Ngày 17/2, Thượng viện Mexico thông qua sửa đổi hiến pháp coi 'can thiệp nước ngoài' là căn cứ để hủy kết quả bầu cử, giữa lúc phe đối lập chỉ trích dự luật này quá rộng, có thể biến thành công cụ chính trị.
Dự luật do Tổng thống Claudia Sheinbaum trình lên, định nghĩa can thiệp nước ngoài bao gồm 'tài trợ bất hợp pháp, tuyên truyền, phát tán thông tin sai lệch có hệ thống, thao túng kỹ thuật số và sự can thiệp của chính phủ hoặc cơ quan nước ngoài'.
Tuy nhiên, giới phê bình lo ngại ngôn ngữ của dự luật quá mơ hồ, khiến hầu như bất cứ điều gì cũng có thể được dùng để hủy bỏ kết quả bầu cử: từ một bài báo của tờ báo Anh, phát ngôn của quan chức Mỹ, cho đến báo cáo của tổ chức phi chính phủ quốc tế.
'Đây là một trong những đạo luật tai hại, đáng báo động và lạc hậu nhất trong lịch sử dân chủ non trẻ của Mexico,' ông Arturo Sarukhan, cựu đại sứ Mexico tại Mỹ, viết trên mạng xã hội X. 'Đạo luật này không ngăn can thiệp nước ngoài. Nó trao cho chính phủ quyền phủ quyết các kết quả bầu cử mà họ không thích.'
Dự luật được đưa ra trong bối cảnh Mexico chịu áp lực an ninh ngày càng tăng từ Mỹ. Tổng thống Donald Trump nhiều lần đe dọa xâm lược Mexico để đối phó với các băng đảng ma túy. Tháng trước, Bộ Tư pháp Mỹ truy tố 10 quan chức đương nhiệm và cựu quan chức bang Sinaloa, trong đó có thống đốc, vì liên quan đến một nhóm buôn ma túy mạnh.
Vụ truy tố Thống đốc Rubén Rocha Moya – đồng minh thân cận của cựu Tổng thống Andrés Manuel López Obrador – đã gây chấn động giới chính trị Mexico. Bà Sheinbaum kêu gọi Mỹ cung cấp thêm bằng chứng trước khi xem xét dẫn độ.
Sau vụ truy tố, bà Sheinbaum nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ quyền và không can thiệp. 'Tất cả người Mexico nên đồng ý rằng không được có can thiệp nước ngoài vào bầu cử ở Mexico,' bà nói trong cuộc họp báo ngày 17/2. 'Chúng tôi, người Mexico, quyết định ai sẽ lãnh đạo chúng tôi.'
Dự luật được thông qua khi Mexico chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm sau. Đảng Morena cầm quyền hiện đang nắm quyền tổng thống và cả hai viện quốc hội, nhưng có thể mất ưu thế trong cuộc bầu cử tới.
Theo dự luật, tòa án bầu cử Mexico có quyền hủy kết quả bầu cử nếu xác định có sự can thiệp từ tổ chức nước ngoài, chính phủ nước ngoài hoặc công dân nước ngoài. Tuy nhiên, tòa án này đã bị tước tính độc lập dưới thời cựu Tổng thống López Obrador và hiện phần lớn đứng về phía đảng Morena.
'Nếu Morena muốn, họ có thể viện cớ can thiệp nước ngoài và tòa sẽ phán quyết có lợi cho họ,' ông Carlos Bravo Regidor, nhà phân tích chính trị, nhận định. 'Sự thật là tôi không thấy bất kỳ điểm tích cực nào, bất kỳ giá trị nào từ dự luật này. Đây là lạm quyền.'
Phe đối lập Mexico cũng lên án gay gắt. 'Đây là cái bẫy để Morena có thể hủy bất kỳ cuộc bầu cử nào họ muốn,' Thượng nghị sĩ Ricardo Anaya (đảng PAN đối lập) nói với các phóng viên. 'Điều họ muốn là kiểm soát tuyệt đối.'
