Ngày 10/10, Tổng thống Đài Loan Lai Ching-te đã có bài phát biểu nhân lễ Quốc khánh trước hàng nghìn người, trong đó có các nhà ngoại giao nước ngoài, bên ngoài Văn phòng Tổng thống tại Đài Bắc.
"Chúng tôi cởi mở với trao đổi, nhưng sẽ không chấp nhận sự phục tùng", ông Lai nói. "Mục đích của chúng tôi khi tăng cường đầu tư vào quốc phòng không phải là khiêu khích, mà là để ngăn chặn chiến tranh."
Trước bài phát biểu, các máy bay chiến đấu và hai trực thăng Chinook mang theo lá cờ Đài Loan khổng lồ đã bay qua thủ đô. Ngày lễ đánh dấu 115 năm cuộc khởi nghĩa năm 1911 lật đổ triều đại phong kiến cuối cùng của Trung Quốc và dẫn đến việc thành lập Trung Hoa Dân Quốc.
Áp lực từ Trung Quốc
23 triệu người dân Đài Loan sống dưới mối đe dọa thường trực về một cuộc tấn công từ Trung Quốc, quốc gia khẳng định hòn đảo là một phần lãnh thổ của mình, chưa bao giờ từ bỏ quyền sử dụng vũ lực để chiếm lại và gọi ông Lai là "kẻ ly khai". Bắc Kinh đã bác bỏ các đề nghị đối thoại của ông.
Ông Lai cho biết Trung Quốc tiếp tục "gây áp lực thông qua các hoạt động quân sự và vùng xám nhằm thay đổi nguyên trạng eo biển Đài Loan". Chiến thuật vùng xám là những hành động chưa tới mức chiến tranh công khai.
"Hòa bình không thể chỉ dựa vào mong muốn, và sự khoan dung không thể trở thành cái cớ để kẻ xâm lược lấn tới", ông nói thêm.
Chính quyền của ông Lai đã dành mức kỷ lục 1.100 tỷ đô la Đài Loan (34,5 tỷ USD) cho quốc phòng trong năm 2027, tương đương hơn 3% tổng sản phẩm quốc nội.
Trung Quốc đã tổ chức tập trận quân sự quanh đảo ngay sau bài phát biểu Quốc khánh đầu tiên của ông Lai năm 2024, nhưng không lặp lại vào năm ngoái. Các cuộc tập trận gần đây nhất của Trung Quốc gần Đài Loan diễn ra vào cuối tháng 12, sau thông tin về thương vụ vũ khí trị giá 11 tỷ USD với Washington, gói vũ khí lớn nhất từng có của Mỹ dành cho hòn đảo.
Ông Lai cho biết hoan nghênh các cuộc đối thoại giữa Mỹ và Trung Quốc, nhưng nhấn mạnh "phải tôn trọng quyền tồn tại của người dân Đài Loan". Ông kêu gọi các nền dân chủ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hợp lực để bảo vệ hòa bình và ổn định trong khu vực.
Mỹ đã chuyển quan hệ ngoại giao chính thức từ Đài Bắc sang Bắc Kinh gần 50 năm trước, nhưng vẫn là hậu thuẫn an ninh quan trọng nhất của Đài Loan. Các quan chức ở Washington và Đài Bắc đã nhiều lần khẳng định chính sách của Mỹ với Đài Loan không thay đổi dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Hồi tháng 5, sau cuộc gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, ông Trump gợi ý rằng bán vũ khí cho Đài Loan có thể là một con bài thương lượng với Trung Quốc, gây lo ngại trên toàn thế giới.
Đài Loan hiện đang chờ ông Trump phê duyệt gói vũ khí trị giá 14 tỷ USD, bao gồm hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất. Tranh chấp bắt nguồn từ cuộc nội chiến Trung Quốc, khi lực lượng Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch rút về Đài Loan năm 1949 sau thất bại trước những người cộng sản của Mao Trạch Đông. Trung Hoa Dân Quốc vẫn là tên chính thức của hòn đảo.
