Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan ngày 29/7 thông báo nước này có thể sớm nhận tới 1 triệu thùng dầu mỗi ngày từ Iraq sau khi thỏa thuận mua cổ phần tại mỏ dầu Kirkuk do BP vận hành ở miền bắc Iraq.
Phát biểu tại cuộc họp báo chung với Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi tại Ankara, ông Erdogan cho biết Tổng công ty Dầu khí Thổ Nhĩ Kỳ (TPOA) sẽ mua 15% cổ phần trong BP Energy Company of Kirkuk Limited theo một thỏa thuận chuyển nhượng riêng.
Thủ tướng al-Zaidi có mặt tại Thổ Nhĩ Kỳ để thảo luận về an ninh, thương mại, giao thông, quản lý nước và một thỏa thuận năng lượng mới. Chuyến thăm diễn ra ngay sau khi thỏa thuận dầu thô Iraq-Thổ Nhĩ Kỳ, vốn vận hành đường ống Kirkuk-Ceyhan từ năm 1975, hết hạn vào ngày 27/7.
Thay vì gia hạn thỏa thuận cũ, Thổ Nhĩ Kỳ tìm kiếm một khuôn khổ hợp tác năng lượng mới với Iraq. Ông Erdogan xác nhận Thủ tướng al-Zaidi đã đề nghị cung cấp 1 triệu thùng dầu mỗi ngày cho Ankara. “Đúng vậy. Khi chúng tôi chuyển 1 triệu thùng dầu từ Iraq, điều đó sẽ đáp ứng nhu cầu của chúng tôi”, ông nói.
Theo ông Mehmet Celik, điều phối viên biên tập của Daily Sabah, thỏa thuận này vượt xa ý nghĩa năng lượng đơn thuần. “Thổ Nhĩ Kỳ đang đa dạng hóa nguồn năng lượng, như thường lệ. Nhưng với Iraq, có hai khía cạnh khác: an ninh và dự án hành lang phát triển.”
Ông Celik cho rằng thỏa thuận không thay thế các thỏa thuận hiện có mà chỉ đa dạng hóa nguồn cung. “Tình hình ở Hormuz khiến các đề xuất về tuyến đường năng lượng và thương mại thay thế của Thổ Nhĩ Kỳ trở nên hấp dẫn hơn.” Việc Mỹ-Israel mở chiến dịch quân sự chống Iran vào tháng 2 và đóng cửa eo biển Hormuz đã nâng cao vai trò của Ankara đối với Baghdad, thúc đẩy Iraq yêu cầu nối lại xuất khẩu dầu qua đường ống Iraq-Thổ Nhĩ Kỳ sau nhiều năm gián đoạn.
Quan hệ giữa hai nước từng biến động trong thập kỷ qua nhưng vẫn là ưu tiên, đặc biệt với Iraq về dầu mỏ và nước. Vấn đề phức tạp nhất liên quan đến an ninh, đặc biệt là sự hiện diện của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ trên lãnh thổ Iraq để chống đảng Công nhân Kurdistan (PKK), tổ chức bị Thổ Nhĩ Kỳ, Mỹ và EU coi là khủng bố.
Các ước tính quân sự cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ có khoảng 50 căn cứ với quy mô khác nhau ở miền bắc Iraq, triển khai khoảng 5.000 binh sĩ. Giữa năm 2025, PKK tuyên bố giải giáp theo thỏa thuận hòa bình với Ankara, nhưng Thổ Nhĩ Kỳ vẫn coi sự hiện diện của nhóm này ở vùng núi miền bắc Iraq là mối đe dọa an ninh quốc gia. “Chúng tôi đối thoại chặt chẽ với Iraq để đảm bảo tiến trình Thổ Nhĩ Kỳ không khủng bố và tầm nhìn về một khu vực không khủng bố trở thành hiện thực”, ông Erdogan khẳng định.
