn bộ kỳ nghỉ được bảo vệ”.

Theo Moiz Hamid, phi công của Pakistan International Airlines, việc tránh vùng trời xung đột khiến mỗi chuyến bay về phía tây kéo dài thêm một đến hai giờ và đốt thêm 2.500 đến 7.000kg nhiên liệu tùy loại máy bay. Một số hãng bù chi phí bằng cách cắt giảm hàng hóa. Việc đổi lộ trình cũng gây tắc nghẽn tần số, nhiễu GPS và tăng khối lượng công việc cho phi công lẫn kiểm soát viên không lưu.

“Bay theo lộ trình thay thế dài hơn mang rủi ro riêng, yếu tố lớn nhất là sự thiếu quen thuộc. Trong tình huống bình thường bạn không bay qua một số khu vực, nhưng giờ bạn phải bay qua những khu vực được công ty, hãng vận hành và cơ quan quản lý đánh giá là an toàn. Sự mệt mỏi tăng lên, khối lượng công việc kéo dài hơn,” Hamid nói, đồng thời nhắc đến vụ bắn hạ chuyến bay 8243 của Azerbaijan Airlines tháng 12/2024 do lỗi dẫn đường từ nhiễu quân sự như một lời nhắc về hậu quả khi máy bay đi chệch hướng.

Những tác động lan tỏa cũng đến với các điểm đến không liên quan trực tiếp đến xung đột. Jean-Marc Flambert, nhà điều hành du lịch có trụ sở tại Anh, cho biết tại Sri Lanka, 77 trong số 87 chuyến bay hằng tuần nối châu Âu với hòn đảo này đi qua Trung Đông và gần như tất cả đều bị gián đoạn. “Giai đoạn đầu gần như thời COVID,” ông nói. Lượng đặt chỗ mùa hè năm nay giảm 20-30% trên toàn ngành, gây thiệt hại nặng nhất cho những người sống nhờ du lịch.

Flambert kể lại một ngư dân mang cá đến khách sạn của ông nhưng không có ai ăn. “Ngư dân phải làm gì? Đào hố mà chôn thôi.” Các gia đình có con nhỏ thường hủy chuyến nhất, trong khi các cặp đôi trẻ và người về hưu chấp nhận rủi ro chờ nối chuyến lâu hơn hoặc lỡ chuyến. Đây là điều an ủi nhỏ cho các nhà điều hành như ông, khi phải khai thác các tuyến mới qua Thái Lan, Singapore và Ấn Độ để giữ chân khách.

Bản thân Flambert đang cân nhắc điều này khi đặt kỳ nghỉ gia đình đến Tanzania qua Emirates. Ông trì hoãn thanh toán khách sạn càng lâu càng tốt. “Nếu có chuyện gì xảy ra thì sao? Chúng tôi không đặt gói trọn gói, nên nếu hãng bay đổi lịch mà khách sạn vẫn còn đặt thì chúng tôi sẽ mất tiền khách sạn.” Hai con ông 15 và 18 tuổi, “đủ lớn để tự lo”, nên ông sẵn sàng chấp nhận rủi ro. “Nếu kẹt ở Dubai ba ngày, tôi có bạn ở đó, tôi sẽ đến ở nhà bạn, không phải vấn đề lớn.”

Nhưng ông hiểu rõ gánh nặng thực sự đặt ở đâu. “Nếu mất 500 USD, bạn sẽ thấy đau nhưng không chết. Các nước bị ảnh hưởng mới là người cảm nhận rõ nhất. Vì vậy hãy đồng cảm một chút.”