Tòa án Tối cao Brazil dự kiến sẽ thụ lý một số vụ kiện có thể tác động lớn đến các biện pháp bảo vệ rừng Amazon, trong bối cảnh Quốc hội đa số là phe bảo thủ đã bác bỏ nhiều quyền phủ quyết về môi trường của Tổng thống Luiz Inacio Lula da Silva.
Các phiên điều trần diễn ra vào thứ Tư, khi các nhà lập pháp và nhóm môi trường vẫn chia rẽ về cách Brazil cân bằng phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Đáng chú ý, nạn phá rừng ở Amazon đã giảm xuống mức thấp nhất trong một thập kỷ trong nửa đầu năm 2026, nhưng các vụ kiện này đặt ra những cuộc chiến môi trường quan trọng nhất trước tòa án tối cao.
Quyền đất đai của người bản địa
Vào thứ Sáu, Tòa án Tối cao Brazil đã bắt đầu xem xét các kiến nghị cuối cùng nhằm làm rõ phán quyết năm 2025 bác bỏ luận điểm “mốc thời gian”. Học thuyết pháp lý này, được phe vận động hành lang nông nghiệp Brazil hậu thuẫn, giới hạn yêu cầu đất đai của người bản địa đối với các vùng lãnh thổ đã chiếm giữ hoặc đang tranh chấp khi Hiến pháp Brazil năm 1988 có hiệu lực.
Nhóm nghị sĩ nông nghiệp cho rằng việc ấn định thời điểm cắt mốc sẽ tạo sự chắc chắn về mặt pháp lý cho các chủ đất. Trong khi đó, các nhóm người bản địa cho rằng điều này bỏ qua hàng thập kỷ di dời cưỡng bức và bạo lực đã đẩy cộng đồng ra khỏi vùng đất tổ tiên của họ. Các cộng đồng bản địa trên khắp Amazon, bao gồm cả người Kawahiva cô lập và chưa tiếp xúc, có thể bị ảnh hưởng bởi phán quyết.
Các thẩm phán đang xem xét các kiến nghị yêu cầu làm rõ phán quyết của tòa, giải quyết các câu hỏi về bồi thường và thời hạn khả thi cho việc hoàn tất phân định đất đai của người bản địa.
Lệnh cấm canh tác đậu tương
Cũng trong thứ Tư, tòa án sẽ xem xét tranh chấp pháp lý về tương lai lệnh cấm đậu tương của Brazil – một thỏa thuận cấm các nhà kinh doanh lớn mua đậu tương trồng trên đất đã bị phá rừng ở Amazon sau năm 2008.
Thỏa thuận được ghi nhận giúp hạn chế nạn phá rừng, ngay cả khi Brazil trở thành cường quốc nông nghiệp. Tuy nhiên, các bang sản xuất đậu tương lớn đã thông qua luật vào tháng 1 bãi bỏ ưu đãi thuế cho các công ty tham gia, khiến Hiệp hội Công nghiệp Dầu thực vật Brazil (ABIOVE) phải rút khỏi thỏa thuận.
Brazil là nhà sản xuất và xuất khẩu đậu tương lớn nhất thế giới. Bộ Môi trường và Biến đổi khí hậu đã bảo vệ lệnh cấm đậu tương, cho rằng nó giúp giảm phá rừng Amazon ngay cả khi Brazil mở rộng sản xuất.
Cấp phép môi trường
Tòa án cũng sẽ xem xét vào thứ Tư một thách thức đối với luật cấp phép môi trường mới có hiệu lực từ tháng 2. Luật này đẩy nhanh quy trình phê duyệt cho các dự án bao gồm khai thác mỏ, đường cao tốc và nhà máy công nghiệp, khiến các nhóm môi trường cảnh báo rằng nó có thể làm suy yếu các biện pháp bảo vệ trong một trong những hệ sinh thái quan trọng nhất thế giới.
Suely Araujo thuộc Đài quan sát Khí hậu cho biết luật đã có những hậu quả rõ rệt ở Amazon, dẫn chứng việc trải nhựa một con đường gây tranh cãi và kế hoạch nạo vét sông Tapajos mà không có đánh giá môi trường sơ bộ đầy đủ.
