Thỏa thuận hòa bình Mỹ-Iran: 'Cơ hội vàng' cho đội tuyển bóng đá Iran tại World Cup 2026?

Đội tuyển bóng đá Iran bước vào chiến dịch World Cup 2026 dưới bóng đen của một cuộc xung đột với chủ nhà Mỹ. Ngay từ đầu giải, họ đã phải chịu cảnh 'tổn thất phụ' khi bị siết chặt điều kiện thị thực và gặp vô số khó khăn về hậu cần. Tuy nhiên, một thỏa thuận hòa bình vừa được ký kết giữa Washington và Tehran đang mở ra những tín hiệu tích cực cho 'Team Melli'.

Mặc dù lịch sử World Cup từng chứng kiến các nước chủ nhà có xung đột với các quốc gia khác (như Argentina trong 'Cuộc chiến bẩn thỉu' năm 1978), nhưng chưa từng có trường hợp nào mà một bên tham dự giải lại đang có chiến tranh với chủ nhà như trường hợp của Iran tại Mỹ hiện nay. Cuộc xung đột nổ ra vào ngày 28/2, lệnh ngừng bắn tạm thời có hiệu lực từ ngày 8/4, và một thỏa thuận hòa bình đã được ký kết trong tuần này, nhưng căng thẳng vẫn còn âm ỉ.

Câu chuyện bắt đầu từ tháng 3, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng đội Iran được chào đón nhưng 'không tin là họ nên có mặt ở Mỹ vì tính mạng và sự an toàn của chính họ'. Đến ngày 5/6, các cầu thủ Iran mới được cấp thị thực – chỉ 10 ngày trước trận mở màn gặp New Zealand tại Los Angeles – và buộc phải rời Mỹ ngay sau mỗi trận đấu để về căn cứ ở Mexico. Nhà phân tích chính trị Iran-Mỹ Negar Mortazavi gọi đây là 'sự thù địch thái quá' nhằm vào Team Melli.

Trong bối cảnh đó, huấn luyện viên trưởng Amir Ghalenoei đã chuyển căn cứ từ Arizona (Mỹ) sang Tijuana (Mexico) vào phút chót. Mỹ sau đó còn yêu cầu đội phải rời khỏi lãnh thổ trong vòng vài giờ sau tiếng còi mãn cuộc. Nhưng mọi chuyện bắt đầu thay đổi khi một bản ghi nhớ hòa bình được ký kết vào tối thứ Tư (17/6).

Bà Mortazavi, trong cuộc phỏng vấn với Al Jazeera, cho biết: 'Với một thỏa thuận hòa bình, mọi thứ có thể thay đổi. Chúng ta có thể thấy những tuyên bố của Tổng thống Trump về Iran đã thay đổi đáng kể. Ông ấy bỗng nói về mối quan hệ tốt đẹp hơn, điều đó chắc chắn có thể mở rộng sang thể thao.'

Một tín hiệu tích cực đầu tiên là việc Mỹ nhanh chóng cấp thị thực nhập cảnh nhiều lần cho tiền vệ Mehdi Torabi sau khi visa của anh hết hạn sau trận gặp New Zealand. Tuy nhiên, học giả chính trị Niki Akhavan cảnh báo rằng Trump có thể từ bỏ thỏa thuận do áp lực từ phe cứng rắn chống Iran trong đảng Cộng hòa, các nhóm ủng hộ Israel và đảng Dân chủ. 'Nhưng trong kịch bản tốt nhất, việc cấp thị thực cho Torabi là một dấu hiệu cho thấy sự linh hoạt của Mỹ trong việc tuân thủ trách nhiệm của nước chủ nhà.'

Bất chấp tín hiệu lạc quan, Iran vẫn tuyên bố sẽ khiếu nại lên FIFA vào ngày 19/6 sau khi Liên đoàn bóng đá nước này cho biết yêu cầu vào Mỹ hai ngày trước trận gặp Bỉ đã bị từ chối. 'Dù đã nộp lịch trình chuẩn bị từ trước, đội tuyển quốc gia Iran tiếp tục gặp những hạn chế do ban tổ chức áp đặt', phát ngôn viên liên đoàn cho biết.

Học giả Akhavan nhấn mạnh: 'Bạn đang chủ động gây bất lợi cho một đội tuyển. Toàn bộ ý tưởng của World Cup là mọi người đều bình đẳng trên sân đấu, nhưng hành động của Mỹ cho đến nay lại đi ngược lại điều đó. Tôi chỉ hy vọng tác động của thỏa thuận này là Mỹ sẽ tuân thủ trách nhiệm của mình và chúng ta sẽ thấy sự thay đổi.'

Akhavan cũng cho rằng FIFA đáng lẽ có thể gây áp lực mạnh mẽ hơn lên Washington. 'Hy vọng rằng, giờ đây khi đã có thỏa thuận, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino có thể dùng đó làm động lực để biến hòa bình thành một phần của chương trình nghị sự World Cup. Ông ấy từng trao giải thưởng Hòa bình FIFA cho ông Trump, hãy xem liệu họ có thể biến những cử chỉ hình thức đó thành hiện thực vật chất cho đội tuyển Iran hay không.'