World Cup 2026: Kỳ vọng kinh tế có trở thành hiện thực với các thành phố đăng cai?

Các sự kiện thể thao toàn cầu như FIFA World Cup thường được quảng bá tới các thành phố đăng cai như một 'mỏ vàng' kinh tế. Lời hứa hẹn đó dựa trên dòng khách du lịch đổ về, khách sạn chật kín, việc làm mới, và hàng tỷ đô la chi tiêu.

Tuy nhiên, khi ngày khai mạc chỉ còn tính bằng ngày, giá vé leo thang, đặt phòng khách sạn yếu hơn dự kiến và bất ổn kinh tế nói chung đang đặt ra câu hỏi liệu sự kiện này có mang lại nguồn lợi lớn như nhiều thành phố từng kỳ vọng hay không.

Đối với du khách quốc tế, chương trình nhập cư của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã trở thành một yếu tố cản trở. Hồi tháng 4, một số tổ chức, trong đó có Liên minh Tự do Dân sự Mỹ (ACLU), đã đưa ra cảnh báo cho du khách nước ngoài đến Mỹ xem World Cup.

“Chủ nghĩa độc tài ngày càng gia tăng và bạo lực gia tăng dưới thời chính quyền Trump gây ra rủi ro nghiêm trọng cho tất cả mọi người,” họ cho biết, đồng thời khuyến nghị du khách nên “thận trọng và có kế hoạch dự phòng khẩn cấp khi đi du lịch đến và trong nước Mỹ”.

Người hâm mộ cũng đang đối mặt với sự nhầm lẫn về thị thực. Chính quyền đã hủy bỏ chương trình trái phiếu thị thực yêu cầu du khách từ 50 quốc gia phải trả 15.000 USD tiền đặt cọc. Vào tháng 5, họ đã bỏ yêu cầu này đối với những người có vé xem một trận đấu World Cup. Tuy nhiên, do tình trạng chậm trễ trong xử lý thị thực được báo cáo, du khách có thể không đến kịp, hoặc thậm chí vẫn có thể bị từ chối nhập cảnh.

Du khách nội địa cũng đang cảm thấy khó khăn. Áp lực kinh tế, do thị trường việc làm trì trệ và giá các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu tăng cao, đang ảnh hưởng đến chi tiêu tùy ý. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng hiện ở mức 4,16 USD/gallon (3,78 lít), so với 2,98 USD/gallon vào ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel lần đầu tiên tấn công Iran.

Cùng nhau, những áp lực đó đang làm giảm nhu cầu du lịch liên quan đến FIFA World Cup, đe dọa làm giảm sút 'cơn bùng nổ' kinh tế mà các nhà tổ chức và thành phố đăng cai từng kỳ vọng.

“Mọi người ít có hứng thú đi du lịch và trả giá cao cho vé. Tôi nghĩ cũng có một số vấn đề địa chính trị chắc chắn khiến mọi người thận trọng hơn về việc du lịch đến Mỹ và chi tiêu ở Mỹ,” Mike Edwards, giáo sư quản lý thể thao tại Đại học North Carolina State, nói với Al Jazeera.

Khủng hoảng du lịch?

Theo Hiệp hội Khách sạn và Lưu trú Mỹ, chỉ còn vài ngày trước khi khai mạc, 80% số khách sạn có lượng đặt phòng thấp hơn kỳ vọng, với 70% số người được hỏi cho rằng rào cản thị thực và bất ổn địa chính trị là nguyên nhân chính khiến nhu cầu du lịch yếu hơn.

Tại thành phố New York, nơi tổ chức trận chung kết, lượng đặt phòng chỉ đạt khoảng 65% so với kỳ vọng. Tại Seattle, Washington, 80% khách sạn có lượng đặt phòng thấp hơn mức điển hình của mùa hè. Con số này chưa tính đến sự bùng nổ du lịch mà FIFA đã hứa hẹn.

Không chỉ các thành phố đăng cai của Mỹ chứng kiến nhu cầu yếu. Ở phía bên kia biên giới Canada, lượng đặt phòng tại Vancouver, British Columbia, cũng thấp hơn kỳ vọng. “Bất chấp tầm vóc toàn cầu, FIFA đã không tạo ra nhu cầu khách sạn rộng rãi như nhiều người mong đợi,” Hiệp hội Khách sạn British Columbia cho biết vào tháng trước.

