Từ giấc mơ Harvard đến bi kịch: Hành trình lừa đảo khiến nữ thạc sĩ vật lý Pakistan qua đời

Islamabad, Pakistan – Trên tấm biển của cửa hàng sữa Rana Malik ở khu G-10, thủ đô Islamabad, vẫn ghi những mặt hàng quen thuộc: sữa, sữa chua tươi, lassi và bơ ghee. Rana Muhammad Ijaz đã sống cùng gia đình trong căn hộ phía trên cửa hàng ấy hơn ba thập kỷ.

Ngồi trước cửa hàng vào cuối tháng Mười, ông nhớ lại cảnh cô con gái út Laiba pha trà cho ông mỗi sáng, rồi lại pha một lần nữa vào buổi tối trước giờ đi ngủ. Cô cũng thường xoa vai cho cha trước khi ông đi nghỉ. "Giờ con bé không còn nữa, tôi nhớ tất cả những điều đó", ông nói.

Laiba Ijaz, 24 tuổi, từng đoạt huy chương vàng ngành vật lý tại Đại học Hồi giáo Quốc tế Islamabad (IIUI) – một cơ sở công lập – được phát hiện tử vong gần nhà vào ngày 9/10. Theo kết luận ban đầu trong hồ sơ vụ án của cảnh sát, nhiều khả năng cô tự kết liễu đời mình sau khi cô và gia đình bị một người đàn ông lừa hàng triệu rupee – tương đương hàng chục nghìn USD – bằng lời hứa đưa cô vào Đại học Harvard tại Mỹ.

Người bị cáo buộc lừa đảo, Muhammad Noman, bị bắt hai ngày sau đó. Tuy nhiên, Noman đã tử vong ngày 20/10 sau khi bị bắn trong lúc bị cảnh sát tạm giữ. Cảnh sát cho biết đồng phạm của hắn đã nổ súng nhằm giải thoát cho hắn.

Giấc mơ Harvard và những lời hứa rỗng

Ông Ijaz chỉ học đến lớp 8, vợ ông học đến lớp 10, nhưng cả bốn người con gái đều vào đại học. Hai người con học toán, một người từng nhận học bổng sang Trung Quốc một năm để học tiếng Quan Thoại. Laiba cũng học bằng học bổng và giành huy chương vàng của trường.

"Ngày con bé nhận huy chương, nó nhảy cẫng lên trước mặt các chị", ông kể. Sau đó, Laiba dạy khoa học tại một trường ở Islamabad và dạy thêm ngoài giờ cho trẻ từ lớp 2 đến lớp 6. IIUI từng đề nghị cấp cho cô học bổng sang Saudi Arabia, nhưng cô muốn học cao hơn ở Mỹ. Cô đề nghị cha tài trợ cho việc du học, thuyết phục rằng bản thân đã tự làm mọi việc và còn đi dạy thêm. Ông đồng ý, và gia đình bắt đầu chuẩn bị.

Chính trong giai đoạn này, họ gặp Noman. Laiba quen Noman tại một trung tâm cuộc gọi ở khu Blue Area – trung tâm kinh doanh chính của thủ đô – nơi cô từng làm việc với giờ giấc muộn. Ông Ijaz không thoải mái với môi trường làm việc đó và khuyên con gái nghỉ việc; cô đã nghỉ.

Sau đó, Noman bắt đầu đến cửa hàng mua sữa và sữa chua, hỏi về kế hoạch du học Saudi Arabia của Laiba. Khi ông Ijaz nói gia đình sẽ đi Mỹ chứ không đi Saudi Arabia, Noman tự giới thiệu làm việc tại Tòa án Tối cao, đưa ra một thẻ công vụ và nói rằng vì là nhân viên nhà nước nên hắn không cần giấy phép hành nghề. "Tấm thẻ trông cũng có vẻ đúng với tôi. Tôi còn đưa cho những người bên cạnh xem", ông kể.

Noman đề nghị giúp Laiba làm hồ sơ. Ông Ijaz và con gái quyết định chấp nhận. "Đó là sai lầm lớn nhất của chúng tôi", người cha nói.

Theo lời ông Ijaz, gia đình trả tiền theo từng đợt, bắt đầu với 2,2 triệu rupee (khoảng 7.900 USD) cho học phí. Sau đó Noman nói Harvard cần một bản xác nhận nguồn tiền 7,2 triệu rupee (khoảng 25.900 USD), và khẳng định số tiền này phải đi qua tài khoản của hắn để đổi sang USD. Để giúp con gái, ông bán một mảnh đất và bán cả trang sức của gia đình.

Các tài liệu được chia sẻ với báo chí dường như cho thấy một hồ sơ có thật: thư mời nhập học và thư học bổng của Harvard, mẫu đơn nhập cư Mỹ có dấu trông như dấu chính thức, bản cam kết bảo trợ tài chính từ một người họ hàng ở New York, hồ sơ đại sứ quán có ảnh của Laiba và vé hạng thương gia đến Boston. Bộ hồ sơ cuối cùng được giao vào cuối tháng Chín còn có sao kê ngân hàng đứng tên Laiba và lịch phỏng vấn xin thị thực ngày 12/10.

