Trump tuyên bố Mỹ sẽ không cho phép Iran tiếp cận uranium làm giàu

Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Mỹ sẽ nhắm mục tiêu bất kỳ người Iran nào tìm cách tiếp cận uranium làm giàu cấp độ cao của nước này, khẳng định vật liệu hạt nhân đang bị quân đội Mỹ giám sát liên tục.

Trong cuộc phỏng vấn với chương trình truyền hình tổng hợp Full Measure phát sóng ngày 10/5, Trump dường như hạ thấp tầm quan trọng của uranium, vốn được cho là đang nằm dưới đống đổ nát của các cơ sở hạt nhân còn sót lại ở Iran. “Chúng ta sẽ lấy được nó vào lúc nào đó, bất cứ khi nào chúng ta muốn. Chúng ta đã giám sát nó”, Trump nói.

“Tôi đã làm một việc gọi là Lực lượng Không gian (Space Force), và họ đang theo dõi. Nếu ai đó bước vào, họ có thể cho bạn biết tên, địa chỉ, số thẻ của người đó… Nếu có ai đến gần nơi đó, chúng ta sẽ biết, và chúng ta sẽ cho nổ tung họ”, ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh.

Uranium làm giàu cấp độ cao của Iran là một trong những điểm mấu chốt chính giữa Washington và Tehran trong các cuộc đàm phán ngừng bắn nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 10 tuần giữa Mỹ-Israel nhằm vào Iran. Mỹ muốn Iran chuyển uranium ra khỏi nước này và đóng cửa hoàn toàn chương trình hạt nhân, nhưng Tehran nhấn mạnh sẽ không từ bỏ quyền có chương trình làm giàu trong nước.

Nhiều báo cáo truyền thông quốc tế cho biết uranium vẫn nằm dưới các địa điểm hạt nhân mà Mỹ ném bom vào tháng 6/2025, nhưng Tehran chưa xác nhận vị trí của vật liệu hạt nhân.

Tháng trước, Trump tuyên bố Iran đã đồng ý cho phép Washington thu hồi uranium và mang về Mỹ – tuyên bố mà Tehran nhanh chóng bác bỏ. Trump nói với Reuters ngày 17/4 rằng Mỹ sẽ làm việc với Iran “với nhịp độ thoải mái, và đi xuống bắt đầu khai quật bằng máy móc lớn” để thu hồi kho uranium tại các địa điểm. “Chúng ta sẽ mang nó trở lại Hoa Kỳ”, ông nói thêm.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei phủ nhận tuyên bố của Trump. “Uranium làm giàu cũng thiêng liêng đối với chúng tôi như đất Iran và sẽ không được chuyển đi bất cứ đâu trong bất kỳ trường hợp nào”, ông nói.

Iran được ước tính có hơn 400kg uranium làm giàu ở độ tinh khiết 60%. Làm giàu uranium là một quá trình phức tạp để cô lập và thu thập biến thể phóng xạ nhất – đồng vị – của nguyên tố này để sản xuất nhiên liệu hạt nhân. Khi được làm giàu đến độ tinh khiết khoảng 90%, uranium có thể được sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Năm 2015, Iran đồng ý tham gia thỏa thuận đa phương, theo đó Tehran thu hẹp chương trình hạt nhân và giới hạn việc làm giàu uranium ở mức 3,67% dưới sự giám sát quốc tế chặt chẽ để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế. Trump đã hủy bỏ thỏa thuận này – được gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) – và bắt đầu tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Iran. Đáp lại, Tehran – vốn phủ nhận tìm kiếm vũ khí hạt nhân – bắt đầu đẩy mạnh chương trình làm giàu vượt xa các giới hạn do JCPOA đặt ra.

Trump lập luận rằng cuộc xung đột đang diễn ra với Iran nhằm ngăn chặn nước này có được bom hạt nhân. Khi được hỏi về giá dầu tăng do chiến tranh, Trump nói: “Chúng ta không thể để Iran có vũ khí hạt nhân vì họ điên rồ”. Giá trung bình của một gallon (3,8 lít) xăng ở Mỹ đã tăng lên hơn 4,50 USD do các vấn đề nguồn cung liên quan đến phong tỏa của Iran ở eo biển Hormuz, thúc đẩy lạm phát. Trước chiến tranh, giá xăng dưới 3 USD.

Bất chấp lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ tháng trước, các cuộc giao tranh đã nổ ra ở Vịnh Ba Tư trong tuần qua khi Mỹ tiếp tục thực thi phong tỏa các cảng của Iran giữa lúc Tehran phong tỏa Hormuz. Các hãng tin liên kết với nhà nước Iran đưa tin ngày 10/5 rằng Iran đã gửi phản hồi về đề xuất mới nhất của Mỹ nhằm kết thúc chiến tranh tới Pakistan, nước đang làm trung gian hòa giải. Nhưng Trump nói chiến tranh chưa kết thúc khi nhắc lại tuyên bố rằng Iran đã bị “đánh bại”. “Họ bị đánh bại, nhưng điều đó không có nghĩa là họ đã xong. Chúng ta có thể tiến vào thêm hai tuần nữa và thực hiện từng mục tiêu. Chúng ta có một số mục tiêu nhất định, và chúng ta đã thực hiện khoảng 70%, nhưng chúng ta còn những mục tiêu khác có thể đánh trúng”, tổng thống Mỹ nói.