Mỹ kêu gọi LHQ can thiệp Hormuz: 'Bài kiểm tra' cho Liên Hợp Quốc
Sarah Shamim
Mỹ kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua nghị quyết gây sức ép buộc Iran ngừng các cuộc tấn công tại eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 1/5 lượng dầu khí toàn cầu. Ngoại trưởng Marco Rubio gọi đây là 'bài kiểm tra về tính hữu dụng của LHQ', giữa lúc chính quyền Trump từng chỉ trích và thành lập hội đồng hòa bình riêng. Dự thảo có thể cho phép sử dụng vũ lực nếu Iran không tuân thủ, nhưng đối mặt nguy cơ bị Nga và Trung Quốc phủ quyết.
Ngày 17/4, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio kêu gọi Liên Hợp Quốc (LHQ) gây sức ép buộc Iran “ngừng đánh chìm tàu, dỡ bỏ thủy lôi và cho phép cứu trợ nhân đạo” tại eo biển Hormuz. Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh Hội đồng Bảo an bắt đầu thảo luận kín về dự thảo nghị quyết do Mỹ cùng Bahrain, Saudi Arabia, UAE, Kuwait và Qatar soạn thảo.
Theo dự thảo, nếu Iran không ngừng các cuộc tấn công vào tàu thương mại, ngừng thu “phí bất hợp pháp” và công bố vị trí thủy lôi, Hội đồng Bảo an có thể áp đặt trừng phạt, thậm chí cho phép sử dụng vũ lực. Eo biển Hormuz đảm nhận vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt toàn cầu trong thời bình. Việc tuyến đường này bị tê liệt đã đẩy giá dầu tăng vọt và làm dấy lên lo ngại về khủng hoảng kinh tế toàn cầu.
Động thái của Washington gây chú ý vì chính quyền Trump từng có thái độ thù địch với LHQ. Phát biểu tại Đại hội đồng LHQ tháng 9/2025, Tổng thống Trump đặt câu hỏi: “Mục đích của LHQ là gì?” và cho rằng tổ chức này không phát huy được tiềm năng. Ông cũng thành lập “Hội đồng Hòa bình” riêng do Mỹ dẫn dắt để giải quyết xung đột Gaza, và khi được hỏi liệu hội đồng này có thay thế LHQ không, ông trả lời “có thể”.
Chính vì vậy, Rubio gọi cuộc bỏ phiếu sắp tới là “bài kiểm tra về tính hữu dụng của LHQ”. Ông nói: “Nếu cộng đồng quốc tế không thể đoàn kết vì một vấn đề đơn giản như thế này, thì tôi không biết hệ thống LHQ còn ý nghĩa gì nữa”.
Dự thảo lần này tránh ngôn từ trực tiếp về ủy quyền sử dụng vũ lực, nhưng vẫn nằm trong khuôn khổ Chương VII Hiến chương LHQ – cho phép Hội đồng Bảo an áp dụng các biện pháp từ trừng phạt đến hành động quân sự. Một nghị quyết trước đó do Bahrain đề xuất, có nội dung mở đường cho hành động quân sự chống Iran, đã bị Nga và Trung Quốc phủ quyết hồi tháng 3.
Rubio thừa nhận chưa chắc “những điều chỉnh nhỏ” trong dự thảo mới có đủ để tránh một lá phiếu phủ quyết nữa hay không. Washington muốn hoàn tất thảo luận trong tuần này, chốt dự thảo cuối cùng vào thứ Sáu và bỏ phiếu vào đầu tuần tới.
Phái bộ Trung Quốc tại LHQ cho biết vẫn đang đánh giá dự thảo. Phái bộ Nga chưa phản hồi. Cả hai nước đều có dự thảo nghị quyết riêng về vấn đề Hormuz.
Theo nội dung dự thảo, Tổng thư ký LHQ sẽ báo cáo sau 30 ngày về việc Iran tuân thủ. Nếu Tehran không hợp tác, Hội đồng Bảo an sẽ họp lại để xem xét các biện pháp tiếp theo, bao gồm trừng phạt.
