Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 11/8 cho biết đợt bùng phát Ebola có tốc độ lây lan nhanh nhất từ trước đến nay tại CHDC Congo thực tế đã khởi phát từ tháng 2, nhiều tháng trước khi được công bố chính thức hồi giữa tháng 5. Một số ca nhiễm ban đầu đã bị chẩn đoán nhầm là sốt rét và thương hàn.
Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 11/8, ông Mohamed Janabi, Giám đốc khu vực châu Phi của WHO, cho biết kết quả giải trình tự gene cho thấy điểm khởi phát của dịch. "Chúng tôi đang chạy theo virus, virus ở phía trước chúng tôi", ông Janabi nói.
Theo số liệu mới nhất của chính phủ CHDC Congo, số ca nhiễm Ebola được xác nhận đã lên tới 4.200, trong đó ít nhất 1.900 ca tử vong.
Đợt bùng phát được công bố ngày 15/5 này khác biệt so với hầu hết các đợt dịch trước đây do liên quan đến chủng virus Bundibugyo hiếm gặp, vốn chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị nào được phê duyệt. Việc xét nghiệm ban đầu chỉ tập trung vào chủng Ebola phổ biến hơn đã góp phần gây chậm trễ trong phát hiện dịch.
Dịch bệnh diễn ra trong điều kiện khó khăn: nhiều nhân viên y tế không được trả lương đã đình công, các nhóm phiến quân đe dọa, cộng đồng từng chịu nhiều tổn thương tỏ ra tức giận, và thông tin sai lệch cho rằng Ebola không có thực.
Nhân viên y tế phải di chuyển trên những con đường đất xa xôi, thiếu trang thiết bị bảo hộ, trong khi lượng lớn người phải di dời không có nguồn nước sạch đáng tin cậy để rửa tay đúng cách.
Đợt bùng phát này đã khiến nhiều người tử vong với tốc độ nhanh hơn bất kỳ đợt dịch nào trước đó, kể cả đợt dịch Tây Phi 2014-2016 được coi là tồi tệ nhất lịch sử với hơn 11.000 ca tử vong trong hơn 28.000 ca nhiễm. Đợt dịch đó phải mất khoảng 8 tháng mới chạm mốc 1.000 ca tử vong.
Ebola là bệnh hiếm gặp nhưng có khả năng lây truyền cao qua tiếp xúc với dịch cơ thể như máu, tinh dịch, cũng như các bề mặt và vật dụng bị ô nhiễm như chăn, quần áo. Bệnh gây ra diễn biến nặng và thường dẫn đến tử vong.
Số ca tăng gấp đôi tại một số khu vực
Tuần trước, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết Ebola đang lây lan nhanh hơn nỗ lực ứng phó. Số ca mới tại một số điểm nóng đang tăng gấp đôi, ông Tedros viết trên mạng xã hội X sau cuộc họp với các quan chức tại thủ đô Kinshasa.
Việc tiếp cận dịch vụ y tế tại khu vực vốn đã gặp nhiều khó khăn do nhiều năm xung đột của các nhóm phiến quân tại một trong những vùng xa xôi và dễ bị tổn thương nhất của CHDC Congo.
Ngày 8/8, WHO khuyến nghị bắt đầu thử nghiệm toàn diện trên người đối với vaccine Ervebo, loại vaccine Ebola duy nhất được cấp phép. Mặc dù Ervebo đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả đối với chủng Zaire phổ biến của virus Ebola, các chuyên gia WHO cho biết dữ liệu ban đầu cho thấy vaccine này cũng có thể mang lại một số khả năng bảo vệ chống lại chủng Bundibugyo hiếm gặp.
Theo các chuyên gia của cơ quan y tế Liên Hợp Quốc, một loại vaccine đặc hiệu cho chủng Bundibugyo là lựa chọn được ưu tiên để chống lại đợt bùng phát hiện tại. Hai loại vaccine tiềm năng cho chủng Bundibugyo đang trong giai đoạn đầu thử nghiệm lâm sàng trên người, loại thứ ba đang được nghiên cứu để đưa vào giai đoạn này.
Một số đợt bùng phát Ebola trước đây cũng từng được công bố muộn nhiều tuần hoặc nhiều tháng, bao gồm đợt dịch Tây Phi 2014-2016. Dịch đó được công bố vào tháng 3/2014, trong khi ca nhiễm đầu tiên sau đó được xác định đã xuất hiện từ tháng 12/2013.
