Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ngày 15/8 đã có chuyến thăm Saudi Arabia, được văn phòng của ông mô tả là chuyến công du làm việc một ngày theo kế hoạch, trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng. Đây là lần thứ hai ông Erdogan đến Vương quốc này trong năm nay và là lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh Mỹ-Israel nhằm vào Iran bùng phát.
Theo thông báo từ Văn phòng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, ông Erdogan dự kiến sẽ có cuộc gặp ba bên với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, người đã đến vương quốc này từ thứ Năm trong chuyến thăm ba ngày cùng Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan, Thống chế Asim Munir.
Giám đốc Truyền thông Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Burhanettin Duran cho biết chuyến đi tập trung vào “quan hệ song phương và diễn biến khu vực”, mà không đưa ra chương trình nghị sự cụ thể. Tuy nhiên, truyền thông khu vực đưa tin các cuộc đàm phán sẽ xoay quanh an ninh hàng hải, hậu quả của cuộc chiến Mỹ-Israel nhằm vào Iran và hợp tác quốc phòng.
Khả năng ký kết hiệp ước phòng thủ chung
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh nhiều hãng tin đưa tin ba nước có thể ký kết một liên minh chính thức. Một nguồn tin thân cận với quân đội Saudi Arabia cho hãng tin AFP biết các nhà lãnh đạo ba nước dự kiến ký thỏa thuận phòng thủ chung tại Jeddah vào thứ Sáu. Một nguồn tin tình báo Thổ Nhĩ Kỳ cho biết các điều khoản cơ bản của hiệp ước đã được ba bên nhất trí.
Nếu được xác nhận, thỏa thuận này có thể gia hạn Hiệp ước Phòng thủ Chiến lược chung mà Saudi Arabia và Pakistan ký kết vào tháng 9/2025, trong đó coi cuộc tấn công nhằm vào một nước là tấn công cả hai, thành một khuôn khổ ba bên với Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, chưa có chính phủ nào trong ba nước xác nhận công khai thông tin này, và chuyến thăm cũng có thể chỉ kết thúc bằng một tuyên bố chung khiêm tốn hơn.
Bối cảnh khu vực nóng
Chuyến thăm diễn ra một tuần sau khi Saudi Arabia công bố sáng kiến an ninh hàng hải đa quốc gia nhằm bảo vệ hoạt động vận chuyển qua Biển Đỏ, eo biển Bab al-Mandeb và vịnh Aden. Liên minh này đã nhận được sự ủng hộ của 14 quốc gia, trong đó có Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan.
Chuyến thăm cũng diễn ra sau nhiều tháng bất ổn ở eo biển Hormuz do chiến tranh Mỹ-Israel nhằm vào Iran, trong đó Pakistan đóng vai trò trung gian hòa giải. Iran đã trả đũa các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bằng cách phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các căn cứ quân sự có lính Mỹ trên khắp khu vực, cũng như nhắm vào các khách sạn và cơ sở năng lượng tại các quốc gia vùng Vịnh.
Ngoài ra, Saudi Arabia cũng đang đối mặt với căng thẳng gia tăng với lực lượng Houthi ở Yemen, khi hai bên liên tục tấn công lẫn nhau trong những tuần qua. Nhóm này đã nhắm mục tiêu vào tàu thuyền Saudi ở Biển Đỏ.
Lần thăm trước và những cam kết
Ở lần thăm trước vào tháng 2, Ankara và Riyadh đã ra tuyên bố chung cam kết tăng cường hợp tác kinh tế, năng lượng và an ninh. Hai bên tái khẳng định mong muốn củng cố và phát triển quan hệ quốc phòng để phục vụ lợi ích của cả hai nước, góp phần bảo đảm an ninh và ổn định khu vực thông qua các nền tảng hợp tác đa phương.
Hai bên cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với lệnh ngừng bắn ở Gaza và chính phủ được quốc tế công nhận tại Yemen, đồng thời bác bỏ việc Israel công nhận vùng ly khai Somaliland ở Somalia. Hai nước khẳng định ủng hộ vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và sự thống nhất của Somalia.
