Thổ Nhĩ Kỳ: Đảng đối lập chính mới ra đời, thách thức AKP của ông Erdogan

Ông Ozgur Ozel, cựu chủ tịch đảng CHP đối lập chính ở Thổ Nhĩ Kỳ, cùng 90 nghị sĩ ly khai khác đã chính thức thành lập Đảng Mới (New Party) hồi tuần trước, sau khi ông bị phế truất khỏi vị trí lãnh đạo CHP.

Phát biểu tại sự kiện ra mắt, ông Ozel gọi dự án chính trị mới là “niềm hy vọng cho một khởi đầu mới” trong nỗ lực lật đổ Tổng thống Recep Tayyip Erdogan, người đã nắm quyền hơn 20 năm. Ông hy vọng đảng này sẽ “có lợi cho đất nước, dân tộc, đảng phái và tất cả chúng ta”.

Nguyên nhân thành lập Đảng Mới

Quyết định từ chức và tuyên bố thành lập đảng mới của ông Ozel bắt nguồn từ phán quyết ngày 21/5 của tòa án, bãi bỏ đại hội đảng CHP trước đó từng bầu ông làm chủ tịch. Tòa án viện dẫn cáo buộc gian lận cử tri để bổ nhiệm lại người tiền nhiệm Kemal Kilicdaroglu.

Ông Ozel và những người ủng hộ coi đây là sự can thiệp tư pháp vào công việc nội bộ đảng. Vài ngày sau phán quyết, cảnh sát tiến vào trụ sở CHP để thi hành quyết định, sau đó chính quyền của ông Kilicdaroglu bắt đầu các thủ tục kỷ luật đối với những người liên quan đến ông Ozel.

Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ bác bỏ cáo buộc can thiệp tư pháp, khẳng định vụ kiện dẫn đến việc ông Ozel bị phế truất chỉ là tranh chấp nội bộ CHP và phán quyết này cho thấy các thể chế dân chủ và pháp quyền đang hoạt động.

Diễn biến trước đó

Dưới sự lãnh đạo của ông Ozel, CHP đã giành chiến thắng lớn tại các thành phố lớn trong cuộc bầu cử địa phương năm 2024, bao gồm Istanbul và Ankara, gây thất bại nặng nề nhất cho đảng AK của ông Erdogan trong hơn hai thập kỷ.

Tuy nhiên, các cuộc điều tra hình sự, chủ yếu liên quan đến cáo buộc tham nhũng tại các khu đô thị do CHP quản lý, đã dẫn đến việc hàng chục quan chức dân cử và thành viên đảng bị bắt giữ, bao gồm Thị trưởng Istanbul Ekrem Imamoglu. Giới đối lập gọi đây là chiến dịch đàn áp của chính quyền.

Ngược lại, chính phủ bác bỏ cáo buộc này và nhấn mạnh tư pháp Thổ Nhĩ Kỳ độc lập, cho rằng các cáo buộc và điều tra đều dựa trên hoạt động tham nhũng và các hành vi bất hợp pháp của phe đối lập.

Ông Imamoglu, đối thủ chính trị lớn nhất của Tổng thống Erdogan, hiện đang bị giam giữ chờ xét xử với các cáo buộc tham nhũng mà ông phủ nhận. Vụ bắt giữ đã gây ra các cuộc biểu tình lớn trên khắp cả nước.

Kịch bản tiếp theo

Đảng AK hiện nắm số ghế lớn nhất trong quốc hội gồm 600 thành viên, với 277 nghị sĩ. Sau khi 91 nghị sĩ ly khai, CHP chỉ còn 44 ghế.

Đảng Mới dự kiến sẽ thu hút phần lớn cử tri của CHP, tạo ra thách thức mới đối với ông Erdogan. Tuy nhiên, sự chia rẽ rộng hơn trong phe đối lập có thể giúp tăng cường cơ hội cho tổng thống kéo dài nhiệm kỳ 23 năm của mình tại thành viên NATO và cường quốc quân sự khu vực này.

Phát biểu với báo giới sau cuộc họp đầu tiên của Đảng Mới tại thủ đô Ankara, ông Ozel cho biết sẽ ủng hộ ông Imamoglu làm ứng cử viên tổng thống trong cuộc bầu cử tới. Ông nhấn mạnh: “Ông Imamoglu không được bầu làm ứng cử viên tổng thống bởi một đảng chính trị duy nhất, mà bởi hơn 15 triệu người.”