Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 14/6 xác nhận đang tạm giữ một công dân Mỹ với cáo buộc “gián điệp” và “đe dọa an ninh quốc gia”. Người này được xác định là Min Zin, nhà phân tích chính trị tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Myanmar (ISP-M), một tổ chức tư vấn chính sách chuyên nghiên cứu về Myanmar.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiến cho biết Min Zin “đã bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế hình sự”. Ông cũng cho hay Trung Quốc đã thông báo cho Tổng lãnh sự quán Mỹ tại Quảng Châu về vụ bắt giữ.
Theo báo The New York Times, Min Zin biến mất tại Côn Minh, tỉnh Vân Nam, gần biên giới Myanmar, vào ngày 3/6. Nhà nghiên cứu này từng tham gia các cuộc biểu tình chống chế độ quân sự khi còn là thanh niên, đồng thời là nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Khoa Khoa học Chính trị, Đại học California, Berkeley.
ISP-M, tổ chức do Min Zin đồng sáng lập, nghiên cứu các động lực chính trị, tài nguyên và xung đột tại Myanmar – quốc gia chìm trong nội chiến sau cuộc đảo chính năm 2021. Nhóm này hiện hoạt động từ nhiều địa điểm khác nhau, bao gồm Myanmar, Mỹ và Thái Lan. Min Zin cũng từng viết nhiều bài phân tích chỉ trích cả chính quyền quân sự lẫn các nhóm đối lập tại Myanmar.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington tuyên bố: “Trung Quốc là một quốc gia pháp quyền. Mọi người nước ngoài sinh sống và đi lại tại Trung Quốc đều phải tuân thủ luật pháp Trung Quốc, và những ai vi phạm pháp luật, phạm tội sẽ phải chịu trách nhiệm pháp lý.”
Bộ Ngoại giao Mỹ xác nhận đã biết về vụ bắt giữ và đang nỗ lực cung cấp “hỗ trợ lãnh sự thích hợp”, nhưng không nêu chi tiết. Hiện có khoảng 200-300 công dân Mỹ bị giam giữ tại Trung Quốc với các cáo buộc từ ma túy đến tài chính. Washington cho rằng một số người trong số đó bị “giam giữ sai trái”. Năm 2024, hai nước từng trao đổi ba công dân mỗi bên trong một đợt trao đổi tù nhân.
Vụ bắt giữ diễn ra cùng ngày Bộ Ngoại giao Trung Quốc thông báo Tổng tư lệnh Myanmar Min Aung Hlaing sẽ thăm Trung Quốc từ ngày 15-19/6. Sự kiện cũng xảy ra sau chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Trung Quốc hồi giữa tháng 5, trong bối cảnh Washington nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng thương mại. Trump trước đó cho biết ông dự kiến đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington vào cuối tháng 9.
