Vì sao các phái viên Nhà Trắng khó lung lay lập trường của Thủ tướng Israel?

Ngày thứ Hai vừa qua, phái viên Trung Đông của Mỹ Jared Kushner đã tới Israel và gặp Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Nội dung chính của cuộc gặp được cho là xoay quanh kế hoạch hòa bình Gaza của Tổng thống Donald Trump, bản kế hoạch mà nhà lãnh đạo Israel đã bác bỏ ngay sau khi Hamas tuyên bố chấp nhận vào tuần trước.

Dù mô tả cuộc gặp là “có kết quả tốt”, ông Kushner dường như không đạt được tiến triển đáng kể nào. Trả lời phỏng vấn Fox News, ông đánh giá thấp việc Israel bác bỏ kế hoạch.

Theo giới phân tích, các sáng kiến từ Nhà Trắng nhằm khởi động lại kế hoạch hòa bình Gaza trong bối cảnh chỉ trích ngày càng tăng khó có thể thành công. Ông Netanyahu sẽ không nhượng bộ trước yêu cầu Hamas phải giải giáp trước khi Israel thực hiện bất kỳ cam kết nào. Ông giữ lập trường tương tự với Lebanon, điều mà các bên đàm phán đánh giá là gây cản trở.

Mục tiêu tối thượng của Thủ tướng Israel là trì hoãn các cuộc đàm phán tương lai, đặc biệt là việc chốt bất kỳ thỏa thuận nào. Khi tiếp tục duy trì xung đột với Iran, Palestine, Hezbollah hay Syria, ông có thể thể hiện mình là “Người bảo vệ an ninh” – người duy nhất đủ khả năng đối phó với các mối đe dọa trên nhiều mặt trận. Việc duy trì hình ảnh này trước cuộc bầu cử tháng 10 là đặc biệt quan trọng.

Khảo sát dư luận cho thấy 45% người Israel phản đối thỏa thuận hòa bình cho Gaza, 37% muốn quay lại giao tranh ở dải đất này, trong khi 17% muốn giữ nguyên hiện trạng. Hai phần ba người Israel muốn tiếp tục chiếm đóng một phần nam Lebanon để tạo “vành đai an ninh”, và gần một nửa muốn tiếp tục hành động quân sự lớn chống Iran. Nhiều cử tri ủng hộ chiến tranh nằm trong nhóm ủng hộ tiềm năng của ông Netanyahu.

Với nhiều người Israel, việc thủ tướng thất bại trong hầu hết các kế hoạch tiêu diệt kẻ thù dường như không mấy quan trọng. Ông vẫn được coi là người duy nhất có đủ kinh nghiệm và sự cứng rắn để đối mặt với một thế giới được cho là thù địch.

Nhiều người tin rằng thế giới đang nhắm vào sự hủy diệt Israel, và bất cứ ai không tự động “đứng về phía Israel” đều là kẻ thù. Với những người ủng hộ, ông Netanyahu là chính trị gia duy nhất nhận diện đúng tình hình này, người có thể tách biệt và thiết lập các liên minh phòng thủ hiệu quả cho Israel. Ông cũng được ca ngợi vì am hiểu chính trường Mỹ, và cho công chúng thấy ngay cả tổng thống Mỹ cũng không thể tin tưởng hoàn toàn.

Việc Israel có thể mất Mỹ như một đối tác quan trọng lại vô tình củng cố hình ảnh của ông Netanyahu – người duy nhất có thể nói “không” với Mỹ. Việc phá hoại bất kỳ tiến trình hòa bình nào cũng có lợi cho ông trong vụ án hình sự đang chờ xử lý: ông có thể xin hoãn phiên tòa vì “các cuộc họp chính trị quan trọng”, đội ngũ luật sư có thể viện cớ công việc hoặc kiểm tra sức khỏe. Chiến tranh tạo ra sự bất thường, và ai khác ngoài thủ tướng có thể giải quyết các gián đoạn này?

Trong khi tiếp tục thúc đẩy chiến tranh, ông Netanyahu dường như không quá lo lắng về nền kinh tế. Xung đột mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty quốc phòng. Chỉ số chứng khoán Israel đang ở mức cao kỷ lục, đồng shekel tăng giá, và dự kiến tăng trưởng 5,6% vào năm 2027. Tuy nhiên, báo cáo của OECD hồi tháng 6 cảnh báo rằng việc quay lại các hoạt động quân sự dữ dội sẽ gây “gánh nặng tài chính lớn” cho Israel, khi doanh nghiệp phải đóng cửa và lực lượng dự bị được điều động.

Nhưng những cảnh báo từ OECD khó có thể thuyết phục một thủ tướng đã đặt cược sự sống còn chính trị vào chiến tranh. Các chuyến thăm đặc biệt của phái viên Nhà Trắng cũng vậy.