Tối cao pháp viện Mỹ cho phép chính quyền từ chối người xin tị nạn ở biên giới

Tối cao pháp viện Hoa Kỳ đã ra phán quyết rằng các quan chức chính phủ có thể từ chối những người xin tị nạn ở biên giới phía nam với Mexico nếu họ chưa đặt chân lên đất Mỹ. Phán quyết đưa ra hôm thứ Năm (theo giờ địa phương) mở đường cho chính quyền Tổng thống Donald Trump khôi phục chính sách gây tranh cãi được gọi là “metering”, trong đó các nhân viên nhập cư ngăn chặn về mặt thể chất những người xin tị nạn vượt biên.

Các nhóm nhân quyền lập luận rằng hoạt động này là cách để lách luật trong nước, vốn yêu cầu Mỹ phải trao quyền nộp đơn xin tị nạn cho bất kỳ ai đến nước này. Họ cũng chỉ ra rằng việc ngăn chặn thể chất các cá nhân xin tị nạn khuyến khích các tuyến đường nguy hiểm hơn.

Phán quyết 6-3 được đưa ra theo đường lối ý thức hệ, với sáu thẩm phán bảo thủ của tòa án bỏ phiếu thuận và ba thẩm phán tự do bất đồng chính kiến. Trong ý kiến đa số, Thẩm phán Samuel Alito chỉ ra điều khoản của Đạo luật Quốc tịch và Nhập cư (INA) quy định rằng người nước ngoài “đến Hoa Kỳ” mới có thể nộp đơn xin tị nạn và phải được kiểm tra bởi một quan chức nhập cư liên bang.

“Sự khôn ngoan của chính sách đo lường người nước ngoài đến ở biên giới phía nam không phải là vấn đề trước mắt chúng tôi,” Alito viết. “Chúng tôi chỉ quyết định rằng một người nước ngoài đứng ở Mexico không ‘đến Hoa Kỳ’. INA không trao quyền cho người nước ngoài đó nộp đơn xin tị nạn cũng như không yêu cầu nhân viên nhập cư phải kiểm tra anh ta.”

Phán quyết này đảo ngược quyết định của tòa án cấp dưới vốn cho rằng hoạt động “metering” là bất hợp pháp. Chính quyền Trump, vốn có cách tiếp cận cứng rắn với mọi hình thức nhập cư vào Mỹ, đã kháng cáo quyết định của tòa án cấp dưới.

Hoạt động này có từ trước thời Trump, với việc cựu Tổng thống Barack Obama sử dụng “metering” để từ chối người ở biên giới phía nam trong năm cuối cùng của nhiệm kỳ, giữa lúc số lượng người vượt biên gia tăng đáng kể. Trump chính thức hóa chiến lược này trong nhiệm kỳ đầu tiên, cho phép nhân viên biên giới từ chối đơn xin tị nạn khi họ cho rằng không còn đủ nguồn lực để xử lý. Chính quyền Tổng thống Joe Biden đã chấm dứt hoạt động này vào năm 2021.

Trong một văn bản bất đồng chính kiến gay gắt, Thẩm phán Sonia Sotomayor cho biết phán quyết của đa số cho phép Nhà Trắng “lách” các thủ tục pháp lý được thiết kế để đảm bảo mọi trường hợp tị nạn đều được đánh giá riêng lẻ. Bà cũng nhấn mạnh sự tàn nhẫn khi chính quyền từ chối những người xin tị nạn đã trốn thoát khỏi sự đàn áp và đến biên giới Mỹ, chỉ để bị từ chối. “Họ có thể làm như vậy ngay cả khi người xin tị nạn đang ở ngưỡng cửa của một cửa khẩu được chỉ định để tiếp nhận tất cả công dân nước ngoài tìm cách nhập cảnh vào đất nước. Ngay cả khi cửa khẩu có đủ năng lực để kiểm tra người đó, bao gồm cả một nhân viên tị nạn được đào tạo để xử lý đơn xin tị nạn,” bà viết. “Ngay cả khi người xin tị nạn chắc chắn sẽ bị đàn áp hoặc bị giết nếu bị từ chối.”

Sotomayor nói thêm rằng “cách giải thích phi logic của đa số hầu như hoàn toàn bị thúc đẩy bởi sự cố định vào một từ duy nhất: ‘trong’.” Bà lập luận rằng đa số đã không xem xét “bối cảnh và lịch sử luật định” về cách từ này được sử dụng.

Phán quyết được đưa ra không lâu sau khi một thẩm phán liên bang vào đầu tháng 6 ra lệnh chính quyền Trump phải dỡ bỏ lệnh tạm dừng xử lý đơn xin tị nạn riêng biệt, mà chính quyền đã áp đặt vì cái gọi là tình trạng khẩn cấp ở biên giới.

Trong một phán quyết nhập cư khác cùng ngày thứ Năm, tòa án tối cao đã mở đường cho chính quyền Trump tước bỏ các biện pháp bảo vệ pháp lý khỏi hàng trăm nghìn người Syria và Haiti sống ở Mỹ với Tình trạng bảo vệ tạm thời (TPS). Tình trạng này được cấp khi được coi là không an toàn cho công dân của một quốc gia trở về quê hương của họ, do xung đột vũ trang, bất ổn chính trị hoặc thiên tai.

Khoảng 350.000 người Haiti và 6.100 người Syria được cho là hiện đang sống ở Mỹ theo TPS. Sau phán quyết của thứ Năm, những người có TPS có nguy cơ mất giấy phép lao động và có thể bị trục xuất. Thẩm phán Alito một lần nữa viết ý kiến đa số, nói rằng luật của Mỹ về TPS “rõ ràng cấm” việc xem xét tư pháp đối với quyết định của nhánh hành pháp. Alito cũng phản đối phát hiện của tòa án cấp dưới rằng hành động của Trump đối với người Haiti có khả năng bị thúc đẩy bởi “ác cảm chủng tộc”. Các nguyên đơn trong vụ kiện đó đã chỉ ra những bình luận trong chiến dịch tranh cử của Trump, bao gồm việc lan truyền những tuyên bố vô căn cứ rằng người Haiti sống ở Ohio đang giết và ăn thịt thú cưng.