Thỏa thuận tạm thời Mỹ-Iran của ông Trump vấp phải chỉ trích từ nội bộ đảng Cộng hòa

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một thỏa thuận tạm thời với Iran, nhưng ngay lập tức vấp phải sự phản đối từ các nghị sĩ trong chính đảng Cộng hòa. Các nghị sĩ cho rằng thỏa thuận này lãng phí hàng tỷ đô la tiền thuế và không thực sự ngăn chặn tham vọng hạt nhân của Tehran.

Theo bản ghi nhớ (MoU) gồm 14 điểm ký ngày thứ Tư, Mỹ và Iran cam kết "chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận", bao gồm cả ở Lebanon. Tehran đồng ý mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz, vốn bị đóng cửa từ cuối tháng 2, trong khi Washington cam kết "xây dựng kế hoạch cuối cùng được hai bên nhất trí" để cung cấp 300 tỷ đô la cho tái thiết và phát triển Iran. Thỏa thuận cũng bao gồm cam kết của Iran về việc không "mua sắm hoặc phát triển vũ khí hạt nhân".

Thượng nghị sĩ Bill Cassidy (Louisiana), một tiếng nói hiếm hoi chỉ trích ông Trump trong nội bộ đảng và vừa thua trong cuộc bầu cử sơ bộ để giành nhiệm kỳ thứ ba, đã gọi bản ghi nhớ này là "sai lầm chính sách đối ngoại tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ". "Reagan đang trở mình trong mộ", Cassidy viết trên X, ám chỉ cựu Tổng thống Ronald Reagan, biểu tượng của phe bảo thủ. Ông nói: "Tham vọng hạt nhân của Iran không bị kiềm chế, và họ đã học được rằng đe dọa eo biển Hormuz có hiệu quả, chắc chắn sẽ lợi dụng điều đó trong tương lai. Giờ đây, Iran có thể xây dựng cơ sở hạ tầng mới toanh theo thỏa thuận này."

Thượng nghị sĩ Thomas Massie (Kentucky), người vừa thua trong cuộc bầu cử sơ bộ trước ứng viên do ông Trump hậu thuẫn, chỉ trích khoản viện trợ 300 tỷ đô la, cho rằng con số này gấp 5 lần chi tiêu hàng năm của Quốc hội Mỹ cho đường sá và cầu cống. Cựu Đại sứ Mỹ tại LHQ Nikki Haley cũng đặt câu hỏi về cam kết của Washington trong việc giúp Iran tái thiết. "Chế độ này hô hào 'chết Mỹ', giết hại binh sĩ của chúng ta và cố gắng ám sát người Mỹ trên đất Mỹ", Haley viết. "Họ tin rằng có nghĩa vụ tiêu diệt chúng ta. Giờ đây, chúng ta lại mở khóa hàng tỷ đô la và dỡ bỏ trừng phạt, với lời hứa sẽ còn nhiều tiền hơn nữa."

Kế hoạch của ông Trump bị so sánh bất lợi với thỏa thuận hạt nhân năm 2015 của cựu Tổng thống Obama, một thỏa thuận chi tiết hơn mà chính ông Trump đã rút khỏi năm 2018 với lý do "làm giàu cho chế độ Iran và cho phép hành vi xấu xa của họ". Cựu Phó Tổng thống Mike Pence gọi bản ghi nhớ Mỹ-Iran là "sự nhượng bộ giống như thỏa thuận hạt nhân Obama-Iran mà chính quyền của chúng tôi đã bác bỏ". Pence cho rằng Mỹ nên theo đuổi một thỏa thuận buộc Iran "tháo dỡ chương trình hạt nhân, tháo dỡ chương trình tên lửa, chấm dứt hỗ trợ cho các nhóm ủy nhiệm khủng bố và mở eo biển". Ông cảnh báo: "Nếu không, chúng ta nên để Lực lượng vũ trang hoàn thành nhiệm vụ theo cách của mình."

Thượng nghị sĩ Ted Cruz (Texas) bảo vệ bản ghi nhớ trước những so sánh với thỏa thuận Obama, nhưng bày tỏ lo ngại về việc cấp tiền cho Iran. "Tôi muốn kêu gọi tổng thống đừng từ bỏ chiến thắng; chúng ta đã phá hủy quân đội của họ, và chúng ta không nên tài trợ cho việc tái thiết", Cruz viết trên X.