Tuần lễ Palestine: Israel lấn chiếm đất đai âm thầm nhưng ngày càng trắng trợn

Tuần này, chiến dịch chiếm đất mà các quan chức Israel từng theo đuổi không chính thức đã được tuyên bố công khai ở nhiều nơi. Tại Hebron, Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich tuyên bố đã “hủy bỏ” Thỏa thuận Hebron 1997, tước bỏ thẩm quyền quy hoạch của chính quyền Palestine đối với Khu phố cổ và Nhà thờ Hồi giáo Ibrahimi.

Tại Gaza, truyền hình Israel đưa tin, sau khi bị Mỹ ngăn cản một cuộc tấn công mặt đất mới, nước này đã chọn chiến lược mà chính các quan chức gọi là “sáp nhập âm thầm” – đẩy các tuyến kiểm soát về phía tây mà không có thông báo chính thức.

Tại trại tị nạn Bureij, một cuộc không kích của Israel đã giết chết phóng viên quay phim Ahmed Wishah của Al Jazeera Mubasher, nhân viên thứ 12 của mạng lưới này thiệt mạng ở Gaza kể từ tháng 10/2023.

Sáp nhập: âm thầm lẫn công khai

Phát biểu tại lễ khánh thành khu định cư bất hợp pháp mới Doran, ông Smotrich tuyên bố Israel đã hủy bỏ Thỏa thuận Hebron và nắm quyền quy hoạch khu vực H2 của Bờ Tây bị chiếm đóng, nơi có các khu định cư Israel và Nhà thờ Ibrahimi. Bộ Ngoại giao Israel sau đó bác bỏ một phần, nói thỏa thuận không bị hủy mà chỉ chuyển giao quyền quy hoạch cho cộng đồng Do Thái và thánh địa. Chính quyền Palestine gọi đây là hành vi bất hợp pháp, Tổ chức Hợp tác Hồi giáo cảnh báo động thái này làm suy yếu vị thế thành phố, và Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố “không ủng hộ Israel sáp nhập Bờ Tây”.

Tại Gaza, quá trình sáp nhập song song diễn ra lặng lẽ nhưng có chủ đích. Kênh 13 của Israel đưa tin, sau khi chính quyền Tổng thống Trump ngăn cản chiến dịch mặt đất lớn, Israel chọn “sáp nhập len lỏi” – mở rộng cái gọi là Đường Vàng về phía tây và tiến hành các cuộc xâm nhập định kỳ. Trung tâm Nhân quyền Palestine ước tính lực lượng Israel hiện kiểm soát khoảng 64% Gaza, tăng từ mức 53% theo thỏa thuận ngừng bắn ngày 10 tháng 10.

Bờ Tây chứng kiến sự mở rộng trắng trợn của hệ thống định cư bất hợp pháp và bộ máy an ninh Israel. Quân đội Israel xây dựng đồn thường trực đầu tiên kể từ Hiệp định Oslo trong Khu vực A – khu vực thuộc quyền quản lý hành chính của Palestine. Xe ủi hoạt động suốt tuần để thiết lập căn cứ quân sự và tiến hành rào chắn “Chỉ đỏ” cắt đứt thung lũng Jordan khỏi Nablus và Tubas. Trong một chiến dịch hiếm hoi, cảnh sát biên phòng Israel phá hủy nhà cửa tại bốn tiền đồn định cư, nhưng Cơ quan Quản lý Dân sự Israel cũng phê duyệt 576 đơn vị nhà ở định cư mới.

Số người chết sau ngừng bắn vượt 1.000; phóng viên Al Jazeera thiệt mạng

Hơn 8 tháng kể từ lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa, giao tranh vẫn tiếp diễn. Số người chết sau ngừng bắn vượt 1.000 vào ngày 17/6 và lên 1.024 vào ngày 22/6, với tổng số hơn 73.000 người thiệt mạng kể từ tháng 10/2023. Ngày 20/6, một cuộc không kích giết chết ba người, trong đó có phóng viên Ahmed Wishah, nhân viên thứ 12 của Al Jazeera bị sát hại tại Gaza. Al Jazeera lên án vụ việc và bác bỏ cáo buộc vô căn cứ của quân đội Israel cho rằng Wishah là thành viên Hamas.

