Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16/6 tuyên bố “các tàu đang bắt đầu di chuyển” qua eo biển Hormuz.
Tuyên bố trên được đưa ra sau khi cả Mỹ và Iran công bố kế hoạch ký một bản ghi nhớ vào ngày 17/6 nhằm chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ-Israel với Iran.
Mặc dù văn bản chính thức của thỏa thuận này chưa được công bố, cả hai bên cho biết thỏa thuận ban đầu sẽ bao gồm việc mở cửa eo biển Hormuz, dỡ bỏ phong tỏa hải quân Mỹ đối với các cảng của Iran và ngừng giao tranh trên tất cả các mặt trận.
Các vấn đề phức tạp hơn, bao gồm tương lai chương trình hạt nhân của Iran, hỗ trợ của nước này cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, giải phóng tài sản của Iran và dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, dự kiến sẽ được giải quyết trong giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày.
“Các tàu đang bắt đầu di chuyển, nhiều tàu chở đầy dầu, ra khỏi eo biển Hormuz”, ông Trump viết trên mạng xã hội. “Chúng đang đi dọc theo ‘Đại lộ’ phía Nam, hoàn toàn an toàn, bảo đảm và nguyên sơ”, ông nói thêm, đề cập đến tuyến đường vận chuyển trong eo biển đi qua lãnh hải Oman.
Tuyến đường này từng là mối lo ngại do các quả thủy lôi trên biển. “Còn có những khu vực di chuyển khác nữa !!!”, ông Trump cho biết.
Trong khi thị trường dầu mỏ quốc tế phục hồi sau những tín hiệu tích cực hướng tới một thỏa thuận, nếu eo biển được mở cửa hoàn toàn, dự kiến sẽ mất nhiều tháng để các hoạt động trở lại bình thường. Ngày 16/6, các lực lượng an ninh hàng hải và vận tải biển cho biết với hãng tin Reuters rằng các hoạt động rà phá thủy lôi có thể kéo dài từ 40 đến 50 ngày trước khi nhiều công ty bảo hiểm và vận tải biển đủ tin tưởng để cho phép tàu đi qua tuyến đường thủy huyết mạch này. Một số công ty, tuy nhiên, đã cho biết họ sẽ bắt đầu vận chuyển sớm hơn.
Phòng Vận tải biển Quốc tế (ICS) cho biết khoảng 500 tàu đang chờ để đi qua eo biển, với khoảng 20.000 thủy thủ đoàn bị mắc kẹt.
Ông Trump cho biết ông sẽ thảo luận về các nỗ lực rà phá mìn trong Hội nghị thượng đỉnh G7, bắt đầu tại Pháp vào ngày 16/6.
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) của Liên Hợp Quốc đã ghi nhận 46 vụ tấn công của Mỹ và Iran vào các tuyến vận tải biển quốc tế trong suốt cuộc xung đột.
Các chi tiết chính thức về kế hoạch mở eo biển cũng như vấn đề quản lý eo biển trong tương lai vẫn chưa được công bố. Eo biển này đã được mở cửa trước khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công vào Iran vào ngày 28/2. Các chuyên gia cảnh báo cuộc xung đột đã củng cố tầm quan trọng của eo biển Hormuz như một đòn bẩy then chốt đối với Iran, cho phép nước này đóng cửa tuyến đường hoặc thu phí.
Ngày 16/6, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói với CNBC rằng ông hy vọng eo biển sẽ “được mở cửa miễn phí về lâu dài”. Ông nói thêm vấn đề này sẽ được thảo luận trong “các cuộc đàm phán kỹ thuật”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Esmaeil Baghaei, cùng ngày cho biết “lệ phí” sẽ được thu. “Mục tiêu của chúng tôi là mở đường cho một lối đi an toàn trên tuyến đường thủy này. Chúng tôi cần một khoảng thời gian nhất định để thảo luận với các bên khác về vấn đề quan trọng này”, ông nói.
