Trẻ em Gaza ngày ngày vật lộn kiếm nước sạch và thức ăn

Tại trại di dời ở khu trại tị nạn Maghazi, miền trung Gaza, bé Maysara Zaqout, 10 tuổi, thức dậy từ lúc mặt trời mọc như mọi ngày. Em chuẩn bị các thùng nước và cùng em trai Jawad, 5 tuổi, đứng chờ trước lều với hy vọng một chiếc xe bồn chở nước sẽ đi ngang qua.

Nhiều giờ trôi qua mà không thấy xe nước, Maysara đành đến lớp học tiếng Anh trong lều giáo dục của trại. Nhưng chỉ một lúc sau, em nghe tiếng hò reo: xe nước đã đến. Maysara và những đứa trẻ khác lập tức bỏ dở lớp học, chạy đi lấy các thùng chứa. Đây là thói quen kéo dài hơn hai năm qua của em và hàng nghìn trẻ em Gaza giữa cuộc chiến của Israel.

“Gia đình cháu không có nước trong lều, không có nước uống, không rửa bát hay dùng nhà vệ sinh. Cháu phải đi thật nhanh để lấy nước trước khi hết”, Maysara nói với Al Jazeera. Cơ thể nhỏ bé của em lảo đảo sang hai bên dưới sức nặng của hai thùng nước. Cuối cùng, với nụ cười xen lẫn đau đớn và kiệt sức, Maysara mang được khoảng 20 lít nước về lều cho gia đình sáu người.

Gánh nặng đè lên vai trẻ nhỏ

Cuộc vật lộn hằng ngày để kiếm nước sạch và thức ăn không dừng lại khi trẻ em Gaza trở về lều. Yamen Saleh, 12 tuổi, cùng em trai Aman, 6 tuổi, dành phần lớn thời gian trong ngày để tìm kiếm và chờ đợi xe nước cũng như các bếp ăn cộng đồng. Việc này đã gây tổn hại thể chất đáng kể cho hai em.

“Mỗi lần kéo nước về lều, cháu thấy mệt và đau, nhất là ở vai và lưng. Đôi khi cháu vấp ngã vì thùng nước quá nặng. Đau đớn và xấu hổ lắm”, Yamen chia sẻ.

Chị Fidaa Saleh, mẹ của hai em, rất đau lòng: “Nhìn các con nằm trong lều, kiệt sức vì gánh nặng của cuộc sống di dời, tôi thấy tan nát. Những chuyến đi tìm nước và thức ăn hằng ngày lấy đi toàn bộ năng lượng của chúng – thứ năng lượng lẽ ra nên dành cho việc học và vui chơi như những đứa trẻ khác trên thế giới. Điều đó cũng ảnh hưởng đến cảm giác thèm ăn và chất lượng giấc ngủ của chúng”.

Tiến sĩ Sumaya Salah, bác sĩ làm việc tại các phòng khám ở trung tâm Gaza, cho biết những công việc mệt mỏi hằng ngày mà trẻ em phải làm gây ra các vấn đề về cơ như căng cơ và co thắt, cũng như các bệnh nghiêm trọng như thoát vị và cong vẹo cột sống.

Bác sĩ Salah kể về bé Raghad, 9 tuổi, sống qua nhiều đợt nạn đói cùng gia đình ở phía bắc Gaza và phải gánh nước trên quãng đường dài mỗi ngày. Raghad được chẩn đoán mắc chứng cong vẹo cột sống. Nếu không được điều trị đúng cách, em có thể gặp các biến chứng nghiêm trọng và vĩnh viễn.

Theo bác sĩ Salah, những vấn đề sức khỏe này hiếm gặp ở trẻ em trước chiến tranh bùng nổ vào tháng 10/2023, nhưng hiện bà tiếp nhận nhiều ca như vậy mỗi ngày. Các vấn đề này có thể còn kéo dài cho đến khi Gaza được tái thiết sau sự tàn phá của chiến tranh, đã khiến hơn 73.400 người Palestine thiệt mạng và hàng nghìn người bị thương, đồng thời buộc phần lớn người dân phải sống trong các trại di dời.

Israel từ chối cho phép tái thiết bắt đầu bất chấp “lệnh ngừng bắn” từ tháng 10 năm ngoái, và tiếp tục cản trở mọi thỏa thuận cho phép người Palestine xây dựng lại những gì Israel đã phá hủy. Bên cạnh đó, các tổ chức viện trợ quốc tế cũng gặp nhiều khó khăn. Nhiều tổ chức như World Kitchen và Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đã buộc phải cắt giảm dịch vụ trong năm nay, một phần do Israel hạn chế xe tải viện trợ nhân đạo vào Gaza, cùng với việc thiếu kinh phí.

