Tòa án Mexico đình chỉ vụ án cựu lãnh đạo cơ quan di trú liên quan vụ cháy trung tâm tạm giữ năm 2023

Một thẩm phán Mexico hôm thứ Ba đã ra phán quyết đình chỉ vụ án hình sự đối với Francisco Garduno, cựu lãnh đạo Viện Di trú Quốc gia (INM), liên quan đến vụ cháy năm 2023 tại trung tâm tạm giữ người di cư ở Ciudad Juarez, bang Chihuahua, khiến 40 người thiệt mạng và 30 người khác bị thương.

Đây là sự kiện chết chóc nhất từng xảy ra tại một trung tâm tạm giữ người di cư của Mexico. Vụ việc làm dấy lên làn sóng chỉ trích về những bất cập và sai phạm trong hệ thống tạm giữ của nước này.

Garduno bị truy tố với các tội danh lạm dụng chức vụ và thiếu trách nhiệm sau khi đoạn video ghi lại cảnh các nhân viên bảo vệ không phản ứng trước tiếng kêu cứu của các nạn nhân.

Thẩm phán Victor Manlio Hernandez Calderon tuyên bố Garduno đã hoàn thành các biện pháp khắc phục hậu quả do tòa án yêu cầu. Tuy nhiên, đại diện các nạn nhân bác bỏ quyết định này và tuyên bố sẽ kháng cáo.

“Hôm qua, tham nhũng và sự vô trách nhiệm của các quan chức được quyền lực bảo vệ lại một lần nữa chiến thắng,” Quỹ Công lý (Foundation for Justice), một trong các tổ chức phi chính phủ đại diện cho một số nạn nhân, viết trên mạng xã hội hôm thứ Tư.

Các nạn nhân so sánh quyết định đình chỉ vụ án của thẩm phán với việc thực tế xóa tội cho Garduno. Theo họ, phán quyết “khẳng định rằng công lý ở Mexico là có chọn lọc” và từ chối quyền được “bồi thường đầy đủ” cũng như các bảo đảm cụ thể rằng sự việc tương tự sẽ không tái diễn.

Luật sư Miguel Zenteno thuộc quỹ trên lưu ý rằng phán quyết chưa phải là cuối cùng vì sẽ bị kháng cáo và một lệnh cấm khác đang chờ xử lý liên quan đến các biện pháp bồi thường do tòa án áp đặt, mà giới chỉ trích cho là không đáp ứng tiêu chuẩn cho các sự kiện nghiêm trọng.

Diễn biến vụ cháy

Ngày 27 tháng 3 năm 2023, khoảng 70 người đàn ông bị nhồi nhét trong một phòng giam bị khóa kín, không thông gió và gần như không có nước tại trung tâm tạm giữ người di cư Ciudad Juarez, gần biên giới với El Paso, Texas.

Khi màn đêm buông xuống, một nhóm nhỏ đã đốt một số nệm để phản đối. Chỉ trong vài giây, khói đã bao trùm toàn bộ khu vực. Camera an ninh ghi lại cảnh các nhân viên bảo vệ rời khỏi hiện trường bất chấp tiếng kêu cứu. Họ không có bất kỳ nỗ lực nào để mở cổng phòng giam. Chỉ những phụ nữ bị giam ở một khu vực khác được thả. Hầu hết nạn nhân là người Trung Mỹ và Venezuela.

Garduno, cựu nhân viên trại giam và hiện là quan chức Bộ Giáo dục, lãnh đạo INM từ năm 2019 và tiếp tục giữ chức vụ này đến năm 2025 bất chấp vụ cháy.

Trước đó, thẩm phán đã yêu cầu Garduno bồi thường cho các gia đình nạn nhân, cung cấp dịch vụ chăm sóc y tế chuyên khoa miễn phí, xin lỗi công khai, đào tạo về nhân quyền cho nhân viên di trú và bảo đảm sự việc không tái diễn.

Luật sư Zenteno thừa nhận các biện pháp chỉ được thực hiện một phần vì Garduno không trả tiền bồi thường theo quy định của quá trình tố tụng. Thay vào đó, số tiền đến từ INM và không bồi thường đầy đủ cho các gia đình. Ngoài ra, các nạn nhân thậm chí không được thông báo về cách tiếp cận dịch vụ y tế miễn phí, và lời xin lỗi “chỉ là hình thức, không có tính thực chất”.

Các bị cáo khác

Ngoài Garduno, các công tố viên còn cáo buộc một cựu giám đốc khác của viện này với cùng tội danh. Sáu nhân viên di trú – trong đó có một sĩ quan quân đội và một nhân viên bảo vệ tư nhân – cùng hai người di cư bị cáo buộc gây ra vụ cháy đang đối mặt với các tội danh giết người và hành hung. Hầu hết các quan chức vẫn được tại ngoại trong khi chờ xét xử.