Thống đốc Ohio Mike DeWine phản đối án tử hình, đảo ngược quan điểm trước đây

Thống đốc Cộng hòa bang Ohio, Mike DeWine, đã tuyên bố phản đối án tử hình, kêu gọi chấm dứt hình phạt mà ông từng góp phần khôi phục tại bang này.

Trong một cuộc họp báo ngày 3/6, ông DeWine, 79 tuổi, giải thích rằng khi còn là công tố viên trẻ và quan chức dân cử, ông từng tin rằng án tử hình có thể răn đe tội phạm. Tuy nhiên, ông cho rằng lập luận đó không còn đứng vững trước các phân tích thực tế.

“Tôi không tin rằng lập luận đó ngày nay có thể được chứng minh thành công, và tôi cũng không tin rằng trong tương lai các sự kiện tôi từng viện dẫn để ủng hộ niềm tin đó sẽ thay đổi,” ông DeWine nói. “Do đó, tôi tin rằng Ohio nên bãi bỏ án tử hình.”

Sự thay đổi quan điểm của thống đốc diễn ra khi ông sắp kết thúc nhiệm kỳ thứ hai và cũng là cuối cùng. Theo quy định giới hạn nhiệm kỳ của Ohio, ông DeWine không đủ điều kiện tranh cử nhiệm kỳ thứ ba trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 tới.

Quyết định công khai này cũng khiến ông đối lập với giới lãnh đạo Đảng Cộng hòa tại Mỹ. Hồi tháng 4, Tổng thống Donald Trump đã công bố kế hoạch mở rộng sử dụng án tử hình ở cấp liên bang, bao gồm đề xuất sử dụng đội xử bắn.

Mặc dù phần lớn người Mỹ vẫn ủng hộ án tử hình, tuyên bố của ông DeWine diễn ra trong bối cảnh công chúng ngày càng hoài nghi về hình phạt này. Công ty nghiên cứu Gallup cho thấy tỷ lệ ủng hộ án tử hình đạt đỉnh 80% vào năm 1994 nhưng đã giảm dần qua các thập kỷ, xuống còn 52% vào năm 2025.

Xu hướng này được thúc đẩy bởi sự kết hợp các lập luận về thủ tục và đạo đức. Các nhà phê bình chỉ ra rằng các bị cáo da đen và gốc Latinh bị kết án tử hình với tỷ lệ cao hơn, cho thấy thiên kiến chủng tộc trong quy trình tuyên án. Cũng có những lo ngại về các vụ hành quyết oan sai. Kể từ năm 1973, Trung tâm Thông tin Án tử hình, một nhóm vận động, ghi nhận 202 người trên tử tù cuối cùng đã được minh oan.

Tần suất các vụ hành quyết thất bại cũng làm dấy lên lo ngại về nhân quyền. Một số người cho rằng án tử hình cấu thành hình phạt tàn nhẫn và bất thường, bị Hiến pháp Mỹ cấm.

Ông DeWine đặt câu hỏi về “tính chắc chắn và nhanh chóng” của việc thực thi công lý. Ông lập luận rằng thường mất nhiều thời gian hơn để tuyên án tử hình và khả năng hình phạt được thực thi là thấp.

“Tóm lại, mỗi thập kỷ án tử hình có hiệu lực, khả năng kẻ giết người bị hành quyết ngày càng xa vời hơn,” ông DeWine nói.

Đạo luật án tử hình hiện tại của Ohio có hiệu lực từ năm 1981. Ông DeWine, khi đó, là người đồng bảo trợ cho đạo luật này. Nhưng ông và các nhà lập pháp khác từng bỏ phiếu cho đạo luật đã đảo ngược quan điểm và kêu gọi bãi bỏ.

Niềm tin rằng án tử hình răn đe tội phạm cũng giảm mạnh trong những thập kỷ gần đây. Trong khi 62% người được khảo sát năm 1985 đồng ý rằng án tử hình răn đe giết người, Gallup phát hiện chỉ 32% tin vào điều tương tự vào năm 2011.

Vụ hành quyết cuối cùng tại Ohio diễn ra vào năm 2018, trước khi ông DeWine nhậm chức. Với tư cách thống đốc, ông đã giám sát lệnh hoãn thi hành án tử hình trên thực tế bằng cách hoãn các vụ hành quyết theo lịch trình. Năm 2021, ông cũng ký ban hành luật cấm án tử hình đối với các bị cáo mắc bệnh tâm thần nghiêm trọng.

Trong bài phát biểu ngày 3/6, ông kêu gọi cơ quan lập pháp bang xem xét bãi bỏ đạo luật án tử hình năm 1981 hoặc đưa vấn đề này ra trưng cầu dân ý.

“Cơ quan lập pháp có thể thực hiện hành động này và tôi tin họ nên làm vậy,” ông DeWine nói. “Nhưng nếu cơ quan lập pháp không muốn đưa ra quyết định đó, họ có thể để người dân bang Ohio bỏ phiếu.”

Chủ tịch Hạ viện bang Ohio, Matt Huffman, thuộc đảng Cộng hòa, đã từng nói vào tháng 2 rằng ông sẽ “phản đối quyết liệt” mọi nỗ lực bãi bỏ án tử hình. Ông DeWine thừa nhận đã nói chuyện với Huffman và họ vẫn bất đồng.

“Những người hợp lý, trong nhiều thế kỷ, đã đứng về cả hai phía của vấn đề này,” ông DeWine nói. “Có những người tốt ở cả hai phía.”

Trong khi 23 bang đã cấm án tử hình, hình phạt này vẫn còn trong luật của đa số các bang, mặc dù một số bang, bao gồm California và Oregon, đã tạm dừng thực thi. Tuy nhiên, ông Trump cũng cam kết mở rộng sử dụng án tử hình ở cấp liên bang, đảo ngược lệnh hoãn dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden. Gần cuối nhiệm kỳ đầu, ông Trump đã giám sát số vụ hành quyết liên bang chưa từng có: 13 người bị xử tử từ tháng 7/2020 đến tháng 1/2021, trong khoảng thời gian sáu tháng.