Quốc đảo Vanuatu ở Thái Bình Dương đã nộp đơn lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) có trụ sở tại The Hague, Hà Lan, yêu cầu tòa án này công nhận chủ quyền của nước này đối với hai đảo nhỏ hiện do Pháp kiểm soát.
Trong một tuyên bố đưa ra hôm thứ Ba, ICJ xác nhận đơn của Vanuatu liên quan đến chủ quyền đối với đảo Umaenupne (còn gọi là đảo Matthew) và đảo Umaeneg/Leka (đảo Hunter). Vụ việc nhằm khép lại tranh chấp lãnh thổ kéo dài hàng thập kỷ, bắt nguồn từ lịch sử thuộc địa trong khu vực.
ICJ, còn được gọi là Tòa án Thế giới, sẽ không lập tức thụ lý vụ việc vì Pháp chưa chấp nhận quyền tài phán bắt buộc của tòa đối với các tranh chấp với quốc gia khác. Đơn của Vanuatu đã được gửi tới Paris để Pháp quyết định có đồng ý để tòa án xét xử hay không.
ICJ cho biết: “Sẽ không có hành động tố tụng nào được tiến hành trừ khi Pháp đồng ý để tòa án có thẩm quyền trong vụ việc”.
Tranh chấp này đã trở thành một phần trong cuộc tranh luận rộng lớn hơn về di sản thuộc địa của Pháp tại Thái Bình Dương. Vanuatu, từng do Pháp và Anh cùng quản lý cho đến khi giành độc lập năm 1980, lập luận rằng quá trình phi thực dân hóa của nước này sẽ chưa hoàn tất cho đến khi hai đảo được trao trả lại quyền kiểm soát.
Vụ việc cũng đã bị phe cực hữu tại Pháp khai thác khi cáo buộc chính phủ của Tổng thống Emmanuel Macron sẵn sàng từ bỏ lãnh thổ Pháp — một tuyên bố mà Paris nhiều lần bác bỏ.
Vanuatu đã thách thức chủ quyền của Pháp đối với các đảo này kể từ khi giành độc lập, cho rằng thỏa thuận thời thuộc địa đặt hai đảo dưới quyền kiểm soát của Pháp được đưa ra mà không tham vấn người dân bản địa.
Matthew và Hunter là hai đảo núi lửa không có người ở tại Nam Thái Bình Dương, nằm cách lãnh thổ New Caledonia của Pháp khoảng 300 km về phía đông và cách Vanuatu về phía đông nam. Dù diện tích đảo nhỏ, chủ quyền ảnh hưởng đến việc kiểm soát vùng biển xung quanh, bao gồm quyền đánh bắt cá và tiếp cận tài nguyên lòng biển.
Năm 2025, Pháp và Vanuatu đã nhất trí mở các vòng đàm phán song phương mới về các đảo và ranh giới biển, sau các cuộc đàm phán trước đó vào năm 2018 và 2019. Tuy nhiên, đầu năm nay, Vanuatu cho biết các cuộc đàm phán đã đi vào bế tắc và nước này sẽ đưa tranh chấp ra tòa án quốc tế.
ICJ, tòa án cao nhất của Liên Hợp Quốc, giải quyết các tranh chấp giữa các quốc gia và thường đưa ra phán quyết về những bất đồng liên quan đến ranh giới đất liền và biển.