Đầu tháng Mười, ông Ijaz gọi Noman để nhờ chuẩn bị cho con gái phỏng vấn. Noman nói đang ở Quetta và sẽ trở lại vào hôm sau. Nghi ngờ vì sự né tránh đó, gia đình đưa hồ sơ cho một đại lý du lịch xem và phát hiện vé đến Boston là giả. Một người hàng xóm làm luật sư kiểm tra bộ hồ sơ và nói không có giấy tờ nào là thật. Gia đình biết sự thật vào khoảng ngày 6/10.

Ông Ijaz nói với con gái rằng những gì phải xảy ra đã xảy ra, nhưng Laiba vẫn nuôi hy vọng rằng nhà chức trách Mỹ và Harvard có thể vẫn xử lý một hồ sơ thật cho cô.

Buổi sáng cuối cùng

Ngày 9/10, khi ông Ijaz chuẩn bị đóng cửa hàng để đi cầu nguyện thứ Sáu, Laiba nói với cha rằng Noman đã nhắn tin cho cô, rằng hắn sẽ cầu nguyện ở nhà thờ gần đó rồi đến gặp gia đình. Ông khuyên con gái đừng để tâm vì hắn sẽ không đến. Đó là một trong những điều cuối cùng ông nói với con.

Ông dặn Laiba ở trong nhà và nhờ vợ trông chừng. Khi trở về, vợ ông nói Laiba đã nhận được tin nhắn từ Noman và rời đi bất chấp sự phản đối của mẹ. "Nghe điều đó, tôi như đứng không vững", ông kể.

Ông cử con rể Zaid bin Afzal và một người con trai đi tìm. Một người chị của Laiba dùng ứng dụng để lần theo điện thoại của cô đến một khu vực gần nhà. Họ tìm thấy thi thể cô vào khoảng 15h30, chưa đầy hai giờ sau khi cô rời nhà. Zaid gọi số khẩn cấp của cảnh sát, rồi gọi cho bố vợ, chỉ nói rằng Laiba "đang cứng đầu và không chịu về nhà". Nhưng ông Ijaz lập tức cảm thấy có điều bất ổn. Khi đến nơi, ông thấy con gái đã chết.

Du học và khoảng trống quản lý

Laiba nằm trong nhóm người Pakistan ngày càng đông tìm cách du học Mỹ. Trong năm học 2024-2025, hơn 13.000 sinh viên Pakistan theo học tại các cơ sở giáo dục Mỹ, tăng 75% so với năm học 2017-2018, theo báo cáo Open Doors của Viện Giáo dục Quốc tế.

Cơ quan Điều tra Liên bang (FIA) cho biết Noman không phải là đại lý thị thực đã đăng ký. Chính phủ Pakistan cũng để lại một khoảng trống lớn trên thị trường du học khi không quản lý các công ty tư vấn giáo dục, theo Hiệp hội Tư vấn Du học và Nhập cư Pakistan. "Tôi không biết có cơ quan quản lý nào kiểm tra hoặc đăng ký các nhà tư vấn giáo dục", bà Nushmiya Sukhera, đồng sáng lập CollegeWorks – một công ty tư vấn tuyển sinh tại Lahore – nói. Bà cũng khẳng định không một công ty tư vấn giáo dục nào có thể bảo đảm việc nhập học.

Những câu hỏi còn bỏ ngỏ

Thủ tướng Shehbaz Sharif đã ra lệnh bắt Noman một ngày sau khi Laiba tử vong. Cảnh sát và FIA mở hai vụ án riêng. Ngày 20/10, cảnh sát cho biết bốn người đàn ông đi hai xe máy đã nổ súng khi Noman được đưa đi thu thập chứng cứ; nhóm này định giúp Noman trốn thoát nhưng lại bắn trúng hắn, và hắn chết trong lúc được điều trị. Nhà chức trách đang điều tra vụ tấn công nhưng chưa bắt giữ ai.

Một quan chức cảnh sát cấp cao, nói với điều kiện giấu tên, cho biết cuộc điều tra cái chết của Laiba vẫn đang tiếp diễn. Kết quả khám nghiệm ban đầu cho thấy cô tự tử; đoạn phim ghi lại cảnh Laiba tự rời nhà với điện thoại trong tay. Báo cáo pháp y còn lại thường mất 15 đến 20 ngày.

Tuy nhiên, ông Ijaz và gia đình không chấp nhận kết luận Laiba tự tử. Zaid nói sau khi tìm thấy Laiba rằng "cô ấy không thể tự làm điều đó". Ông Ijaz nói thẳng thừng hơn: "Con bé không tự chết. Chính hắn ta đã giết con bé."