Thị trưởng New York yêu cầu rà soát việc sử dụng vũ lực của cảnh sát

Thị trưởng New York Zohran Mamdani đã yêu cầu rà soát việc sử dụng vũ lực của Sở Cảnh sát New York (NYPD) lần đầu tiên trong một thập kỷ, trong bối cảnh áp lực từ lực lượng tiến bộ trong đảng đối với ông về cải cách thực thi pháp luật gia tăng trở lại.

Hôm thứ Hai, chính quyền thành phố cho biết sẽ giới thiệu một “gói cải cách” bên cạnh cuộc rà soát, nhằm “tăng cường trách nhiệm giải trình khi cảnh sát bị cáo buộc có hành vi sai trái nghiêm trọng”. NYPD là lực lượng cảnh sát lớn nhất tại Hoa Kỳ.

Các cải cách được đưa ra sau khi một cảnh sát liên quan đến vụ bắn chết Win Rozario, 19 tuổi, trong một tình huống được cho là khủng hoảng sức khỏe tâm thần hồi năm 2024, nghỉ hưu. “Viên cảnh sát đó đã nghỉ hưu trước khi phiên tòa kỷ luật có thể diễn ra,” văn phòng thị trưởng cho biết trong một tuyên bố.

Trong số các biện pháp khác, Mamdani công bố khoản tài trợ bổ sung 2,6 triệu USD cho Văn phòng Tổng Thanh tra, cơ quan điều tra các chính sách và hành vi sai trái của NYPD. Tuyên bố hôm thứ Hai cũng kêu gọi một hệ thống thông báo mới nhằm đảm bảo các phiên điều trần kỷ luật được hoàn tất trước khi cảnh sát nghỉ hưu, và thúc đẩy sở này tuân thủ các yêu cầu báo cáo cấp tiểu bang về các vụ tử vong liên quan đến cảnh sát.

Áp lực từ phe tiến bộ

Thông báo được đưa ra trong bối cảnh áp lực từ các đồng minh tiến bộ của Mamdani nhằm thực thi trách nhiệm giải trình tại sở cảnh sát thành phố. Phần lớn sự chú ý đổ dồn vào một đơn vị trong NYPD có tên Nhóm Ứng phó Chiến lược (Strategic Response Group), một đơn vị phản ứng nhanh chuyên xử lý các cuộc biểu tình, sự kiện lớn và “tình trạng mất trật tự dân sự”.

Đầu tháng này, 17 chính trị gia và ứng cử viên chính trị cấp tiểu bang, trong đó có các ứng cử viên quốc hội Claire Valdez và Darializa Avila Chevalier, đã kêu gọi giải thể nhóm này. Cả Valdez và Chevalier đều được Mamdani hậu thuẫn. Trong một tuyên bố, các chính trị gia lên án việc triển khai Nhóm Ứng phó Chiến lược trong các cuộc biểu tình phản đối chiến dịch gần đây của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE).

Ngày 8 tháng 10, một nhân viên ICE đã bắn Oscar Belgal, 28 tuổi, khi anh này đang ở trong một chiếc SUV cùng con trai 5 tuổi. Vụ nổ súng tại khu phố Marble Hill của New York đã làm dấy lên nhiều ngày biểu tình phản đối các biện pháp của ICE, cũng như phản ứng của cảnh sát. Chevalier viết trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng cô đã bị “một cảnh sát đẩy ngã xuống đất” trong các cuộc biểu tình, đồng thời cho biết đã chứng kiến những trường hợp bạo lực quá mức khác.

“Khi tôi ở Marble Hill tối qua, tôi thấy các cảnh sát NYPD nhanh chóng leo thang bạo lực,” Chevalier nói. “Tôi chứng kiến những chiếc xe thực thi pháp luật không có nhãn hiệu đâm vào người biểu tình khi cảnh sát NYPD đẩy người ra khỏi đường đi của chúng.”

Mamdani đã lên án vụ nổ súng và kêu gọi trả tự do cho Belgal khỏi sự giam giữ của liên bang.

Kêu gọi cách chức cảnh sát trưởng

Các nhà phê bình thường chỉ ra những sự việc như vậy là ví dụ cho thấy cần thiết phải giám sát cảnh sát chặt chẽ hơn. Việc sử dụng vũ lực được báo cáo trong NYPD đã gia tăng trong thập kỷ qua, bao gồm vũ lực thể chất, việc triển khai súng và sử dụng các loại vũ khí điện như súng taser. Năm 2025 có 12.348 vụ sử dụng vũ lực được báo cáo, so với 4.087 vụ năm 2016, khi sở này bắt đầu thu thập số liệu như vậy.

Tuy nhiên, tội phạm tại New York đang có xu hướng giảm. Đầu tháng này, thành phố báo cáo “số vụ nổ súng, nạn nhân bị bắn và số vụ giết người ít nhất” trong chín tháng đầu năm và trong quý ba của năm, so với bất kỳ thời điểm nào được ghi nhận. Tội phạm nghiêm trọng, bao gồm giết người, hiếp dâm, hành hung trọng tội và trộm cắp lớn, giảm 9,4% trong quý ba và 6,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Dù vậy, Chevalier và các chính trị gia tiến bộ khác vẫn chỉ trích việc sử dụng vũ lực quá mức dưới sự lãnh đạo của cảnh sát thành phố. Họ kêu gọi Cảnh sát trưởng Jessica Tisch, người được bổ nhiệm bởi người tiền nhiệm của Mamdani là Eric Adams, từ chức. Cảnh sát trưởng do thị trưởng bổ nhiệm và có thể bị cách chức bởi thị trưởng hoặc thống đốc bang New York.

Theo đưa tin gần đây của tạp chí The Atlantic, Thống đốc bang New York Kathy Hochul đã đặt điều kiện giữ Tisch làm cảnh sát trưởng như một phần trong việc bà hậu thuẫn Mamdani trong cuộc bầu cử thị trưởng năm 2024. Trong một tuyên bố với tạp chí, Mamdani đặt câu hỏi về cách diễn giải đó, nói rằng sự ủng hộ của Hochul đối với việc giữ Tisch “giống một khuyến nghị hơn là một yêu cầu”.

Một phát ngôn viên của Tòa thị chính New York nói với Al Jazeera rằng cuộc rà soát việc sử dụng vũ lực đã được tiến hành trước vụ nổ súng của ICE ngày 8 tháng 10 và các cuộc biểu tình sau đó.