Thủ tướng Tây Ban Nha trao Huân chương cho báo cáo viên LHQ về Palestine

Ngày 24/7, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đã trao Huân chương Công trạng Dân sự cho bà Francesca Albanese, báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về Palestine. Động thái này được xem là thể hiện sự đoàn kết với chuyên gia từng bị Mỹ trừng phạt vì các hoạt động liên quan đến Palestine.

"Trách nhiệm công cộng cũng bao gồm nghĩa vụ đạo đức không được ngoảnh mặt làm ngơ", ông Sanchez viết trong tuyên bố. Ông nhấn mạnh đây là vinh dự khi trao huân chương cho "một tiếng nói bảo vệ lương tâm thế giới".

Quyết định được đưa ra một ngày sau khi ông Sanchez chính thức yêu cầu Ủy ban châu Âu kích hoạt Quy chế phong tỏa của EU để bảo vệ Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) và Liên Hợp Quốc khỏi các lệnh trừng phạt của Mỹ. "EU không thể đứng nhìn trước cuộc đàn áp này", ông nói hôm 23/7, kêu gọi Brussels bảo vệ sự độc lập của hai thể chế và "các hành động nhằm chấm dứt tội diệt chủng ở Gaza". Ông cảnh báo việc trừng phạt những người bảo vệ công lý quốc tế đe dọa toàn bộ hệ thống nhân quyền.

Bà Albanese là báo cáo viên đặc biệt đầu tiên và duy nhất của Liên Hợp Quốc bị Mỹ trừng phạt vì công việc. Chính quyền Trump áp đặt các biện pháp trừng phạt tài chính và thị thực hồi tháng 7/2025 liên quan đến hoạt động ghi nhận vi phạm nhân quyền tại Palestine, bao gồm cả việc hợp tác với ICC. Các lệnh trừng phạt đã cắt đứt khả năng tiếp cận hệ thống tài chính toàn cầu của bà. Tháng 2 vừa qua, gia đình bà đã kiện chính quyền Trump.

ICC, có trụ sở tại The Hague, là tòa án quốc tế thường trực duy nhất xét xử tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người và diệt chủng. Kể từ khi Công tố viên Karim Khan yêu cầu lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant, các quan chức ICC, bao gồm chín thẩm phán, đã bị Mỹ trừng phạt chưa từng có.

Với tư cách báo cáo viên đặc biệt, bà Albanese đã công bố bốn báo cáo kể từ tháng 10/2023, gọi cuộc chiến của Israel ở Gaza là diệt chủng và lên án các hệ thống kinh tế, chính trị toàn cầu ủng hộ cuộc chiến này. Báo cáo mới nhất của bà kêu gọi ICC truy tố ba bộ trưởng Israel vì "tra tấn có hệ thống" dẫn đến diệt chủng.

Ông Sanchez là một trong những nhà lãnh đạo EU chỉ trích mạnh mẽ nhất các vi phạm luật pháp quốc tế của Israel và Mỹ, bao gồm cả cuộc chiến ở Gaza và Iran. Ông là lãnh đạo EU đầu tiên gọi cuộc chiến của Israel là diệt chủng.