UNICEF ước tính 82% gia đình ở Gaza thiếu nước sinh hoạt, và 70% không thể tiếp cận 6 lít nước/người/ngày – mức mà cơ quan này gọi là “thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn khẩn cấp tối thiểu”. UNICEF cũng cho biết gần 90% cơ sở hạ tầng nước và vệ sinh của Gaza đã bị phá hủy.

Ông Mohammed Mosleh, thị trưởng trại Maghazi, cho biết trại thiếu nước trầm trọng do nhiều yếu tố, như thiếu phụ tùng và dầu cho máy phát điện cũng như máy bơm nước vì bị Israel phong tỏa. Việc Israel mở rộng các khu vực kiểm soát, trái với thỏa thuận ngừng bắn năm ngoái, cũng hạn chế quyền tiếp cận các giếng nước của chính quyền địa phương. Maghazi chỉ có một xe bồn nước của khu vực, phải phục vụ hơn 5.000 gia đình.

“Thật không công bằng”

Cuộc vật lộn tìm thức ăn và nước khiến các gia đình tuyệt vọng. Với trẻ em, điều đó càng khó chấp nhận. Chị Huda Zaqout, mẹ của Maysara, kể rằng con gái chị thường bật khóc nếu trở về tay không.

“Tôi bị sốc khi con gái vào lều, khóc nức nở và cầm một cái bát rỗng. Cháu không chỉ buồn vì công sức của mình vô ích mà còn quá tải vì không thể mang thức ăn về cho gia đình”, chị Huda nói.

“Cháu buồn và giận lắm. Cháu đi sớm và xếp hàng ở bếp ăn cộng đồng cả giờ dưới nắng. Đến lượt cháu thì đồ ăn đã hết. Thật không công bằng”, Maysara nhớ lại.

Chị Fidaa cũng nhận thấy những khó khăn hằng ngày đã gây ảnh hưởng tâm lý nghiêm trọng đến các con mình. “Điều đó đã ăn sâu vào tính cách của chúng. Phần lớn thời gian, chúng suy nghĩ và nói chuyện về trách nhiệm hằng ngày như người lớn. Chúng đã thay đổi rất nhiều – trở nên bướng bỉnh, ít nói và ít bộc lộ cảm xúc hơn”, chị nói.

“Tôi không kìm được nước mắt mỗi khi các con nhắc về ký ức trước chiến tranh. Chúng nhớ trường học, những bữa cơm nhà, những buổi dã ngoại hằng tuần của gia đình, và khuôn mặt chúng rạng rỡ. Những ký ức ấy đã trở thành cách để chúng tìm thấy chút hạnh phúc trong thực tại khắc nghiệt”, chị Fidaa tâm sự.

Hy vọng qua giáo dục

Bất chấp cảnh di dời và gánh nặng sinh tồn, trẻ em Gaza và gia đình vẫn nuôi hy vọng về một tương lai tốt đẹp hơn.

“Chúng tôi không thể mang theo hầu hết đồ đạc khi sơ tán khỏi nhà ở phía bắc Gaza khi chiến tranh bắt đầu, nhưng tôi nhất quyết mang theo giấy chứng nhận học tập của các con để nhắc chúng về tầm quan trọng của việc học”, chị Fidaa nói. “Hôm nay, tôi hạnh phúc vì có thể cho các con đi học và khuyến khích chúng tham gia các hoạt động giáo dục và vui chơi khi có thể. Tôi rất tự hào về con trai Yamen, dù phải đối mặt với mọi thử thách, cháu đã trở thành đội trưởng đội múa dabke của trại”.

Ông Mohammed Zaqout, cha của Maysara và là trưởng ban quản lý trại di dời, cho biết ban quản lý đã lập các lều giáo dục, nơi các giáo viên tình nguyện dạy trẻ em các môn cơ bản. Ban cũng tổ chức các hoạt động văn hóa và giải trí để giúp trẻ giải tỏa căng thẳng.

“Thông điệp của tôi gửi đến thế giới được tóm gọn trong một câu thơ của nhà thơ Palestine nổi tiếng Mahmoud Darwish: ‘Chúng ta yêu cuộc sống nếu có thể tìm ra con đường đến với nó’, đó cũng là phương châm của trại chúng tôi. Chúng tôi mơ về một cuộc sống an toàn và phẩm giá, nơi con trẻ có thể vui chơi, học hành và lớn lên như những đứa trẻ khác trên thế giới”, ông Mohammed nói.

Còn với Maysara, em chỉ mơ về một tuổi thơ bình thường. “Cháu ước có phòng riêng và thật nhiều đồ chơi. Cháu ước được đến trường thực sự, mặc đồng phục đẹp và tóc chải gọn gàng. Cháu ước nước chảy qua đường ống và luôn có vòi nước chảy để cháu không bao giờ phải khuân nước”, Maysara nói.