Bộ Ngoại giao Đan Mạch ngày 14/10 tái khẳng định thỏa thuận giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ ký hồi tháng trước không làm thay đổi các quy định về khai thác tài nguyên, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hoạt động thăm dò dầu khí và khoáng sản quy mô lớn sắp bắt đầu tại Greenland.
Theo Bộ Ngoại giao Đan Mạch, thỏa thuận “không dành cho các nhà đầu tư Mỹ bất kỳ ưu đãi nào” so với nhà đầu tư từ các nước NATO và EU khác trong tiếp cận tài nguyên thiên nhiên ở Greenland.
Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump gọi vùng lãnh thổ bán tự trị của Đan Mạch là “Greenland mới và xinh đẹp của chúng ta”, đồng thời viết: “Hoạt động thăm dò Dầu, Khí đốt và Khoáng sản quy mô lớn đang chuẩn bị bắt đầu”, nhưng không nêu chi tiết.
Nội dung thỏa thuận
Ngày 22/9, bên lề Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York, Tổng thống Trump, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ tướng Greenland Jens-Frederik Nielsen đã ký thỏa thuận dài 10 trang, chấm dứt nhiều tháng căng thẳng xoay quanh các tuyên bố của ông Trump về việc kiểm soát Greenland.
Thỏa thuận cho phép Mỹ “hiện đại hóa và mở rộng” hoạt động tại Căn cứ Không gian Pituffik, cơ sở quân sự xa xôi của Mỹ ở tây bắc Greenland. Văn bản này cũng mở đường cho hai căn cứ quân sự mới và hệ thống phòng thủ tên lửa “Golden Dome” của ông Trump, đồng thời tái khẳng định chủ quyền của Đan Mạch và quyền tự quyết của người dân Greenland.
Tuy nhiên, thỏa thuận không phân bổ bất kỳ quyền khai mỏ hay khoan dầu nào.
Lệnh cấm của Greenland
Greenland đã cấm khai thác uranium và mọi hoạt động thăm dò dầu khí trong tương lai từ năm 2021. Chính quyền Greenland hiện đang xem xét liệu một công ty Texas mang tên Greenland Energy có thể sử dụng các giấy phép được cấp trước lệnh cấm hay không.
Hồi tháng 8, công ty này cho biết dự định khoan dầu vào năm 2027 tại một bể trầm tích chưa được kiểm chứng ở bờ biển phía đông Greenland, dù chưa có giấy phép riêng.
Cố vấn chính sách an ninh Đan Mạch Jacob Kaarsbo nhận định những phát biểu của ông Trump có thể cho thấy tham vọng kiểm soát Greenland của ông vẫn không thay đổi. “Thật cực kỳ nguy hiểm khi coi thỏa thuận giữa chính quyền Trump và Đan Mạch là điều đã thay đổi ý định của ông Trump”, ông nói.
Chuyên gia nghiên cứu cấp cao Mikkel Olesen thuộc Viện Nghiên cứu Quốc tế Đan Mạch nói với Al Jazeera rằng các chi tiết về quyền khai mỏ và thăm dò vẫn chưa rõ ràng, và thông tin chủ yếu đến từ phía Mỹ nên cần được nhìn nhận “với sự thận trọng”.
Ông Richard Weitz, chuyên gia tại Trường Cao đẳng Quốc phòng NATO ở Rome, cho rằng ông Trump “đã nhượng bộ và chấp nhận ít hơn” so với điều ông tìm kiếm, nhưng vẫn “đạt được gần như mọi thứ ông muốn, ngoại trừ việc sáp nhập chính thức”.