Tuy nhiên, một số quan chức thành phố và lãnh đạo doanh nghiệp không quá lo lắng rằng sự chậm lại sẽ nghiêm trọng như các dự báo ban đầu. Các quan chức thành phố New York nói với Al Jazeera rằng họ hy vọng lượng đặt phòng sẽ trở lại mức gần như bình thường của mùa hè vào thời điểm giải đấu bắt đầu. Tuy nhiên, 'kinh doanh như bình thường' không phải là điều mà một sự kiện thể thao toàn cầu hứa hẹn.

Một số 'ông lớn' trong ngành khách sạn vẫn kỳ vọng nhu cầu phù hợp với các sự kiện thể thao lớn khác. Giám đốc điều hành Airbnb Brian Chesky tỏ ra lạc quan trong cuộc gọi báo cáo thu nhập quý I ngày 7/5, nói rằng Airbnb dự kiến sẽ có nhiều đặt phòng cho giải đấu này hơn bất kỳ sự kiện nào trong lịch sử gần 18 năm của công ty.

Al Jazeera ghi nhận các danh sách cho thuê gần sân vận động ở Dallas xung quanh trận đấu ngày 14/6 có giá thấp nhất khoảng 700 USD cho hai đêm. Các danh sách ở Philadelphia trước trận đấu ngày 19/6 có giá thấp nhất gần 300 USD cho hai đêm. Trước trận chung kết ngày 19/7 tại khu vực đô thị New York, gần sân vận động MetLife ở East Rutherford, New Jersey, các căn hộ Airbnb gần đó được niêm yết với giá hơn 5.600 USD.

“Lượng đặt phòng đang tăng lên vì thời gian chuẩn bị ngắn hơn nếu mọi người đến từ nội địa. Các hãng hàng không dường như đang hoạt động tốt, nhưng tôi nghĩ thị trường du lịch ô tô cũng sẽ rất lớn ở đây,” Allison O’Connor, phó chủ tịch truyền thông của Hiệp hội Du lịch Mỹ, nói với Al Jazeera.

Du lịch hàng không cũng cho thấy xu hướng nhu cầu gia tăng, bất chấp giá nhiên liệu tăng và số lượng chuyến bay giảm của các hãng hàng không lớn của Mỹ. Theo công ty phân tích thị trường Sojern, lượng đặt vé đến Houston và Dallas đã tăng vọt lần lượt 38% và 42% so với cùng kỳ năm ngoái. Cả hai thành phố này sẽ tổ chức một số trận đấu.

Theo dữ liệu của Sojern, du khách nội địa chiếm gần 70% tổng số vé máy bay đặt trước. Du khách từ nước ngoài theo sau xa, với Canada chiếm hơn 6% một chút và Vương quốc Anh chiếm 4,8%. “Hoàn toàn có thể cơ hội bị bỏ lỡ là từ mảng kinh doanh du lịch quốc tế,” O’Connor nói.

Điều đó sẽ ảnh hưởng đến chi tiêu bởi vì khách du lịch nội địa thường chi tiêu ít hơn so với khách quốc tế. Trước thềm World Cup, Hiệp hội Du lịch Mỹ cho rằng du khách toàn cầu sẽ chi tiêu nhiều hơn bình thường, trung bình hơn 5.000 USD mỗi người, cao hơn hơn 200 USD so với du khách nội địa.

Giá vé biến động

Tất cả điều này xảy ra bất chấp giá vé tăng cao mà người hâm mộ trên khắp thế giới đã chỉ trích là quá đắt đối với những người hâm mộ thể thao cuồng nhiệt nhất. Vào tháng 12, tổ chức Football Supporters Europe đã gọi sự tăng giá này, mà vào thời điểm đó cao hơn ít nhất bảy lần so với giá vé của các trận đấu năm 2022 ở Qatar, là “cướp đoạt” và một “sự phản bội to lớn”.

Giá vẫn ở mức cao. Ví dụ, giá vé trung bình cho các trận đấu đầu tiên ở Dallas tại khu vực ghế trên cao ở mức thấp nhất là hơn 800 USD. Theo trang web của FIFA, vé cho trận chung kết ngày 19/7 hiện “không có sẵn”. Tuy nhiên, danh sách của Ticketmaster cho thấy giá khởi điểm khoảng 9.200 USD một vé và có thể lên tới 43.553 USD.

