Tòa án Tối cao Mỹ cho phép tiếp tục xây dựng phòng khiêu vũ 400 triệu USD tại Nhà Trắng

Tòa án Tối cao Mỹ ngày 26/8 đã cho phép chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục xây dựng dự án phòng khiêu vũ trị giá 400 triệu USD tại Nhà Trắng, bất chấp các vụ kiện đang diễn ra. Quyết định với tỷ lệ 5-4 này là một thắng lợi cho Tổng thống Trump trong bối cảnh ông đang mở rộng quyền hành pháp một cách chưa từng có và định hình lại thủ đô theo ý mình.

Phán quyết mới thay thế lệnh tạm thời được ban hành hồi đầu tháng, cho phép xây dựng tiếp tục trước khi lệnh dừng của tòa án cấp dưới có hiệu lực. Chánh án John Roberts, người phụ trách xử lý các kháng cáo từ thủ đô, đã công khai bày tỏ sự bất đồng với quyết định này. Trong văn bản phản đối, ông Roberts gọi dự án là “có khả năng vi phạm pháp luật” vì chưa được Quốc hội phê duyệt, đồng thời nhấn mạnh: “Quyết định hôm nay không phải là thắng lợi cho nguyên tắc phân quyền”. Ba thẩm phán có khuynh hướng tự do cũng đồng tình với quan điểm này.

Đa số thẩm phán không đưa ra phán quyết về tính hợp pháp của dự án, nhưng cho rằng nhóm bảo tồn đứng đơn kiện có thể không có đủ tư cách pháp lý để thách thức. Ý kiến không ký tên cũng viện dẫn lo ngại an ninh quốc gia mà chính phủ nêu ra. Vụ việc sẽ được chuyển xuống các tòa án cấp dưới xem xét tiếp.

Chính quyền Trump đã yêu cầu các thẩm phán can thiệp sau khi các tòa án liên bang ra lệnh dừng dự án vì thiếu sự chấp thuận của Quốc hội. Đơn kiện từ tổ chức National Trust for Historic Preservation cho rằng Tổng thống không có thẩm quyền đơn phương thực hiện công trình, vốn đã bao gồm việc phá dỡ Cánh Đông. Luật sư của nhóm này cáo buộc chính quyền đang cố “vượt mặt tòa án” bằng cách đẩy nhanh tiến độ thi công.

Về phía chính phủ, các luật sư lập luận rằng Tổng thống có toàn quyền cải tạo Nhà Trắng và các tòa nhà liên bang khác. Họ khẳng định dự án phòng khiêu vũ phải hoàn thành vì lý do an ninh quốc gia, mặc dù ban đầu khi công bố, chính quyền cho biết sẽ tài trợ bằng tiền quyên góp tư nhân. Trong hồ sơ nộp ngày 14/8, các luật sư viết: “Vụ việc này liên quan đến một lệnh cấm bất thường và bất hợp pháp, sẽ làm ngừng việc xây dựng khu phức hợp quân sự tích hợp, bao gồm một phòng khiêu vũ hoàn toàn an toàn tại Cánh Đông của Nhà Trắng, vốn rất cần thiết cho an ninh quốc gia”.

Chính quyền cho biết các công nhân đang làm việc 20 giờ mỗi ngày cho phòng khiêu vũ có diện tích 8.400 mét vuông (khoảng 90.000 foot vuông). Khung chính dự kiến hoàn thành trong tháng 11, phần lớn mặt tiền sẽ xong vào tháng 4 và toàn bộ công trình dự kiến hoàn tất vào tháng 8/2028.

Trước đó, Thẩm phán Richard Leon, do cựu Tổng thống George W. Bush bổ nhiệm, đã ban hành lệnh dừng xây dựng phần nổi của dự án từ tháng 4, nhưng vẫn cho phép tiếp tục các công trình hầm ngầm và cơ sở quân sự dưới lòng đất. Phán quyết này sau đó bị đình chỉ và được giữ nguyên bởi một hội đồng kháng cáo bị chia rẽ. Hai thẩm phán do đảng Dân chủ bổ nhiệm cho rằng dự án phải do Quốc hội quyết định, “không phải việc hành pháp tự xử lý”. Thẩm phán thứ ba do ông Trump bổ nhiệm thì cho rằng nhóm bảo tồn không có quyền khởi kiện.

Tổng Biện lý D. John Sauer cũng lặp lại lập luận này trước các thẩm phán, gọi quyết định dừng thi công là “bất thường và bất hợp pháp”, đồng thời nhấn mạnh dự án “cực kỳ cần thiết cho an ninh quốc gia”.

Cánh Đông bị phá dỡ trước đây là nơi đặt văn phòng của Đệ nhất Phu nhân và rạp chiếu phim Nhà Trắng. Công trình được xây dựng vào năm 1902 dưới thời Tổng thống Theodore Roosevelt và được mở rộng lớn vào năm 1942 dưới thời Tổng thống Franklin Roosevelt.