Tổng thống Bolivia ban bố tình trạng khẩn cấp, điều quân đội dẹp biểu tình

Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz ngày 2/11 tuyên bố tình trạng khẩn cấp toàn quốc, đồng thời điều động binh sĩ và xe ủi để dỡ bỏ các rào chắn trên đường phố do người biểu tình dựng lên, nhằm chấm dứt cuộc khủng hoảng kéo dài hơn sáu tuần.

Kể từ giữa tháng 9, các liên đoàn lao động, nhóm người bản địa và nông dân trồng coca đã tổ chức tuần hành tại nhiều thành phố và chặn các tuyến đường chính bằng đá, gỗ và rác thải để phản đối chính phủ bảo thủ của ông Paz.

Các rào chắn khiến nhiều thành phố lớn thiếu hụt trầm trọng nhiên liệu, thực phẩm và thuốc men. Nền kinh tế Bolivia thiệt hại hàng tỷ USD, và các cuộc biểu tình đe dọa lật đổ chính phủ phi xã hội chủ nghĩa đầu tiên của nước này trong hai thập kỷ.

Trong bài phát biểu trên truyền hình vào rạng sáng 2/11, ông Paz tuyên bố tình trạng khẩn cấp 90 ngày, hạn chế quyền biểu tình và cho phép triển khai quân đội. Ông cảnh báo người biểu tình sẽ phải đối mặt với “toàn bộ sức mạnh của pháp luật”.

Ngay sau đó, các phóng viên tại thành phố El Alto chứng kiến các đội binh sĩ và cảnh sát vũ trang di chuyển trong đoàn xe, cùng với xe ủi tiến vào dỡ bỏ rào chắn. Một số người dân vỗ tay khi đoàn xe đi qua; một người đàn ông trao túi bánh mì cho cảnh sát trên xe bán tải.

“Tôi rất vui,” Carla Butron, một chủ cửa hàng 39 tuổi, nói. “Mọi thứ đều khó khăn ở El Alto trong suốt hơn 50 ngày qua – công việc, đi lại.”

Tại thủ đô La Paz, cảnh sát quân sự và thủy quân lục chiến canh gác dinh tổng thống, trong khi các đơn vị chiến thuật của cảnh sát đóng tại các quảng trường chính.

“Người dân Bolivia không thể tiếp tục bị bắt làm con tin bởi các rào chắn ngăn họ làm việc, học tập, chăm sóc y tế, tiếp tế và mang thực phẩm về nhà,” ông Paz viết trên mạng xã hội. “Tình trạng khẩn cấp này không nhằm tước đi sự bình thường, mà để khôi phục nó.”

Người biểu tình yêu cầu ông Paz từ bỏ các cải cách kinh tế tự do và từ chức, chưa đầy một năm sau khi ông đắc cử. Nhà lãnh đạo 58 tuổi trước đó đã tuyên bố sẵn sàng đàm phán và đầu tuần này đạt thỏa thuận với một công đoàn lớn: đổi lại lời hứa không tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước và tổ chức đối thoại, Công đoàn Trung ương Bolivia đồng ý chấm dứt biểu tình.

Tuy nhiên, một số nhóm người bản địa tuyên bố tiếp tục đấu tranh. Hơn 40 rào chắn lớn vẫn còn. “Chúng tôi muốn ông ta ra đi. Chúng tôi không muốn ông ta cai trị,” Lidia Callisaya, một thủ lĩnh Aymara 42 tuổi, nói.

Một số người dân đã sẵn sàng chấm dứt tình trạng hỗn loạn. Erland Richard Segovia, tài xế xe tải 49 tuổi, hy vọng đến được Santa Cruz. “Họ bỏ rơi chúng tôi trên đường, chúng tôi phải chờ. Bây giờ ít nhất cũng thấy giao thông bắt đầu trở lại bình thường,” ông nói.

Ông Paz cáo buộc “những kẻ khủng bố ma túy” – đặc biệt là cựu tổng thống Evo Morales – đứng sau các cuộc biểu tình phong tỏa đường. Morales, một chính trị gia cánh tả, lãnh đạo người bản địa và cựu nông dân trồng coca, từng làm tổng thống từ 2006 đến 2019. Ông đang lẩn trốn vì đối mặt với cáo buộc buôn bán trẻ vị thành niên, mà ông phủ nhận.

Căn cứ địa của Morales là vùng Chapare ở miền trung Bolivia, hiện trở thành điểm nóng tiềm tàng. Ông được hàng nghìn người ủng hộ bản địa bảo vệ, ngăn cảnh sát bắt giữ. Bộ trưởng Nội vụ Marco Antonio Oviedo ngày 2/11 không loại trừ khả năng tiến hành chiến dịch bắt cựu lãnh đạo. “Lực lượng an ninh sẽ thực hiện mọi chiến dịch cần thiết vào thời điểm thích hợp,” ông nói, thêm rằng Morales phải đối mặt với pháp luật.