Mức giá tăng cao này là kết quả của định giá động, trong đó giá tăng dựa trên nhu cầu. Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã bảo vệ chiến lược này tại Hội nghị Viện Milken đầu năm nay. “Chúng tôi đang ở trong một thị trường nơi ngành giải trí phát triển nhất thế giới, vì vậy chúng tôi phải áp dụng giá thị trường,” ông nói.

Trên thị trường bán lại, giá đã giảm 11% trong tháng qua, theo TicketData. Cuối tháng trước, các tổng chưởng lý của cả New York và New Jersey đã thông báo các cuộc điều tra về giá vé và chiến lược định giá của FIFA. “Không ai nên bị thao túng để trả giá trên trời cho chỗ ngồi, và người hâm mộ phải có thể tin tưởng rằng những tấm vé họ mua sẽ là những tấm vé họ nhận được,” Tổng Chưởng lý New York Letitia James nói trong một tuyên bố về trát đòi hầu tòa.

Vào tháng 5, Thị trưởng Zohran Mamdani thông báo rằng thành phố sẽ cung cấp vé 50 USD cho 1.000 người dân New York thông qua hệ thống xổ số. Thành phố cho biết số vé sẽ được phân bổ đồng đều cho cư dân của năm quận. Số vé dành cho người dân New York sẽ không dành cho trận chung kết, mà cho các vòng đấu trước đó. Tuy nhiên, thỏa thuận này chỉ là 'muối bỏ bể'. Sân vận động MetLife có sức chứa 82.500 khán giả.

Đối với nhiều người dân New York, vé vẫn nằm ngoài tầm với. “Người dân New York đã chờ đợi nhiều năm để World Cup đến sân nhà của họ, và họ xứng đáng có cơ hội công bằng để có được vé với giá phải chăng,” James nói. Hôm thứ Hai, Thị trưởng Mamdani và Thống đốc New York Kathy Hochul đã công bố một nỗ lực chung với tổ chức Global Citizen để tổ chức một bữa tiệc xem trận chung kết ngày 19/7 tại Công viên Trung tâm dành cho 50.000 người. “Bạn không nên phải tiêu hàng chục nghìn đô la để trở thành một phần của World Cup. Dưới chính quyền của chúng tôi, bạn không cần phải làm vậy,” thị trưởng nói.

Tại các thành phố như Atlanta, Georgia, các tổ chức phi lợi nhuận đang cố gắng tạo sự phấn khích xung quanh World Cup. Vào tháng 4, Play Fair ATL đã tổ chức giải đấu “The People's Cup” với mục tiêu mang đến cơ hội tham gia môn thể thao này cho những người có thể không có khả năng mua vé đắt tiền.

Các thành phố khác đã sử dụng giải đấu để tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng mới hoặc đang triển khai. “Trong nhiều trường hợp, việc tổ chức một sự kiện lớn giúp điều đó xảy ra. Nếu không, những dự án đó có thể được thực hiện trong một khoảng thời gian dài hơn nhiều hoặc bị trật bánh hoàn toàn,” Edwards nói. Tại Houston, Texas, thành phố đã khởi động 'Hành lang Xanh' kết nối mạng lưới đường mòn đi bộ và đạp xe cũng như các tuyến giao thông công cộng. Tại Kansas City, thành phố đã mở rộng hệ thống xe điện và tăng cường dịch vụ xe buýt. Thị trưởng Quinton Lucas hy vọng các nâng cấp sẽ giúp thúc đẩy các cải thiện lâu dài đối với khả năng tiếp cận giao thông công cộng. Kế hoạch của Kansas City, tuy nhiên, cũng gây tranh cãi khi bao gồm đề xuất mở rộng nhà tù, mà các tổ chức bảo vệ quyền lợi của người vô gia cư cho rằng sẽ được sử dụng để giữ những người vô gia cư tránh xa tầm mắt, một cáo buộc mà Lucas đã đặt câu hỏi. “Nó không phải là thứ vừa xuất hiện ngay khi chúng tôi có giải World Cup. Tôi nghĩ những gì bạn đang thấy là thực tế chúng tôi tiếp tục quản lý. Chúng tôi tiếp tục có một thành phố năng động,” Lucas nói.