Tòa án Tối cao Israel bác đơn kháng cáo của bác sĩ Hussam Abu Safiya, giám đốc Bệnh viện Kamal Adwan, người bị giam giữ mà không bị buộc tội, bị biệt giam và có dấu hiệu tra tấn. Áp lực quốc tế gia tăng: Na Uy công bố kế hoạch cấm giao thương với các khu định cư Bờ Tây, 85 hạ nghị sĩ Mỹ thúc ép Washington ngừng dự án định cư E1, Liên Hợp Quốc cảnh báo có thể đưa các nhóm định cư Israel vào danh sách đen vì vi phạm nghiêm trọng đối với trẻ em. Ngoại trưởng Israel Gideon Saar cắt đứt liên lạc với nhà ngoại giao hàng đầu của EU sau các bình luận so sánh chính sách Israel với chế độ phân biệt chủng tộc.

Liên Hợp Quốc cho biết nhiên liệu vào Gaza trong tuần không đáp ứng đủ nhu cầu, buộc các tổ chức nhân đạo phải phân bổ cho các dịch vụ cứu sinh. Hơn 520 ca phẫu thuật và nội soi có nguy cơ bị đình chỉ vì thiếu chất khử trùng. Nhiệm vụ nhân đạo hiện chỉ được tài trợ 24% nhu cầu. Giám đốc cứu trợ LHQ Tom Fletcher cảnh báo không có bệnh viện nào ở Gaza hoạt động đầy đủ, và Gaza đang “được duy trì nhờ các giải pháp nhân đạo tạm thời và sự kiên trì của người Palestine”.

Đêm nhà thờ Hồi giáo và cuộc chiến nước

Tại các làng nông nghiệp vùng cao trung tâm và cộng đồng chăn nuôi du mục, người định cư liên tục nhắm vào hai trụ cột của xã hội Palestine: nhà thờ Hồi giáo và nguồn nước. Rạng sáng 17/6, tại các làng Jiljiliya và Mazraa al-Nubani, người định cư đốt phá nhà thờ, viết graffiti bằng tiếng Do Thái có dòng chữ “Đêm của các nhà thờ Hồi giáo” – gợi nhớ Kristallnacht (Đêm thủy tinh vỡ) năm 1938. Quân đội Israel xác nhận vụ tấn công nhưng không nêu nghi phạm; tám quốc gia Arab và Hồi giáo lên án.

Song song với các vụ tấn công nhà thờ, các cuộc tấn công có hệ thống vào hệ thống nước của người Palestine tiếp diễn trong cái nóng mùa hè. Tuần thứ ba liên tiếp, người định cư tấn công gia đình du mục Nayef Khalaife, cắt cả đường dây nước và điện. Họ dùng máy móc hạng nặng phá hủy đường ống nước chính của cộng đồng Umm Safa, cắt đường ống quanh các cộng đồng Atouf và Khan al-Ahmar, tịch thu xe bồn chở nước. Báo chí Israel đưa ra con số 440 giếng nước Palestine không có giấy phép, gọi đó là “khủng bố nước”, trong khi thực tế Israel kiểm soát các tầng chứa nước chung theo Hiệp định Oslo, và người định cư Israel được hưởng lượng nước vượt trội so với người Palestine.

Rạng sáng 22/6, hai thanh niên Palestine, Issa Awad (19 tuổi) và Rida Awad (15 tuổi), bị bắn chết gần khu định cư Karmei Tzur, thi thể bị giữ lại; quân đội Israel cho biết hai người đã ném bom xăng.