Thất nghiệp, cử nhân Kenya tìm đến nông nghiệp công nghệ cao

Kericho, Kenya – Buổi sáng thứ Bảy thường bắt đầu từ trước khi mặt trời mọc đối với Chepkorir Rotich, một nông dân ở làng Kiboito, hạt Kericho, phía tây Kenya. Vào lúc đó, cô đã vắt sữa bò và bán sữa, cho gà ăn, rồi quay về hái rau để giao cho các đơn đặt hàng đã nhận. Công việc của cô lặp đi lặp lại mỗi ngày và cô làm với tất cả đam mê.

Cách đây hơn mười năm, khi người mẹ hai con 33 tuổi này rời trường đại học, cô đã rất hào hứng và sẵn sàng bước vào khu vực việc làm chính thức để có một công việc toàn thời gian. “Tôi nghĩ mình sẽ được tuyển dụng làm quản trị kinh doanh, nhưng sau một thời gian dài tìm việc, tôi chỉ nhận được những hợp đồng thời vụ ở ba công ty khác nhau”, cô chia sẻ. “Công ty trả cao nhất cho tôi khoảng 200 USD một tháng. Khi sống ở Nairobi, số tiền đó chẳng thấm vào đâu.”

Thiếu việc làm văn phòng đã khiến những thanh niên Kenya như Rotich không có việc làm, buộc họ phải sáng tạo để tồn tại và kiếm sống. Trong quá trình đó, nhiều người trẻ tìm đến nông nghiệp và các lĩnh vực khác, sử dụng kỹ năng số và kỹ năng nghề để tạo lợi thế cạnh tranh.

Rotich sử dụng mạng xã hội để tiếp thị sản phẩm và học hỏi các phương pháp canh tác hiện đại. Mạng xã hội giúp cô chia sẻ kiến thức với những người trẻ chiếm phần lớn trong gần 50.000 người theo dõi của cô. Cô cũng điều hành một kênh YouTube để chia sẻ kiến thức làm nông.

Theo Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc (FAO), tuổi trung bình của nông dân châu Phi là 60, nhưng Rotich phản bác. Cô cho rằng việc mặc định tuổi của người nông dân đã khiến nhiều người trẻ xa lánh nông nghiệp thay vì xem đó là cách kiếm sống cho tương lai. “Tôi nghĩ lý do họ nói vậy là do khả năng tiếp cận đất đai để làm nông, vốn chủ yếu do người già nắm giữ”, cô nói với Al Jazeera. “Trong trường hợp của tôi, tôi bắt đầu trồng trọt trong khuôn viên ngôi nhà thuê, và cuối mỗi tháng, chủ nhà phải nợ tôi tiền sau khi trừ tiền thuê nhà, vì tôi bán sữa và rau cho ông ấy. Vì vậy, tất cả là nhờ đam mê và sự kiên trì của giới trẻ.”

Kiringai Kamau, giảng viên Đại học Nairobi, chuyên gia về kinh tế nông nghiệp, kinh doanh nông sản và hệ thống thực phẩm, cho rằng người trẻ nên coi nông nghiệp là việc làm chính thức vì họ là những người có thể hiểu và triển khai công nghệ một cách hiệu quả. Ông cho biết Đại học Murang’a đã thành lập trung tâm học tập về phân quyền, nông sinh thái và AI để đào tạo thanh niên bước vào lĩnh vực nông nghiệp, kết nối với hệ thống dữ liệu nông nghiệp.

Derrick Ngigi, trưởng kỹ thuật của GODAN, cho biết trong khi thanh niên đang theo đuổi nông nghiệp, công nghệ cũng đóng vai trò mang lại cơ hội. “Ví dụ, sáng tạo nội dung trong nông nghiệp mang lại nhiều cơ hội, như tạo nội dung về phương pháp canh tác hiện đại, tạo ra doanh thu cho giới trẻ”.

Cách làng Kiboito khoảng 5 km, tại làng Kaptoroi, Geoffrey Kiprop đang dọn chuồng bò sau khi cho gia súc ăn vào sáng sớm. Chàng trai 32 tuổi này có bằng cử nhân công nghệ thông tin năm 2017 nhưng chưa bao giờ có việc làm chính thức. Giống Rotich, Kiprop sống nhờ các hợp đồng thời vụ như phát triển hệ thống và bảo trì cho các trường học. Anh cho biết hợp đồng trả cao nhất là 15.000 shilling Kenya (116 USD). Nhưng hiện tại, anh kiếm được khoảng 7.000 shilling Kenya (54 USD) mỗi ngày nhờ làm nông. Kiprop thực hành canh tác hỗn hợp, nuôi bò lấy sữa, gà lấy trứng và thịt, đồng thời trồng chè, cà phê, ớt chuông, bắp cải và đậu. Anh sử dụng công nghệ hiện đại để nuôi trồng và tận dụng kiến thức IT để tối đa hóa lợi nhuận.

Một trong những công cụ anh sử dụng là ứng dụng Plantix, giúp phát hiện bệnh cây trồng và thiếu dinh dưỡng bằng AI sau khi anh chụp ảnh cây và tải lên. Ứng dụng cũng cung cấp dự báo thời tiết và các biện pháp canh tác tốt nhất phù hợp với điều kiện thời tiết hiện tại. “Công cụ yêu thích của tôi là Virtual Agronomist. Đây là nền tảng hỗ trợ AI, tôi dùng Google Maps để ghi tọa độ ruộng và chỉ định loại cây tôi đang trồng”, Kiprop giải thích. “Đổi lại, Virtual Agronomist cho tôi biết diện tích đất canh tác và tạo ra kế hoạch dinh dưỡng bằng cách lấy mẫu đất, hướng dẫn tôi về những chất đất đang thiếu và lượng chính xác cần bổ sung.” Đối với đàn bò, Kiprop cũng sử dụng công cụ AI để quản lý sức khỏe và sản lượng, cùng ứng dụng Digicow giúp theo dõi các hoạt động hàng ngày tại trang trại bò sữa, ghi lại lượng sữa bán ra, đầu vào như thức ăn và các biện pháp sức khỏe, cho phép người nông dân biết mình đang có lãi hay không.

Cả Rotich và Kiprop đều đồng ý rằng nông nghiệp đi kèm với những thách thức riêng, và một người phải có đam mê sâu sắc và sự kiên trì để tạo ra thành quả. “Sự kiên trì là chìa khóa”, Rotich nói. “Đó là điều nhiều người trẻ thiếu, và họ bỏ cuộc quá sớm trước khi có thể hòa vốn và nhận ra lợi nhuận. Một người phải làm đi làm lại nhiều lần để cuối cùng thành công và học hỏi từ những sai lầm trước đó.”